Κόλαφος ήταν για τον υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Γ. Κουτρουμάνη το πόρισμα της «Διαρκούς Επιτροπής Κρίσεως Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων», που εγκρίθηκε στην τελευταία συνεδρίαση της Επιτροπής, την περασμένη Τρίτη, οπότε και παραδόθηκε στον παρόντα υπουργό. Ο Κουτρουμάνης αναγκάστηκε να συμπεριφερθεί σαν κλέφτης, αποφεύγοντας να κάνει δηλώσεις και να εκτεθεί στη βάσανο των ερωτήσεων. Αργότερα, έστειλε ο ίδιος το πόρισμα στα ΜΜΕ, συνοδεύοντάς το με μια πρόστυχη ανακοίνωση, την οποία θα σχολιάσουμε στο τέλος.
Ηταν μια εξέλιξη την οποία η «Κ» είχε προβλέψει, παρακολουθώντας τις εξελίξεις του τελευταίου διαστήματος. Στο φύλλο μας της 25ης Ιούνη, υπό τον τίτλο «Επιτροπή για τα Βαρέα και Ανθυγιεινά: Κόλαφος για κυβέρνηση και τρόικα το πόρισμά της», γράφαμε: «Κόλαφος για την κυβέρνηση και την τρόικα και προσωπικά για τον υπουργό Εργασίας Γ. Κουτρουμάνη, που τη συγκρότησε, αναμένεται να είναι το πόρισμα της “Διαρκούς Επιτροπής Κρίσης ΒΑΕ”, που αναμένεται τις επόμενες μέρες. Ο Κουτρουμάνης θα μείνει μόνο με τον ΣΕΒ και αν τολμήσει να βγάλει υπουργική απόφαση με την οποία θα απεντάσσει από τα ΒΑΕ έστω και μια ειδικότητα ή ένα χώρο εργασίας (πόσο μάλλον τη συντριπτική πλειοψηφία των επαγγελμάτων και χώρων, όπως προβλέπει το Μνημόνιο), αυτή θα είναι μια απόφαση καθαρά δικτατορική, χωρίς την παραμικρή επιστημονική νομιμοποίηση».
Σημειώναμε ακόμη: «Οταν συγκροτήθηκε αυτή η Επιτροπή, γνωρίζοντας το επιστημονικό έργο ορισμένων από τα μέλη της, αλλά και εκτιμώντας ότι η συνδικαλιστική γραφειοκρατία της ΓΣΕΕ δεν θα τολμούσε, ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία, να συμπράξει σ’ ένα τέτοιο έγκλημα, καταγγείλαμε μεν την κυβέρνηση, ενώ στους επιστήμονες μέλη της επιτροπής υπενθυμίσαμε το προηγούμενο έργο τους και θέσαμε το ερώτημα αν θα υπάρξει από τη μεριά τους επιστημονική συνέπεια ή αν θα δεχτούν να λειτουργήσουν σαν τσιράκια της κυβέρνησης. Απευθυνθήκαμε και ονομαστικά σε δυο μέλη της επιτροπής, τον πρόεδρό της Θ. Κωνσταντινίδη, αναπληρωτή καθηγητή Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Θράκης, και τον Β. Δρακόπουλο, εκπρόσωπο του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α. Ε. στην επιτροπή, οι οποίοι με την ιδιότητά τους ως στελεχών της Ελληνικής Εταιρίας Ιατρικής της Εργασίας και Περιβάλλοντος είχαν υποστηρίξει στο πρόσφατο παρελθόν πως μόνο κατόπιν συγκεκριμένων επιστημονικών κριτηρίων μπορεί να γίνει η όποια κρίση για τα ΒΑΕ».
Οπως διαφαινόταν και από την κοινή πρόταση της ΓΣΕΕ, της ΓΣΕΒΕΕ, του ΤΕΕ, της ΕΕΧ (Ενωση Ελλήνων Χημικών) και της ΕΕΙΕΠ (Ελληνική Εταιρία Ιατρικής της Εργασίας και Περιβάλλοντος), μέλη των οποίων αποτελούν και μέλη της επιτροπής, το τελικό πόρισμα δεν αφήνει κανένα περιθώριο στην κυβέρνηση να επικαλεστεί επιστημονικές γνωματεύσεις για να προχωρήσει σε μαζικό αποχαρακτηρισμό επαγγελμάτων και χώρων από τα ΒΑΕ. Το πόρισμα, με τους όρους που θέτει, υψώνει ασπίδα προστασίας γύρω από τα ΒΑΕ, ως αμυντικό θεσμό προστασίας των εργαζόμενων από την πρόωρη φθορά. Ας δούμε τα βασικότερα σημεία αυτού του πορίσματος, που είναι ό,τι πιο προωθημένο έχει υπάρξει σε θεσμικό επίπεδο τις τελευταίες δεκαετίες.
Κριτήρια ένταξης στα ΒΑΕ
Το πόρισμα απορρίπτει, από άποψη αρχών, τις βρόμικες θεωρίες που κυκλοφορούν ευρύτατα εδώ και χρόνια, ότι δήθεν τα ΒΑΕ ήταν ένας πελατειακός μηχανισμός, στον οποίο εντάσσονταν επαγγέλματα και χώροι εργασίας μετά από πίεση που ασκού-σαν στις κυβερνήσεις, χωρίς να υφίσταται η ανάγκη αυτού του θεσμού. Αναφέρει: «Η δημιουργία της κατηγορίας των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων είχε ως αφετηρία την παραδοχή ότι ορισμένες εργασίες συνεπάγονται ιδιαίτερα σοβαρό κίνδυνο για την υγεία και τη σωματική ακεραιότητα των εργαζομένων, πρόωρη φθορά του οργανισμού και αδυναμία για περαιτέρω απασχόληση». Παίρνοντας ως παράδειγμα τα ορυχεία-μεταλλεία και τις αλλαγές που έχουν γίνει σ’ αυτά, το πόρισμα σημειώνει: «Οι όλες προληπτικές δράσεις, προϊόντος του χρόνου, φυσικά και περιόρισαν τη σχετιζόμενη με την εργασία νοσηρότητα, αλλά παραμένει υπαρκτός ο κίνδυνος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα παρουσιάζονται εμπειρικά δεδομένα που επισημαίνουν ενδείξεις μεταβολών στις μερικές πιέσεις των αερίων του αίματος σχετιζόμενων με αλλαγές στην τεχνολογία των εξορυκτικών οχημάτων, όταν βενζινοκίνητα αντικαθιστούν τα πνευματικά (σχετική μελέτη του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. στη Βόρεια Ελλάδα). Ασφαλώς και έχει μειωθεί ο επιπολασμός των εργατικών ατυχημάτων, ωστόσο δεν έχει μηδενισθεί, επομένως υφίσταται υπαρκτός κίνδυνος. Ετσι, παραμένει ως ποιοτικό χαρακτηριστικό ο επαγγελματικός κίνδυνος, παρά την ποσοτική μείωσή του». Πηγαίνοντας ακόμη παραπέρα, θέτει και κοινωνικά κριτήρια, που σχετίζονται με τη γενική κατάσταση της εργατικής τάξης στο καπιταλιστικό σύστημα: «Ακόμα και παράγοντες επικινδυνότητας που μοιάζει να μη σχετίζονται άμεσα με εργασιακές συνθήκες (όπως η συχνότητα της καπνιστικής συνήθειας και η παχυσαρκία σε συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες, δεδομένου του κοινωνικο-οικονομικού και μορφωτικού επιπέδου κατά επαγγελματική κατηγορία) επηρεάζουν το προσδόκιμο και την ποιότητα ζωής και αντανακλούν το στίγμα των ομάδων αυτών στον καταμερισμό εργασίας».
Οπως αναφέρει το πόρισμα, η Επιτροπή υιοθέτησε δυο μοντέλα προσέγγισης, το στοχαστικό πρότυπο, που «αφορά βιβλιογραφική διερεύνηση της επαγγελματικής έκθεσης κατά επαγγελματική κατηγορία και κατά χώρο εργασίας με συστηματική ανασκόπηση, που περιλαμβάνει και αναζήτηση βιβλιογραφικών δεδομένων επαγγελματικής νοσηρότητας (και θνησιμότητας), καθώς και μελέτη στοιχείων καταγραφών από δημοσιευμένες προηγούμενες ελληνικές μελέτες» και το εμπειρικό πρότυπο, που «αφορά υποστηρικτικές μελέτες, όπως είναι η Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου (Risk Assessment Analysis) με ιδιαίτερη έμφαση στο κομμάτι που συντάσσεται από τον Ειδικό Ιατρό Εργασίας και αφορά τη σύνδεση της εργασίας με την υγεία, καθώς και την επικαιροποιούμενη κατά εργαζόμενο ιατρική πράξη της εξέτασης από Ειδικό Ιατρό Εργασίας για γνωμάτευση ικανότητας εργασίας κατά θέση εργασίας», κάτι που στην Ελλάδα δεν συμβαίνει, φυσικά. Επιπλέον, για το εμπειρικό πρότυπο σημειώνεται ότι «είναι απαραίτητα επιδημιολογικά στοιχεία επαγγελματικών νοσημάτων (ΙΚΑ, ΣΕΠΕ, Ασφαλιστικά Ταμεία), καθώς και επιδημιολογικά στοιχεία εργατικών ατυχημάτων (ΙΚΑ, ΣΕΠΕ, Ασφαλιστικά Ταμεία), όπως και επιδημιολογικά στοιχεία προσδόκιμου επιβίωσης, νοσηρότητας και θνησιμότητας με κλαδικές μελέτες ή μελέτες ανά επάγγελμα», ενώ «επιπροσθέτως απαραίτητο είναι να λαμβάνονται υπόψη μετρήσεις βλαπτικών παραγόντων των εργασιακών χώρων». Στοιχεία και μελέτες που επίσης απουσιάζουν εντελώς.
Βάσει αυτής της μεθοδολογικής προσέγγισης, η επιτροπή καθόρισε μια σειρά κριτήρια, βασικά και επικουρικά, βάσει των οποίων πρέπει να γίνεται η υπαγωγή στα ΒΑΕ, τα οποία –όπως προείπαμε– θεωρεί απαραίτητα ως ασφαλιστικό θεσμό.
Ως βασικά κριτήρια θεωρήθηκαν: η εργασία σε βάρδιες, η εργασία σε ύψος, σε βάθος (και η υποθαλάσσια εργασία), καθώς και η εργασία σε περιορισμένο χώρο και η εργασία εκτός στεγασμένου χώρου, η εργασία σε υψηλές θερμοκρασίες, σε χαμηλές θερμοκρασίες και σε εύρος διακύμανσης θερμοκρασίας, η τεκμηριωμένη έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες στο χώρο εργασίας, με έμφαση σε καρκινογόνα και βιολογικούς παράγοντες, το εργασιακό άγχος, ως απότοκο της εντατικοποίησης της εργασίας, η διεθνής βιβλιογραφία (στο πεδίο της Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας, της Εργονομίας και της Ιατρικής της Εργασίας), στοχαστικές (πιθανολογικές) προσεγγίσεις και εμπειρικά δεδομένα, εκτιμήσεις επαγγελματικού κινδύνου, επιδημιολογικά στοιχεία επαγγελματικών νοσημάτων (ΙΚΑ, ΣΕΠΕ, Ασφαλιστικά Ταμεία), επιδημιολογικά στοιχεία προσδόκιμου επιβίωσης και νοσηρότητας, κλαδικές μελέτες ή μελέτες ανά επάγγελμα και μετρήσεις βλαπτικών παραγόντων των εργασιακών χώρων (φυσικών, χημικών, βιολογικών, εργονομικών και διάφορων άλλων – με όλες τις υποκατηγορίες τους).
Ως επικουρικά κριτήρια θεωρήθηκαν: η κατανάλωση άνω των 2000 θερμίδων για άνδρες και 1400 θερμίδων για γυναίκες κατά τη διάρκεια του οκταώρου εργασίας (που αντιστοιχεί σε εργώδη χειρωνακτική εργασία, χειρωνακτική διακίνηση φορτίων κλπ), η ήδη ισχύουσα ένταξη σε καθεστώς ΒΑΕ, η ύπαρξη σε ισχύ καθεστώτος πρόωρης συνταξιοδότησης για λόγους υγείας σε τρεις, τουλάχιστον, χώρες – μέλη της ΕΕ και η επιστασία και επόπτευση εργασίας, καθώς και το επίπεδο σπουδών, μορφωτικό επίπεδο (γνώση, κατάρτιση, μόρφωση, εξειδίκευση, μη χειρώνακτες), μορφωτικό επίπεδο εργαζομένων ιδίως επιστημόνων ως παράγοντας γνώσης του κινδύνου και σωστής λήψης μέτρων αποφυγής του.
Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή, με βάση τα κριτήρια που έθεσε και την ανυπαρξία οποιασδήποτε μελέτης ως προς αυτά τα κριτήρια, συνοψίζεται στα εξής: «Στο πνεύμα των επισημάνσεων που καταγράφηκαν και από προηγούμενες Επιτροπές, οι προτάσεις για εξαίρεση εργαζομένων που ήδη υπάγονται στα ΒΑΕ σήμερα (χωρίς να υπάρχουν ειδικές μελέτες) θα κινδύνευε να είναι με επιστημονικούς όρους άστοχη. Η Επιτροπή, λόγω των παραπάνω αντικειμενικών δυσκολιών κατέληξε να προτείνει την παραμονή των ήδη υπαρχόντων εργασιών και ειδικοτήτων στο καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων του ΙΚΑ – ΕΤΑΜ και την επικαιροποίηση της λίστας με αφαίρεση εργασιών, ειδικοτήτων ή χώρων εργασίας που δεν υφίστανται πλέον».
Επιστροφή στις αρχές
Το συμπέρασμα αυτό είναι το μάξιμουμ που θα μπορούσαμε να περιμένουμε από μια επιστημονική επιτροπή. Ομως, η ευρύτητα των κριτηρίων που έθεσε αποτελούν ένα θετικό απόθεμα για το εργατικό κίνημα. Αμφιβάλλει κανείς, ότι αν μελετηθούν (υπό το άγρυπνο βλέμμα των εργατών και όχι από εξωνημένους επιστήμονες) όλοι αυτοί οι παράγοντες, όχι μόνο δεν θα υπάρξει απένταξη από τα ΒΑΕ, αλλά αντίθετα θα υπάρξουν εντάξεις κλάδων που ουδείς διανοείται ότι πρέπει να είναι στα ΒΑΕ; Για παράδειγμα, οι υπάλληλοι ενός σούπερ-μάρκετ, με την τεράστια εντατικοποίηση εργασίας, με τη συνεχή εναλλαγή σε πόστα, στη διάρκεια της ημέρας, με τη μεταφορά φορτίων και με το εργασιακό στρες, θα ήταν από τους πρώτους που θα εντάσσονταν στα ΒΑΕ, αν ακολουθού-νταν αυτή η μεθοδολογία.
Από την άποψη αυτή, έχουμε αναμφισβήτητα ένα σημαντικό βήμα μπροστά και στον τομέα της θεωρίας. Μας επαναφέρει στον θεωρητικό πυρήνα πάνω στον οποίο στηρίχτηκε η θέσπιση των ΒΑΕ, που ήταν η αναγνώριση ότι μια σειρά επαγγέλματα προκαλούν μεγαλύτερη φθορά στον οργανισμό του εργάτη και γι’ αυτό η πρόωρη συνταξιοδότηση αποτελεί στοιχειώδες μέτρο προστασίας.
Πέρα από τη βασική του θέση, ότι πρέπει να παραμείνει ως έχει ο σημερινός κατάλογος των ΒΑΕ, το πόρισμα της Επιτροπής προτείνει:
α) Την ένταξη μιας σειράς κλάδων, πέραν των πέντε που είχε μελετήσει η επιτροπή Λινού. Αυτοί είναι οι οδηγοί σταθεράς τροχιάς (πάγιο αίτημα των οδηγών του μετρό και του τραμ), οι εργαζόμενοι στη διαμόρφωση και εφελκυσμό πλαστικών, οι εργαζόμενοι σε τμήματα ιχθυοκλωβών, συντήρηση κλωβών, ιχθυογεννητικούς σταθμούς σε ιχθυοτροφεία και ιχθυοκαλλιέργειες, οι εργαζόμενοι στον κλάδο μετάλλου: μηχανοτεχνίτες, ελασματουργοί, μονταδόροι, συναρμολογητές, ελασματουργοί μηχανικής κατεργασίας, χειριστές μηχανών παραγωγής – κατασκευής καλωδίων με αγωγούς χαλκού χαμηλής και μέσης τάσης, οι εργαζόμενοι στη χημική βιομηχανία στους χώρους παραγωγής, συσκευασίας, αποθήκευσης, διακίνησης και μεταφορών εντός εργοστασιακών χώρων, οι εργαζόμενοι εντός φρεατίων (μουφαδόροι) τηλεπικοινωνιακών εταιριών και οι εναερίτες τηλεπικοινωνιακών εταιριών, ως ομοειδής κατηγορία με τους εναερίτες επιχειρήσεων ηλεκτρισμού.
β) Να εφαρμοστεί «αναλογική ανταποδοτικότητα (για όσους έχουν λιγότερα από 3.600 ένσημα σε ΒΑΕ), που σημαίνει μείωση χρόνου εργασίας μέχρι τη συνταξιοδότηση, δηλαδή να εφαρμόζεται ένας συντελεστής για κάθε ημερολογιακό χρόνο του ενεργού εργασιακού βίου σε όλους όσους έχουν εργασθεί σε ΒΑΕ (κατά το πρότυπο που ισχύει στις ένοπλες δυνάμεις, π.χ. καταδρομείς)».
Πανικόβλητος ελιγμός Κουτρουμάνη
Ο Γ. Κουτρουμάνης, αφού δεν κατάφερε να πετύχει τη μη δημοσιοποίηση του πορίσματος, την οποία εμμέσως επεδίωξε, απευθύνθηκε στα παπαγαλάκια του στα αστικά ΜΜΕ, τα οποία έσπευσαν να το πνίξουν. Δεν διαβάσαμε ούτε ένα σχόλιο για την ουσία αυτού του πορίσματος, για το γεγονός ότι βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με την πρόβλεψη του Μνημόνιου ότι μόνο το 10% των εργαζόμενων επιτρέπεται να είναι ασφαλισμένοι στα ΒΑΕ.
Ορισμένα παπαγαλάκια, όπως ο Μέγας της «Ελευθεροτυπίας», έκαναν και ένα βήμα παραπέρα, παρουσιάζοντας το πόρισμα σαν εισήγηση για τον αποχαρακτηρισμό της πλειοψηφίας των ΒΑΕ. «Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΥΠ. ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΘΕΣΕ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ, ΟΠΩΣ ΝΥΧΤΕΡΙΝΟ ΩΡΑΡΙΟ, ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ, ΒΑΘΟΣ Ή ΥΨΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΧΟΣ – Βγάζουν 100.000 εργαζομένους από τα Βαρέα», ήταν ο τίτλος του σχετικού δημοσιεύματος, από το οποίο έβγαινε το συμπέρασμα ότι η Επιτροπή έκανε αυτή την εισήγηση στον υπουργό.
Για να θολώσει τα νερά, ο Κουτρουμάνης επιχείρησε και έναν άλλο αντιπερισπασμό. Δεν προχώρησε σε καμιά κριτική στο πόρισμα (το περιεχόμενό του το γνώριζε πολύ καλά, γιατί το είχε στα χέρια του πριν από τουλάχιστον μια βδομάδα), αλλά θόλωσε τα νερά γράφοντας σε Δελτίο Τύπου, ότι «στο συγκεκριμένο πόρισμα περιγράφονται τα κριτήρια τα οποία συμφωνήθηκαν από τα μέλη της επιτροπής με τα οποία θα διαμορφωθεί η νέα λίστα για τα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα». Η Επιτροπή, όμως, γράφει σαφέστατα στο πόρισμά της, ότι τα κριτήρια δεν μπορούν να εφαρμοστούν για να γίνει νέα λίστα, διότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία απλούστατα δεν υπάρχουν. Γι’ αυτό και ζητά να παραμείνει η λίστα ως έχει και να προστεθούν τα ομοειδή επαγγέλματα. Δηλαδή, η Επιτροπή θεωρεί επαρκείς τις κρίσεις που έχουν γίνει στο παρελθόν και για λόγους ισότητας προτείνει να ενταχθούν και όλα τα ομοειδή επαγγέλματα.
Γράφει, επίσης, ο Κουτρουμάνης τα εξής εκπληκτικά: «Η επιτροπή συμφώνησε με την πρόταση του Υπουργού κ. Κουτρουμάνη να συζητήσει εντός των επόμενων 10 ημερών ενδεικτική λίστα που θα εισηγηθεί στην επιτροπή η ομάδα Εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Εργασίας και των Ταμείων. Η πρόταση των Εμπειρογνωμόνων θα διαμορφωθεί με βάση το πόρισμα, την διεθνή εμπειρία και αξιοποίηση των μέχρι σήμερα μελετών. Μέχρι τις 20 Ιουλίου και μέσα από τις συνεχείς συνεδριάσεις η επιτροπή θα παραδώσει τις προτάσεις της για την εφαρμογή της νέας λίστας».
Η ομάδα Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου είναι οι εκπρόσωποί του στην Επιτροπή, οι οποίοι έχουν υπερψηφίσει το πόρισμα (μόνο ο εκπρόσωπος του ΣΕΒ διαφώνησε, ενώ λευκό διατάχθηκε να ψηφίσει ο εκπρόσωπος του ΕΛΙΝΥΑΕ), προφανώς επειδή δεν είχαν τα κότσια να διαφωνήσουν, όταν απέναντί τους είχαν επιστημονικά επιχειρήματα. Τώρα, λοιπόν, ο Κουτρουμάνης επιχειρεί να φτιάξει ένα παραμάγαζο, κόβοντας την Επιτροπή στα δύο και βάζοντας τους πειθήνιους υπηρεσιακούς παράγοντες (μεγάλη υπόθεση να παίρνεις διευθυντικό πόστο σε νεαρή ηλικία) να φτιάξουν νέα λίστα με αποχαρακτηρισμό επαγγελμάτων. Τι είδους λίστα μπορούν να φτιάξουν αυτοί, όταν στο πόρισμα αναφέρεται σαφέστατα, ότι κανένα επάγγελμα δεν πρέπει να αποχαρακτηριστεί, εκτός απ’ αυτά που έχουν πάψει να υπάρχουν; Μόνο μια λίστα καθ’ υπαγόρευση του Κουτρουμάνη, μια λίστα που ήδη είναι έτοιμη και την οποία οι έμπιστοι του Κουτρουμάνη δεν τόλμησαν να καταθέσουν στην Επιτροπή. Πώς μπορούν να αποχαρακτηρίσουν επαγγέλματα στηριγμένοι στο πόρισμα της Επιτροπής, όπως αναφέρει ο Κουτρουμάνης, όταν το πόρισμα λέει πως δεν πρέπει να γίνει κανένας αποχαρακτηρισμός; Κι όταν οι εμπειρογνώμονες του υπουργείου, εκτελώντας εντολές της πολιτικής ηγεσίας, φτιάξουν μια λίστα με αποχαρακτηρισμούς, πώς είναι δυνατόν να την εξετάσει η Επιτροπή, όταν έχει ήδη δηλώσει ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για οποιαδήποτε κρίση;
Κατά την άποψή μας, είναι λάθος το ότι η Επιτροπή δέχτηκε την πρόταση του Κουτρουμάνη να εξετάσει την πρόταση της «ομάδας Εμπειρογνωμόνων», όταν στο πόρισμά της είναι κατηγορηματική ότι δεν πρέπει να γίνει κανένας αποχαρακτηρισμός. Ελπίζουμε ότι τα μέλη της και ειδικά οι γιατροί εργασίας που έχουν καταθέσει σαφείς απόψεις για τα ΒΑΕ, δεν θα επιτρέψουν στον Κουτρουμάνη να κάνει σπέκουλα και να σπείρει σύγχυση, αλλά θα σταθούν και πάλι στο ύψος των περιστάσεων, εμμένοντας μέχρι το τέλος στο πόρισμά τους.
Ο Κουτρουμάνης, με την κουτοπονηριά που απέκτησε κατά τη θητεία του ως εργατοπατέρας, θέλει να κερδίσει λίγο χρόνο. Γι’ αυτό και στο τέλος του Δελτίου Τύπου γράφει: «Επισημαίνεται ότι η τελική απόφαση θα είναι της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης μετά από διαβούλευση με τους Κοινωνικούς Εταίρους». Τι είδους διαβούλευση θα κάνει, όταν οι περιβόητοι «κοινωνικοί εταίροι» συμμετέχουν ήδη στην Επιτροπή; Η Επιτροπή οφείλει να τον απονομιμοποιήσει πλήρως, ώστε να καταστεί σαφές ένα πράγμα: αποχαρακτηρισμός ΒΑΕ με επιστημονική ή έστω επιστημονικοφανή κάλυψη δεν πρόκειται να γίνει. Θα είναι ένα απροκάλυπτο αντεργατικό-αντιασφαλιστικό πραξικόπημα.
