ΟΧΙ στο σχέδιο «ομαλής μετάβασης»
Με τη μεγαλύτερη μέχρι τώρα συγκέντρωση στην πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου απάντησαν εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές στο σχέδιο «ομαλής μετάβασης», με το οποίο ο Λευκός Οίκος με τον εμπιστό τους Ομάρ Σουλεϊμάν και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης προσπαθούν, κάνοντας κάποιες μικροπαραχωρήσεις, να διασώσουν το καθεστώς και να διασφαλίσουν τα αμερικάνικα και ισραηλινά συμφέροντα στην περιοχή.
Μετά την αποτυχημένη απόπειρα καταστολής και απομάκρυνσης των χιλιάδων διαδηλωτών, που παραμένουν για τρίτη βδομάδα στην πλατεία Ταχρίρ, από τις ορδές των πραιτωριανών και των συμμοριών, στις 2 και 3 Φεβρουαρίου και τη μεγαλειώδη συγκένρωση της Παρασκευής που ακολούθησε, η κλίκα του Μουμπάρακ έβαλε σε εφαρμογή άλλη τακτική. Εδωσε εντολή να ξανανοίξουν οι τράπεζες και οι δημόσιες υπηρεσίες το Σάββατο 5 Φεβρουαρίου, για να δείξει ότι ομαλοποιείται η κατάσταση και να απομονώσει τους διαδηλωτές στην πλατεία Ταχρίρ, παρουσιάζοντάς τους σαν ένα καθημερινό γεγονός, που φθίνει και δεν παραλύει το Κάιρο, ενώ ο στρατός επιχείρησε να απομακρύνει τα οδοφράγματα και τους διαδηλωτές από τους γύρω δρόμους και να τους περιορίσει μέσα στην πλατεία.
Την ίδια μέρα, ανακοινώθηκε η παραίτηση της ηγεσίας του κυβερνώντος Εθνικού Δημοκρατικού Κόμματος, συμπεριλαμβανομένου του Γκαμάλ Μουμπάρακ, γιου του δικτάτορα, όχι όμως και η παραίτηση του Χόσνι Μουμπάρακ από τη θέση του προέδρου του κόμματος.
Διαπραγματεύσεις με το καθεστώς
Παράλληλα, μπήκε σε εφαρμογή η επιχείρηση του «διαλόγου με την αντιπολίτευση». Ο διορισμένος από τον Μουμπάρακ αντιπρόεδρος Ομάρ Σουλεϊμάν συναντήθηκε με εκπροσώπους κομμάτων της αντιπολίτευσης, όπως το Wafd και το Tagammu, τα οποία έχουν ένα μικρό αριθμό εδρών στη βουλή, μια επιτροπή στην οποία συμμετείχαν κάποιοι νεολαίοι, εκπρόσωποι υποτίθεται αντικυβερνητικών κινημάτων, ανεξάρτητοι νομικοί και ο δισεκατομμυριούχος Naguib Sawiris, καθώς και η παράνομη Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία μέχρι την προηγούμενη μέρα απέρριπτε κάθε διαπραγμάτευση με το καθεστώς πριν από την απομάκρυνση του Μουμπάρακ. Η συμμετοχή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας χαρακτηρίστηκε ως ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, ενώ προκάλεσε δυσάρεστη έκπληξη σε πολλούς διαδηλωτές και αρνητικές κριτικές από πολλούς αναλυτές.
Στο τέλος της συνάντησης, ο Ομάρ Σουλεϊμάν εξέδωσε μια ανακοίνωση στην οποία αναφέρεται ότι θα σχηματιστεί μια επιτροπή νομικών και πολιτικών προσωπικοτήτων για να μελετήσει και να προτείνει συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Χωρίς να δηλώνεται ότι θα είναι δεσμευτικές για την κυβέρνηση και οι οποίες τελικά θα εγκριθούν από μια βουλή, η οποία προέκυψε από εκλογές βίας και νοθείας στο τέλος του 2010 και αποτελείται στη συντριπτική πλειοψηφία από βουλευτές του κόμματος του Μουμπάρακ.
Αναφέρεται επίσης ότι θα αρθεί το καθεστώς έκτακτης ανάγκης «όταν το επιτρέψει η κατάσταση ασφάλειας της χώρας και δεν υπάρχουν απειλές για την ασφάλεια της κοινωνίας». Τα ίδια έλεγε και ο Μουμπάρακ για 30 χρόνια.
Ακόμη ότι θα «φιλελευθεροποιηθούν τα μίντια και οι επικοινωνίες» και ότι θα γίνει έρευνα για τους διεφθαρμένους αξιωματούχους.
Την ίδια μέρα (6 Φεβρουαρίου) σε συνέντευξή του στο αμερικάνικο κανάλι ABCNews, ο Σουλεϊμάν έδειξε καθαρά τις προθέσεις του δηλώνοντας, μεταξύ άλλων, ότι «η Αίγυπτος δεν είναι έτοιμη για τη δημοκρατία και δεν θα είναι μέχρι να αποκτήσει ο λαός κουλτούρα δημοκρατίας», επισήμανε ότι η μετάβαση έχει ήδη αρχίσει με τη συνάντησή του με τα μέλη της αντιπολίτευσης και επανέλαβε ότι ο Μουμπάρακ θα παραμείνει στην εξουσία.
Αντιδράσεις στην ανακοίνωση
Η συνάντηση εκπροσώπων της αντιπολίτευσης και ιδιαίτερα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας με το Σουλεϊμάν πρόσφερε στον ίδιο και στο καθεστώς τη νομιμοποίηση που είχε ανάγκη και ενίσχυσε τη θέση του στην εξουσία. Αμέσως η μηχανή της κυβερνητικής προπαγάνδας άρχισε να δουλεύει στο φουλ για να προκαλέσει σύγχυση, αποπροσανατολισμό και διάσπαση στις γραμμές των εξεγερμένων.
Απαντώντας στις αρνητικές αντιδράσεις που προκάλεσε η στάση τους μέσα και έξω από τις γραμμές τους, εκπρόσωποι της Μουσουλμανικής Αδελφότητας ψέλιζαν αστείες δικαιολογίες του τύπου ότι «δεν θεώρησαν τη συνάντηση ως διαπραγματεύσεις αλλά ως ευκαιρία για να ακούσουν τις θέσεις της κυβέρνησης» και δήλωναν ότι δεν εμπιστεύονται την κυβέρνηση και ότι εμμένουν στις θέσεις για απομάκρυνση του Μουμπάρακ, άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, διάλυση της βουλής και απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων. Ομως αυτό που μετράει δεν είναι οι μεγαλόστομες διακηρύξεις, αλλά η συμβολή τους σε μια κρίσιμη στιγμή στην επιχείρηση αποπροσανατολισμού και αποδυνάμωσης της εξέγερσης. Η στάση αυτή καθώς και το γεγονός ότι δεν τάχθηκαν από την αρχή υπέρ των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων, αλλά και το ότι συμμετείχαν στις τελευταίες εκλογές βίας και νοθείας, τη στιγμή που άλλες πολιτικές δυνάμεις είχαν δηλώσει αποχή, δείχνουν ότι η Μουσουλμανική Αδελφότητα είναι ένα αστικό αντιδραστικό κίνημα, που φιλοδοξεί να παίξει ρόλο στο πολιτικό σκηνικό της Αιγύπτου και για το σκοπό αυτό απαιτείται να διατηρεί προφίλ χαμηλών τόνων και να προσφέρει τα απαιτού-μενα εχέγγυα στους αμερικάνους και στους υπόλοιπους ιμπεριαλιστές ότι δεν θα θίξει τα ζωτικά συμφέροντά τους στην περιοχή.
Αξίζει να σημειωθεί η ανάρτηση στην ιστοσελίδα του «Παλαιστινιακού Κέντρου Ενημέρωσης» (8/2/11δ), που πρόσκειται στη Χαμάς, ενός σύντομου σχολίου του πολιτικού αναλυτή Αντέλ Σαμάρα, στο οποίο χαρακτηρίζεται ως επικίνδυνη παγίδα η έγκριση των ΗΠΑ για τη συμμετοχή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας σε μια κυβέρνηση στην Αίγυπτο. «Η Αμερική προσπαθεί να διασπάσει τις γραμμές των αγωνιστικών κινημάτων για να τα σπρώξει να διαπραγματευτούν μ’ αυτό που ήδη υπάρχει στην περιοχή, όπως την ομαλοποίηση των σχέσεων με τη σιωνιστική οντότητα και την αναγνώριση των συμφωνιών που έχουν υπογραφεί» επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, στο σχόλιο.
Σκληρή απάντηση σε όσους συμμετείχαν στη συνάντηση με το Σουλεϊμάν έδωσαν εκπρόσωποι του αποκαλούμενου Συνασπισμού της Εξέγερσης της Οργισμένης Νεολαίας, στον οποίο συμμετέχουν το Κίνημα 6 Απρίλη, οι Νέοι Ανθρωποι για τη Δικαιοσύνη και την Ελευθερία και η νεολαία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Σε συνέντευξη τύπου που έδωσαν στις 6 Φεβρουαρίου δήλωσαν ότι δεν θα διαπραγματευτούν με το καθεστώς αν δεν παραιτηθεί ο Μουμπάρακ, ότι «οι άνθρωποι που διαπραγματεύτηκαν με το Σουλεϊμάν εκπροσωπούν μόνο τους εαυτούς τους» και ότι «όλες οι νεολαιίστικες οργανώσεις είναι ενωμένες στη θέση τους: καμιά διαπραγμάτευση μέχρι την αποχώρηση του Μουμπάρακ». Την ίδια μέρα, περισσότεροι από 100.000 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ταχρίρ, παρότι ήταν εργάσιμη μέρα, για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στο κυβερνητικό σχέδιο «ομαλής μετάβασης» και να τιμήσουν τη μνήμη των νεκρών της εξέγερσης.
Τη Δευτέρα, 7 Φεβρουαρίου, ο Σουλεϊμάν ανακοίνωσε ότι ο Μουμπάρακ αποφάσισε τη χορήγηση αύξησης 15% στους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα και τη συγκρότηση τριών επιτροπών «στα πλαίσια του σχεδίου ειρηνικής μεταβίβασης της εξουσίας», σε μια νέα προσπάθεια διάσπασης και αποδυνάμωσης της εξέγερσης.
Πρόκειται για μια επιτροπή που θα προτείνει τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Μια άλλη που θα παρακολουθεί τα κυβερνητικά μέτρα για την επίλυση της κρίσης και τις διαπραγματεύσεις με την αντιπολίτευση και μια τρίτη που θα ερευνήσει τις βιαιότητες και τις επιθέσεις εναντίον των διαδηλωτών. Ο Μουμπάρακ υποσχέθηκε επίσης να μη συλληφθεί και να μην κατηγορηθεί κανείς απ’ όσους πήραν μέρος στις διαδηλώσεις.
Από τις τρεις επιτροπές, μόνο η πρώτη έχει μέχρι στιγμής σχηματιστεί και ο τρόπος συγκρότησής της αποκαλύπτει και πάλι την υποκρισία και τις προθέσεις της κλίκας του Μουμπάρακ και των πατρώνων της. Οπως αποκάλυψαν οι «New York Times» (8/01/11), όλα τα μέλη της θεωρούνται πιστοί του Μουμπάρακ. Πολλοί είναι ανώτατοι δικαστές, που χρωστάνε τις σημαντικές θέσεις τους στο Μουμπάρακ, δύο καθηγητές Νομικής ήταν μέλη του υπουργικού του συμβουλίου και δύο άλλοι έχουν ήδη δηλώσει την υποστήριξή τους στο σχέδιο βαθμιαίας αλλαγής με την παραμονή του Μουμπάρακ στην εξουσία.
Η λαϊκή απάντηση στους νέους ελιγμούς του καθεστώτος δόθηκε με τη μεγαλύτερη μέχρι τώρα συγκέντρωση στην πλατεία Ταχρίρ και με διαδηλώσεις δεκάδων χιλιάδων στην Αλεξάνδρεια και σε άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας την Τρίτη, 8 Φεβρουαρίου, την 15η μέρα της εξέγερσης.
Ολα τα διεθνή πρακτορεία μιλούν για την πρωτοφανή μαζικότητα, την αποφασιστικότητα και την εμμονή των διαδηλωτών στο αίτημα της παραίτησης του Μουμπάρακ και επισημαίνουν τη συμμετοχή πολλών ανθρώπων για πρώτη φορά στις συγκεντρώσεις καθώς και τον ενθουσιασμό που έχει προκαλέσει η απελευθέρωση και η συμμετοχή στην πλατεία Ταχρίρ του νεολαίου Γουάελ Γκονέιμ, διαχειριστή του Google και της ιστοσελίδας στο Facebook «Είμαστε όλοι Χαλέντ Σαΐντ» (πρόκειται για το νεολαίο που πέθανε από βασανιστήρια στα χέρια της αστυνομίας), που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της κινητοποίησης της 25ης Ιανουαρίου. Ο Γουάελ Γκονέιμ είχε συλληφθεί στις 25 Ιανουαρίου καθώς πήγαινε στην πλατεία Ταχρίρ από ασφαλίτες και είχε κρατηθεί σε απομόνωση με καλυμμένα τα μάτια για 12 μέρες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά ο στρατός εγκατέλειψε τις προσπάθειες να ελέγχει τις ταυτότητες των προσερχόμενων λόγω του μεγάλου πλήθους που περίμενε στις ουρές. Το μήνυμα της συγκέντρωσης, σύμφωνα με τον ανταποκριτή του BBC, ήταν απλό: Υπάρχει τεράστια υποστήριξη απ’ όλη την κοινωνία για τις διαδηλώσεις και οι κυβερνητικές υποχωρήσεις δεν είναι αρκετές. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, εκτός από την πλατεία Ταχρίρ, χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν μπροστά στο κτίριο της βουλής, το οποίο φρουρείται από ισχυρές δυνάμεις του στρατού, απαιτώντας τη διάλυση της βουλής. Εκεί εξακολουθούν να παραμένουν όλο το 24ωρο αρκετές εκατοντάδες διαδηλωτές, ανοίγοντας έτσι το «δεύτερο μέτωπο της εξέγερσης», όπως πετυχημένα το χαρακτήρισε η βρετανική εφημερίδα «Guardian».
Βλέποντας τους κυβερνητικούς ελιγμούς να προσκρούουν στο τείχος της λαϊκής εξέγερσης, ο εκλεκτός των Αμερικάνων και των Ισραηλινών ως διάδοχος του Μουμπάρακ, Ομάρ Σουλεϊμάν, φανερά εκνευρισμένος, δήλωσε μετά την τεράστια διαδήλωση της 8ης Φεβρουαρίου ότι η «κυβέρνηση δεν μπορεί να ανεχτεί για πολύ τις συνεχιζόμενες διαδηλώσεις», ότι «δεν υπάρχει τέλος του καθεστώτος, ούτε άμεση αποχώρηση του Μουμπάρακ» και έθεσε το δίλημμα «διαπραγματεύσεις ή πραξικόπημα».
Μπροστά στις εξελίξεις αυτές, ο Λευκός Οίκος έσπευσε να πιέσει για κάποιες ακόμη υποχωρήσεις. Ο αμερικάνος αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν σε τηλεφωνική επικοινωνία του με το Σουλεϊμάν τον κάλεσε να προχωρήσει σε άμεση άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, να σταματήσει τις συλλήψεις διαδηλωτών και δημοσιογράφων και να ανοίξει περισσότερο τις διαπραγματεύσεις στην αντιπολίτευση.
Είναι φανερό ότι η κλίκα του Μουμπάρακ προσπαθεί να κερδίσει χρόνο με την ελπίδα ότι με κάποιες ακόμη μικροπαραχωρήσεις και τη βοήθεια των κομμάτων της αντιπολίτευσης και ιδιαίτερα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας θα καταφέρει να αποπροσανατολίσει και να διασπάσει τους διαδηλωτές και να αποδυναμώσει την εξέγερση, ώστε να μπορέσει να διατηρήσει όσο το δυνατόν πιο αλώβητο το καθεστώς. Το αν και κατά πόσο θα τα καταφέρει δεν είναι προβλέψιμο. Ολα εξαρτώνται από τη μαζικότητα, την αντοχή και τη δυναμική της λαϊκής εξέγερσης, η οποία αναγκάζει και τις αστικές πολιτικές δυνάμεις που θέλουν τις διαπραγματεύσεις να προσαρμόζουν ανάλογα τις κινήσεις και την τακτική τους. Αυτή τη στιγμή, η εξέγερση φαίνεται να κλιμακώνεται και να ενισχύεται με τις απεργιακές κινητοποιήσεις χιλιάδων εργατών σε πολλά σημεία της χώρας.
