Το υπουργείο Παιδείας έδωσε στη δημοσιότητα το σχέδιο νόμου για την ίδρυση του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής. Το νομοσχέδιο τίθεται σε διαβούλευση μέχρι τις 4 Γενάρη, ενώ στόχος είναι να ψηφιστεί μέχρι τέλος του μήνα.
Το παντρολόγημα των δυο ΤΕΙ, της Αθήνας και του Πειραιά, που οδήγησε στην ίδρυση του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής, παρουσιάστηκε από το υπουργείο Παιδείας ως «εμβληματική πρωτοβουλία», που «αποτελεί πρωτόγνωρο και σημαντικό εγχείρημα».
Στην πραγματικότητα πρόκειται για εγχείρημα, που εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική για τη διαμόρφωση του «Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας» (μέσα σ’ ένα πλαίσιο σκληρής δημοσιονομικής πειθαρχίας, με Μνημόνια διαρκείας), που συνιστά, επί της ουσίας, ένα συγκαλυμμένο νέο «σχέδιο Αθηνά».
Η στρατηγική του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας κατεύθυνση του ΟΟΣΑ
Η διαμόρφωση του Ενιαίου Χώρου με «αναδιάταξη του ακαδημαϊκού χάρτη» «ώστε τα ΤΕΙ να ανταποκριθούν στον αρχικό ρόλο τους όσον αφορά την επικέντρωση στην αγορά εργασίας», η «ακόμα μεγαλύτερη ενοποίηση του τριτοβάθμιου εκπαιδευτικού τομέα» αποτελούν κατεύθυνση που υποδεικνύει ο ΟΟΣΑ στην έκθεσή του για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Και βέβαια, όλοι καταλαβαίνουμε ότι τον ιμπεριαλιστικό οργανισμό (ΟΟΣΑ) δεν τον έπιασε ο πόνος για τα ακαδημαϊκά κριτήρια με τα οποία θα γίνει αυτή η «ενοποίηση». Κριτήριο είναι η δραστική περικοπή των δαπανών, που γίνεται επιτακτική στις συνθήκες της κρίσης και της σκληρής επιτροπείας που προβλέπουν τα Μνημόνια.
Η πληθώρα των Τμημάτων (κυρίως των ΤΕΙ) που δημιουργήθηκε όλα τα προηγούμενα χρόνια, με στόχο να ικανοποιηθούν μικροκομματικά, πελατειακά συμφέροντα και να μειωθεί δραστικά η τάση της νεολαίας της εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακή εκπαίδευση (και όχι γιατί αυτό απαιτούσε το επίπεδο ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού), αποτελεί τώρα τροχοπέδη στην απαίτηση του κεφαλαίου για περικοπή των δαπανών (η μείωση της τάσης για πανεπιστημιακή εκπαίδευση μπορεί να επιτευχθεί και με την ένταση των ταξικών φραγμών και τη θεσμοθέτηση νέων. Π.χ. νέο Λύκειο, νέο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση).
Βέβαια, η στρατηγική της συγκυβέρνησης και του υπουργείου Παιδείας δεν είναι σίγουρο ότι θα επιτευχθεί σε όλο της το εύρος, καθώς εγείρει σημαντικά προβλήματα -άρα προκαλεί και αντιστάσεις- στις «τοπικές κοινωνίες», στα Πανεπιστήμια, στα Πολυτεχνεία, στις επαγγελματικές ενώσεις (λόγω του ακαθόριστου, προς το παρόν, ή και της σύγκρουσης των επαγγελματικών δικαιωμάτων), στα δικαιώματα και το μέλλον των σπουδαστών, κ.ο.κ
Η συγκυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έσπευσε να υιοθετήσει πάραυτα την υπόδειξη του ΟΟΣΑ και την συμπεριέλαβε στο τριετές σχέδιο του υπουργείου Παιδείας. Σε αυτό ως στόχος αναφέρεται ο εξής: «Η αξιολόγηση και ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Διαμόρφωση του Ενιαίου Χώρου Εκπαίδευσης και Ερευνας, συμπεριλαμβανομένης της διοικητικής δομής των ιδρυμάτων. Η προγραμματική ενοποίηση και η βελτιστοποίηση ιδρυμάτων».
Τονίζεται δε, ότι: «Στο τέλος της διετίας, τα αποτελέσματα αυτών των αξιολογήσεων θα αποτελέσουν τη βάση για περαιτέρω σχεδιασμό της συνολικής αναδιοργάνωσης των Ιδρυμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να επιδιωχθούν συνεργασίες εντός και μεταξύ των Ιδρυμάτων, έτσι ώστε, σε επόμενες φάσεις, να πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια για την αναβάθμισή τους περισσότερα Τμήματα. Εάν υπάρχουν Τμήματα στα οποία δεν υπάρχουν ευκαιρίες για σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τα προγράμματα σπουδών θα πρέπει να προσαρμοστούν στην απαιτούμενη διάρκεια σπουδών και τον τύπο του πτυχίου που παρέχεται». Επίσης, γίνεται λόγος για την «καλύτερη αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» και για το ότι «θα πρέπει σε όλες τις περιπτώσεις να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των Ιδρυμάτων».
Κοντολογίς, πρόκειται για μια διαδικασία που θα περιλαμβάνει συγχωνεύσεις-καταργήσεις, αναβάθμιση και υποβάθμιση, που θα εξασφαλίσει μείωση της κρατικής χρηματοδότησης για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι ελλείψεις σε υποδομές, υλικοτεχνική υποδομή και προσωπικό θα καλυφθούν με αλληλοκαλύψεις, ενώ σε δεύτερη φάση θα έχουμε και μείωση του αριθμού των φοιτητών.
Εκτεταμένο νέο «σχέδιο Αθηνά»
Οι «συγχωνεύσεις, συνέργειες, συνεργασίες» Πανεπιστημίων και ΤΕΙ αφορούν και τις «συγχωνεύσεις, συνέργειες, συνεργασίες» αυτών με «διάφορους ερευνητικούς θεσμούς που μπορεί να είναι στην περιφέρεια αυτών των Πανεπιστημίων» είπε ο Κ. Γαβρόγλου, σε παλαιότερη συνέντευξή του και συνέχισε: «Π.χ. υπάρχουν άλλα υπουργεία. Ξέρουμε ότι το Αγροτικής Ανάπτυξης έχει πολλούς και πολύ σοβαρούς ερευνητικούς θεσμούς».
Συνεπώς, μιλούμε για ένα πολύ εκτεταμένο «σχέδιο Αθηνά», που δεν αφορά μόνο το υπουργείο Παιδείας.
Εκτός από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, οι διεργασίες έχουν προχωρήσει και όσον αφορά το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ Ιονίων Νήσων, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το ΤΕΙ Ηπείρου, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το ΤΕΙ Θεσσαλίας και το ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και το ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας. Ανάμεσα στα Πανεπιστήμια αυτά και τα αντίστοιχα ΤΕΙ έχουν συγκροτηθεί συγκεκριμένες επιτροπές. Επίσης, στην Κρήτη ήδη υπάρχει μια πολύ συστηματική συνεργασία ανάμεσα στο ΤΕΙ Κρήτης και το εκεί Πανεπιστήμιο.
Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, ιδρύεται το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής με έδρα το Αιγάλεω. Σε αυτό «απορροφώνται αυτοδικαίως και χωρίς άλλη διαδικασία και κατά παρέκκλιση κάθε άλλης ισχύουσας διάταξης» το ΤΕΙ Πειραιά και το ΤΕΙ Αθήνας.
Μόνο 26 Τμήματα από τα 42 που διαθέτουν σήμερα και τα δυο ΤΕΙ μαζί θα έχει το νέο Πανεπιστήμιο.
Τα γνωστικά του αντικείμενα θα είναι πέντε:
– Κοινωνικές, Διοικητικές και Οικονομικές Επιστήμες.
– Επιστήμες Μηχανικού.
– Επιστήμες Τροφίμων.
– Επιστήμες Υγείας και Πρόνοιας.
– Καλλιτεχνικές Σπουδές.
Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής θα λειτουργούν 5 Σχολές:
– Η Σχολή Διοικητικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών, που θα περιλαμβάνει τα τμήματα α) Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης β) Διοίκησης Επιχειρήσεων γ) Διοίκησης Τουρισμού δ) Κοινωνικής Εργασίας ε) Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής.
– Η Σχολή Μηχανικών που θα περιλαμβάνει τα τμήματα: α) Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Μηχανικών β) Μηχανικών Βιοϊατρικής γ) Μηχανικών Βιομηχανικής Σχεδίασης και Παραγωγής δ) Μηχανικών Πληροφορικής και Υπολογιστών ε) Μηχανικών Τοπογραφίας και Γεωπληροφορικής στ) Μηχανολόγων Μηχανικών ζ) Ναυπηγών Μηχανικών η) Πολιτικών Μηχανικών.
– Η Σχολή Επιστημών Τροφίμων που θα περιλαμβάνει τα τμήματα: α) Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων β) Επιστημών Οίνου, Αμπέλου και Ποτών.
– Η Σχολή Επιστημών Υγείας με τα τμήματα: α) Βιοϊατρικών Επιστημών β) Δημόσιας Υγείας γ) Εργοθεραπείας δ) Μαιευτικής ε) Νοσηλευτικής στ) Προσχολικής Αγωγής ζ) Φυσικοθεραπείας.
– Η Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών και Πολιτισμού με τα τμήματα: α) Γραφιστικής και Οπτικής Επικοινωνίας β) Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής γ) Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Εργων Τέχνης δ) Φωτογραφίας και Οπτικοακουστικών Τεχνών.
Οι αρμοδιότητες των Συγκλήτων [όπως είναι γνωστό, ο Γαβρόγλου «αναβάθμισε» πρόσφατα τις διοικήσεις των ΤΕΙ σε Συγκλήτους. Προηγούμενο βήμα «ανωτατοποίησης» υπήρξε η μετονομασία των ΤΕΙ συλλήβδην σε ΑΤΕΙ (Ανώτατα Τεχνολογικά Ιδρύματα)] ασκούνται από 11μελή Διοικούσα Επιτροπή έως τις 31 Αυγούστου 2018.
Την 1/4/2018 λήγει η θητεία όλων των προσωρινών μονοπρόσωπων και συλλογικών οργάνων των Σχολών και Τμημάτων του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής και την 1/9/2018 λήγει αυτοδικαίως η θητεία των μελών της Διοικούσας Επιτροπής, για να πραγματοποιηθούν εκλογές για την ανάδειξη των μονοπρόσωπων οργάνων του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.
Τα μέλη ΔΕΠ των δύο ΤΕΙ αποκτούν τους ακαδημαϊκούς τίτλους των μελών ΔΕΠ του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής κατ’ αντιστοίχιση των κατεχόμενων θέσεων και υποβάλλονται στο ακαδημαϊκό και μισθολογικό καθεστώς των μελών ΔΕΠ Πανεπιστημίων από 1-9-2018 με την ίδια εργασιακή σχέση που κατέχουν.
Οι θέσεις καθηγητών α’ βαθμίδας που υπηρετούν στα απορροφώμενα ΤΕΙ και εντάσσονται στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής μετατρέπονται σε προσωποπαγείς θέσεις μελών ΔΕΠ. Οποιος κατέχει προσωποπαγή θέση μπορεί να ζητά τη μετατροπή της σε μόνιμη τακτική θέση της ίδιας βαθμίδας. Η μετατροπή γίνεται σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο Ν. 1268/1982 (άρθρο 14, παράγ.5, περίπτωση iii), όπως τροποποιείται με τον παρόντα νόμο, προσόντων.
Τα μέλη ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ και Τεχνικών Εργαστηρίων μεταφέρονται σε Τμήματα/Σχολές του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής με την ίδια εργασιακή σχέση που κατέχουν.
Το λοιπό προσωπικό των δύο ΤΕΙ με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, επιστημονικοί και εργαστηριακοί συνεργάτες, καθώς και λοιπές κατηγορίες έκτακτου προσωπικού μεταφέρεται στο νέο Πανεπιστήμιο με το ίδιο εργασιακό καθεστώς. Το ίδιο ισχύει για τις συναφθείσες συμβάσεις έργου.
Συμπέρασμα: Η «αναβάθμιση» είναι «σικέ». Πρόκειται για συρραφή ιδρυμάτων, με δραστικές συγχωνεύσεις-καταργήσεις τμημάτων, με προσωπικό που δεν είναι βέβαιο εάν διαθέτει στο σύνολό του τα ακαδημαϊκά προσόντα, με διατήρηση των εργασιακών σχέσεων, συμπεριλαμβανομένων των ελαστικών μορφών εργασίας. Και βέβαια με μύρια προβλήματα που δημιουργούνται από την ύπαρξη Σχολών/Τμημάτων πανεπιστημιακού επιπέδου με δυο διαφορετικές διάρκειες σπουδών (π.χ. Πολυτεχνεία με πενταετείς σπουδές, που μάλιστα χορηγούν πτυχίο επιπέδου μάστερ και Σχολή Μηχανικών του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής με διάρκεια φοίτησης 4 έτη).
Φοιτητές
Οι εγγεγραμμένοι φοιτητές των δύο ΤΕΙ θα ενταχθούν αυτοδίκαια στα Τμήματα του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής.
Τα προπτυχιακά μαθήματα Τμημάτων συνεχίζονται σύμφωνα με το καθορισμένο πρόγραμμα σπουδών μέχρι την ολοκλήρωση των εξαμήνων και των εξετάσεων για το τρέχον ακαδημαϊκό έτος (2017-18).
Τα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών των Τμημάτων του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής εφαρμόζονται από το χειμερινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2018 – 2019.
Μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2018, οι φοιτητές που φοιτούν ήδη στα δύο ΤΕΙ, θα πρέπει να επιλέξουν εάν επιθυμούν να αποφοιτήσουν με το υφιστάμενο πρόγραμμα των ΤΕΙ ή με το πρόγραμμα του νέου Πανεπιστήμιου. Οι φοιτητές που θέλουν να αποφοιτήσουν με πτυχίο ΤΕΙ, θα πρέπει να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση στην γραμματεία του Τμήματος (μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2018), που δεν ανακαλείται, ενώ οι υπόλοιποι θα ολοκληρώσουν το νέο πρόγραμμα για να αποφοιτήσουν από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.
Η αντιστοίχιση των μαθημάτων του προγράμματος σπουδών των Τμημάτων των απορροφούμενων ΤΕΙ με τα μαθήματα του προγράμματος σπουδών των Τμημάτων του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής γίνεται με πράξη του προέδρου του Τμήματος, ύστερα από σχετική απόφαση της Συνέλευσης Τμήματος.
Ο αριθμός των φοιτητών που θα εντάσσονται στα νέα Τμήματα, θα προκύψει ύστερα από σχετική πράξη του προέδρου της Διοικούσας Επιτροπής ή του πρύτανη.
Τα μεταπτυχιακά προγράμματα των δύο ΤΕΙ θα συνεχιστούν μέχρι την ολοκλήρωσή τους από τους εγγεγραμμένους φοιτητές. Στους αποφοίτους των ΠΜΣ απονέμεται μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης τμήματος ΤΕΙ με τον υφιστάμενο κατά το χρόνο εισαγωγής τους τίτλο και τύπο.
Δομές Διετούς Επαγγελματικής Εκπαίδευσης
Το σχέδιο νόμου εισάγει και τις διατάξεις με τις οποίες στα ΑΕΙ ιδρύονται Κέντρα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΚΕΕ) διετούς διάρκειας.
Πρόκειται για πλευρά του λεγόμενου επιχειρηματικού πανεπιστήμιου, που εκπονεί προγράμματα όλων των τύπων και για όλα τα βαλάντια.
Οι ανάγκες της καπιταλιστικής αγοράς θα καθορίσουν και τους τομείς και το περιεχόμενο των διετών αυτών προγραμμάτων σπουδών. Το νομοσχέδιο αναφέρει χαρακτηριστικά ότι στην πρόταση ίδρυσης κάθε ΚΕΕ πρέπει να αναγράφεται «η σκοπιμότητα ίδρυσής του σύμφωνα με τις εθνικές και περιφερειακές ανάγκες της εθνικής οικονομίας και σύμφωνα με το εθνικό, περιφερειακό και τοπικό πρόγραμμα διά βίου μάθησης».
Στα προγράμματα των ΚΕΕ θα έχουμε άμεση εμπλοκή των καπιταλιστικών επιχειρήσεων. Ο ίδιος ο Γαβρόγλου είχε δηλώσει επ’ αυτού: «Ερχόμαστε σε συγκεκριμένες επαφές με βιομηχανικά επιμελητήρια, με εμπορικά επιμελητήρια, με τοπικούς φορείς, κυρίως αγροτικούς, για να καταλάβουμε τι χρειάζονται κι αυτοί. Παραδείγματος χάρη, έχουν γίνει συζητήσεις με τον κ. Κορκίδη που είναι ο Πρόεδρος του Βιομηχανικού και Εμπορικού Επιμελητηρίου στον Πειραιά, έχουν γίνει συζητήσεις με τον κ. Βενιάμη που είναι ο Πρόεδρος των Εφοπλιστών, για να δούμε τι δυνατότητες υπάρχουν για την πρακτική άσκηση των φοιτητών που θα σπουδάζουν σε αυτές τις διετείς δομές».
Οι διετείς αυτές δομές επαγγελματικής εκπαίδευσης αποτελούν τα νέα «καθρεφτάκια για τους ιθαγενείς», τα παιδιά της εργατικής τάξης, που κατά κανόνα φοιτούν στα ΕΠΑΛ. Εξ ου και η προνομιακή πρόσβαση των αποφοίτων ΕΠΑΛ στα ΚΕΕ. Η ρύθμιση αυτή είναι άλλο ένα «κόλπο» της άρχουσας τάξης για να μειωθεί ο αριθμός των υποψηφίων που διεκδικούν μια θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Η φοίτηση θα παρέχεται δωρεάν και οι καταρτιζόμενοι θα επιλέγονται στο πρόγραμμα βάσει του βαθμού του απολυτηρίου από το ΕΠΑΛ. Διαρκεί τέσσερα εξάμηνα θεωρητικής και εργαστηριακής κατάρτισης, συνολικής διάρκειας 1.200 διδακτικών ωρών, σύμφωνα με το πρόγραμμα σπουδών, με ένα επιπλέον εξάμηνο πρακτικής άσκησης ή μαθητείας συνολικής διάρκειας 960 ωρών.
Οι διετείς δομές θα οδηγούν σε πιστοποιημένα διπλώματα του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων, επιπέδου 5.
Γιούλα Γκεσούλη
