Υπό τον έλεγχο της κρατικής εταιρίας πετρελαίου Petrole-os de Venezuela πέρασαν από την 1η Απριλίου δύο κοιτάσματα πετρελαίου που είχαν παραχωρηθεί με παλιότερες συμφωνίες στη γαλλική εταιρία Total και την ιταλική Eni. Η κυβέρνηση Τσάβες προχώρησε σ’ αυτό το βήμα ύστερα από τις άκαρπες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών να καταλήξουν σε συμφωνία. Σε συνέντευξή του στις 3 Απριλίου ο υπουργός Πετρελαίου της χώρας Ραφαέλ Ραμίρεζ ανακοίνωσε ότι «οι δύο αυτές εταιρίες αρνήθηκαν να προσαρμοστούν στους νόμους μας, γι αυτό τα δύο κοιτάσματα περνούν υπό τον πλήρη και απόλυτο έλεγχο της Petroleos de Venezuela».
Με βάση παλιότερες συμφωνίες, 32 κοιτάσματα πετρελαίου είχαν παραχωρηθεί για εκμετάλλευση σε ιδιωτικές εταιρίες. Ομως την περασμένη χρονιά η κυβέρνηση Τσάβες τις χαρακτήρισε παράνομες και νομοθέτησε τη μετατροπή τους σε «μεικτές εταιρίες», στις οποίες η Petroleos de Venezuela θα ελέγχει το 60 – 80 %. Παράλληλα, επέβαλε σημαντική αύξηση στη φορολογία των ιδιωτικών εταιριών. Για παράδειγμα, τον περασμένο μήνα επιβλήθηκε στην BP επιπλέον φόρος 61.4 εκατομμύρια δολάρια για το διάστημα 2001 – 2004.
Οπως ανακοίνωσε ο Ραφαέλ Ραμίρεζ, 20 εταιρίες που εκμεταλλεύονται 25 κοιτάσματα, μεταξύ των οποίων η αμερικάνικη Chevron, η Royal Dutch Shell, η ισπανική Repsol YPF και η China National Petroleum, συμφώνησαν να συμμετέχουν σε «μεικτές εταιρίες», με βάση το νέο νομικό πλαίσιο. Πέντε ακόμη κοιτάσματα παραδόθηκαν στην Petroleos de Venezuela από εταιρίες που αποφάσισαν να μην συμμετέχουν σε «μεικτές εταιρίες», για τις οποίες ο Ραμίρεζ απέφυγε να απαντήσει αν αποζημιωθούν. Η Exxon – Mobil και η νορβηγική Statoil προτίμησαν να πουλήσουν νωρίτερα το μερίδιό τους παρά να προσαρμοστούν στο νέο νόμο.
Με τη δημιουργία των «μεικτών εταιριών» η Petroleos de Venezuela θα εξοικονομήσει, όπως δήλωσε ο διευθυντής της, 31.34 δισ. δολάρια τα επόμενα 12 χρόνια, καθώς με τις παλιές συμφωνίες αναγκαζόταν να αγοράζει πετρέλαιο από τις εταιρίες πέντε φορές παραπάνω από το κόστος εξαγωγής.
Η ιταλική Eni χαρακτήρισε την κατάληψη του κοιτάσματος που εκμεταλλευόταν από τη Petroleos de Venezuela ως «παραβίαση των όρων της συμφωνίας» και επιφυλάχθηκε να προσφύγει στο δικαστήριο για να διεκδικήσει την αποκατάσταση των δικαιωμάτων της. Η Petroleos de Venezuela απάντησε ότι η συμφωνία έχει λήξει και ότι θα αναλάβει δικό της προσωπικό την εκμετάλλευση του κοιτάσματος. Και ο υπουργός Πετρελαίου συμπλήρωσε: «Είμαστε έτοιμοι να πάμε στο δικαστήριο αν το θέλουν, όμως, φυσικά, οι εταιρίες που έρχονται εδώ με δικαστικές προσφυγές και αντιπαραθέσεις δεν θα προσκληθούν να πάρουν μέρος σε μελλοντικά έργα. Τουλάχιστον έχουμε το δικαίωμα να επιλέγουμε τους εταίρους μας».
Η προειδοποίηση του Ραφαέλ Ραμίρεζ έχει ιδιαίτερη σημασία ενόψει των νέων δεδομένων για τα πετρελαϊκά αποθέματα που διαθέτει η Βενεζουέλα.
Σε συνέντευξή του στο BBC (3/4/06), ο Ούγο Τσάβες δήλωσε ότι θα ζητήσει από τη σύνοδο του OPEC, που θα τη φιλοξενήσει την 1η Ιουνίου στο Καράκας, να καθοριστεί στα 50 δολάρια το βαρέλι η τιμή του πετρελαίου για μια μεγάλη περίοδο. «Είναι μια δίκαιη και όχι ψηλή τιμή» είπε, με δεδομένο ότι σήμερα έχει φτάσει στα 67 δολάρια. Στην ίδια συνέντευξη υποστήριξε ότι η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και ότι θα ζητήσει από την επικείμενη σύνοδο του OPEC να αναγνωρίσει και τυπικά ότι τα αποθέματα της Βενεζουέλα είναι τώρα μεγαλύτερα από εκείνα της Σαουδικής Αραβίας.
Μεγαλοστομίες του Τσάβες θα μπορούσε να πει κανείς. Και όμως. Μια ανάλυση του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, την οποία επικαλείται ο ανταποκριτής του ΒΒC, αποκαλύπτει ότι με την τιμή των 50 δολαρίων το βαρέλι η Βενεζουέλα και όχι η Σαουδική Αραβία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον OPEC, επιβεβαιώνοντας με το παραπάνω τον Τσάβες. Κι αυτό γιατί η Βενεζουέλα έχει τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου βαρέος τύπου στην περιοχή Ορινόκο, τα οποία μέχρι τώρα δεν υπολογίζονταν στα παγκόσμια αποθέματα, γιατί με την τιμή του πετρελαίου στα 20 δολάρια το βαρέλι δε συνέφερε η εκμετάλλευσή τους. Ομως με την τιμή των 50 δολαρίων το βαρέλι, η επεξεργασία αυτού του τύπου πετρελαίου θεωρείται εξαιρετικά κερδοφόρα.
Με το δεδομένο αυτό, η ανάλυση του αμερικάνικου υπουργείου Ενέργειας δείχνει ότι τα πετρελαϊκά αποθέματα της Βενεζουέλα δεν ξεπερνούν μόνο τα αποθέματα της Σαουδικής Αραβίας, αλλά είναι μεγαλύτερα από εκείνα που διαθέτει συνολικά η Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των κρατών του Κόλπου, του Ιράκ και του Ιράν. Τα αποθέματα αυτά υπολογίζονται, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση σε 1.3 τρισ. βαρέλια, δηλαδή περισσότερα από όσα είναι τα δηλωμένα αποθέματα πετρελαίου του υπόλοιπου πλανήτη.
Τα στοιχεία αυτά, σε συνδυασμό με τη γενικότερη πολιτική που ακολουθεί ο Τσάβες, φωτίζουν ολόπλευρα τον πόλεμο που του κάνει ο Λευκός Οίκος. Ο Τσάβες δεν κάνει καμιά κοινωνική επανάσταση στη χώρα του, ούτε αποτελεί η πολιτική του το «σοσιαλιστικό μοντέλο» του 21ου αιώνα, όπως υποστηρίζουν κάποιοι. Είναι ένας κλασικός εθνικιστής σοσιαλδημοκράτης, περονικού τύπου, που εφαρμόζει μια ρεφορμιστική κοινωνική πολιτική στη χώρα του για την ανακούφιση των φτωχότερων λαϊκών στρωμάτων, έχοντας έτσι κερδίσει την υποστήριξη των πλατιών λαϊκών μαζών.
Παράλληλα, ενισχύει τα διεθνή του ερείσματα αναπτύσσοντας τους οικονομικούς και πολιτικούς του δεσμούς τόσο με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής όσο και εκτός αυτής και ιδιαίτερα με τους ανταγωνιστές των ΗΠΑ, όπως τη Ρωσία και την Κίνα. Η πολιτική αυτή και η υποστήριξη που απολαμβάνει από τους λαούς της Λατινικής Αμερικής, για τους οποίους λειτουργεί ως πρότυπο, δημιουργούν προβλήματα στην πολιτική και τις κινήσεις των Αμερικάνων στην περιοχή. Το πρότυπο αυτό είναι ενοχλητικό για το Λευκό Οίκο και θέλει να το συντρίψει. Γιατί υποδαυλίζει τον αντιαμερικανισμό και την αντίδραση των λαών της περιοχής στη σκληρή νεοφιλελεύθερη πολιτική που τους επιβλήθηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και στη ληστρική εκμετάλλευση των χωρών από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Γιατί ενθαρρύνει τα κινήματα που αναπτύσσονται στις χώρες αυτές και διεκδικούν έλεγχο και μεγαλύτερο μερίδιο του φυσικού τους πλούτου. Γιατί, τέλος, θέλει κυβερνήσεις υποτακτικών για να ελέγχει το μαύρο χρυσό και το φυσικό αέριο της Λατινικής Αμερικής.
