Η αποκαθήλωση Νταβούτογλου, έξι μήνες μετά από την εκλογική του νίκη, δεν αποτελεί μόνο μια ακόμα απόδειξη της δεσποτικής εξουσίας του Ερντογάν, αλλά θέτει υπό αμφισβήτηση την όλη πορεία της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας για το μεταναστευτικό και τη βίζα, η οποία έχει σκαλώσει στην άρνηση του Ερντογάν να αλλάξει τον αντιτρομοκρατικό νόμο. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά.
Στις 18 Μάρτη του 2016, οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ και η Τουρκία συμφώνησαν για τον τερματισμό της λεγόμενης «παράτυπης» μετανάστευσης από την Τουρκία προς την ΕΕ και την αντικατάστασή της με νόμιμους διαύλους επανεγκατάστασης προσφύγων στην ΕΕ, οι οποίοι μέχρι στιγμής έχουν οδηγήσει στη μετεγκατάσταση περίπου 100 σύριων προσφύγων. Η συμφωνία προέβλεπε, εκτός των άλλων, και την κατάργηση από τον ερχόμενο Ιούνη της βίζας για τους τούρκους υπήκοους που επισκέπτονται την Ευρώπη. Από τότε το παζάρι πήρε φωτιά. Η ΕΕ απαίτησε την ικανοποίηση 72 κριτηρίων, μεταξύ των οποίων και η αλλαγή του «αντιτρομοκρατικού» νόμου, ο οποίος είναι τόσο φασιστικός που ακόμα και η ΕΕ δεν μπορεί να τον «σηκώσει» (οδήγησε σε διώξεις δημοσιογράφων μεγάλων συγκροτημάτων του Τύπου, όπως η Cumhuriet, και σε κλείσιμο της αντικυβερνητικής εφημερίδας Zaman που τέθηκε υπό κρατικό έλεγχο).
Ενδεικτικό του παζαριού που διεξαγόταν ανάμεσα στις δυο πλευρές ήταν η απόσυρση δελτίου Τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου (το λάβαμε κι εμείς στις 22 Απρίλη), με το οποίο καλούνταν η Τουρκία να εκπληρώσει όλα τα κριτήρια προτού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψηφίσει για την απελευθέρωση της βίζας. Η απόσυρση έγινε την ίδια μέρα και το δελτίο Τύπου ξαναστάλθηκε την Πέμπτη 5 Μάη, αφού το παζάρι που έγινε στο μεταξύ απέβη άκαρπο.
Η δεσποτική εξουσία του σουλτάνου Ερντογάν, που απειλεί με τετραετή φυλάκιση όποιον τον προσβάλει, και οι διώξεις στο πλαίσιο του «αντιτρομοκρατικού νόμου» κατά δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών (μιλάμε για αστούς και όχι γι’ αυτούς που αμφισβητούν την αστική εξουσία) δεν ταιριάζει με την ψευδεπίγραφη ευρωπαϊκή δημοκρατία που θέλει να τηρούνται τα προσχήματα. Ο ίδιος ο Ερντογάν απέκλεισε κάθε αλλαγή αυτού του νόμου και προκάλεσε τους Ευρωπαίους δηλώνοντας δημόσια ότι αυτοί θα πρέπει να αλλάξουν τους νόμους τους και όχι αυτός. Το ίδιο επανέλαβε και ο τούρκος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Βολκάν Μποζκίρ λίγες μέρες μετά. Η απάντηση της ΕΕ ήταν κάθετη, από στόματος του ίδιου του προέδρου του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, ο οποίος απέκλεισε κάθε συζήτηση για άρση της βίζας πριν η Τουρκία εκπληρώσει και τα 72 κριτήρια.
Προ ημερών, η γερμανική σκανδαλοθηρική εφημερίδα Bild, που σύμφωνα με τη Deutsche Welle διατηρεί άψογες σχέσεις με τη γερμανική κυβέρνηση, δημοσίευσε άρθρο με τίτλο «Σχέδιο Β για τους μετανάστες: Η Ευρώπη ζητά εναλλακτικές στη συμφωνία με την Τουρκία». Το άρθρο ανέφερε ότι η ΕΕ εξετάζει την προοπτική να μετατρέψει τα ελληνικά νησιά σε κέντρα «φιλοξενίας» των μεταναστών, αντί της επιστροφής τους στην Τουρκία, με αντάλλαγμα τα 3 δισ. ευρώ να τα πάρει η Αθήνα αντί η Αγκυρα. Μπορεί το άρθρο να διαψεύστηκε από τη γερμανική κυβέρνηση (και από τον επίτροπο Αβραμόπουλο, αλλά αυτός έχει απλά διακοσμητικό ρόλο), είναι λογικό όμως να υπάρχουν τέτοιες σκέψεις από ευρωπαίους αξιωματούχους από τη στιγμή που η Τουρκία σηκώνει «μπαϊράκι» αμφισβητώντας το ποιος έχει το πάνω χέρι.
Η αποκαθήλωση Νταβούτογλου (λίγες μέρες μετά την ανάρτηση στο διαδίκτυο κειμένου που τον αποκαλούσε προδότη απέναντι στον σουλτάνο Ερντογάν) δημιουργεί νέα προβλήματα στις σχέσεις με την ΕΕ, δεδομένου ότι ο Νταβούτογλου ήταν αυτός που διαπραγματεύτηκε τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας με τη Μέρκελ. Οχι πως ο Νταβούτογλου είναι κάποιος… δημοκράτης, αλλά φαίνεται ότι προτιμούσε μια φιλοευρωπαϊκή πορεία, ενώ ο Ερντογάν εμφανίζεται περισσότερο αδιάλλακτος στο χειρισμό των «αντιτρομοκρατικών» θεμάτων και στο παζάρι με την ΕΕ. Δε μπορούμε να προβλέψουμε από τώρα ποια θα είναι η κατάληξη, όμως το σίγουρο είναι ότι η ιμπεριαλιστική ΕΕ δε θα κάνει πίσω. Είτε θα υποχρεώσει την Τουρκία να υποταχτεί, είτε θα ψάξει για άλλες λύσεις, ακόμα και σαν αυτές που αναφέρει η Bild, που τώρα τις διαψεύδουν μετά βδελυγμίας.
