Οχι και να λυπηθούμε για την καρατόμηση του Γ. Ζορμπά. Οχι και ν’ αρχίσουμε και μεις τους ύμνους για τον «αδέκαστο» και «άτεγκτο» εισαγγελέα. Σε ανύποπτο χρόνο, τότε που ξέσπασε η μεγάλη κόντρα της κυβέρνησης με τον σκληρό Νεοδημοκράτη Γ. Ζορμπά, απ’ αφορμή το πόρισμά του για τα δομημένα ομόλογα, γράφαμε ότι πρόκειται για μια εξουσιαστική διελκυστίνδα, στη μια άκρη της οποίας βρίσκονται οι επιδιώξεις της κυβέρνησης και στην άλλη οι προσωπικές φιλοδοξίες και η πίκρα του Ζορμπά, που θεωρούσε ότι είναι ριγμένος. Διότι τον πήραν από το υπουργείο Αμυνας, όπου εκτελούσε χρέη ειδικού γραμματέα για τα εξοπλιστικά προγράμματα, και τον έβαλαν σε μια Αρχή με καθαρά διακοσμητικό ρόλο. Στην αρχή φάνηκε πως αυτό ήταν αναβάθμιση, όμως πολύ σύντομα κατάλαβε και ο ίδιος πως τον είχαν περιθωριοποιήσει εντελώς κι αυτό το έφερε βαρέως (όποιος έχει συναντήσει έστω και μια φορά το Ζορμπά διαπίστωσε πως έχει πολύ μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του). Θεωρούσε και θεωρεί, ότι υπηρέτησε πιστά επί σειρά ετών τη ΝΔ, ότι συνέβαλε τα μάλα στην αναρρίχηση του Καραμανλή στην εξουσία (κάποιες «κακές γλώσσες» έλεγαν ότι έγραφε ο ίδιος επιστολές στον εαυτό του για να ασκεί μετά διώξεις κατά Πασόκων) και γι’ αυτό δικαιούνταν κάτι καλύτερο από μια διακοσμητική θέση.
Παρά ταύτα, μετά τη σύγκρουσή του κυρίως με τον Αλογοσκούφη για το σκάνδαλο των δομημένων και τους άθλιους χειρισμούς που έκανε σε βάρος του πορίσματός του το δίδυμο Σανιδά-Κολιοκώστα (τον έβγαλαν και νομικά άσχετο κι αυτό ένας Ζορμπάς δε μπορούσε να το σηκώσει), αποφάσισε να λουφάξει. Πόσους μήνες βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας το σκάνδαλο Siermens; Τουλάχιστον έξι. Υπάρχουν πτυχές που αφορούν το ξέπλυμα βρόμικου χρήματο; Σ’ αυτό κι αν υπάρχουν. Ολόκληρο το σκάνδαλο Siemens «τεχνικά» στηρίζεται στο ξέπλυμα, μέσα από τις δαιδαλώδεις διαδρομές των μιζών από ελβετικές τράπεζες σε off shore εταιρίες, ώστε να χαθούν τα ίχνη αυτών που τις έπαιρναν. Οφειλε, λοιπόν, αυτεπαγγέλτως να επιληφθεί ο Ζορμπάς. Ηταν η αρμοδιότητά του.
Κι αυτός τι έκανε; Λούφαζε. Γιατί άραγε; Γέφυρες έριχνε, υπηρεσίες (αυτές που μπορού-σε) προσέφερε, την επούλωση των τραυμάτων του στις σχέσεις του με την κυβέρνηση επεδίωκε. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε, αν στο σκάνδαλο Siemens παρενέβαινε και ο Ζορμπάς και άρχιζε να καλεί άτομα να καταθέσουν, όπως είχε δικαίωμα.
Ομως, ο Αλογοσκούφης είχε αποφασίσει να τον τελειώσει και είχε βρει τον τρόπο: διαλύοντας την Αρχή του, με επίκληση του κοινοτικού δικαίου. Θα το είχε κάνει εδώ και καιρό, όμως από το Μαξίμου του έβαλαν πάγο. Οχι γιατί είχαν κανένα έρωτα με το Ζορμπά, αλλά για επικοινωνιακούς λόγους. Τώρα κρίθηκε ότι επικοινωνιακά ήταν η καλύτερη συγκυρία (χαλάρωση της πίεσης στο σκάνδαλο Siemens, θερινή περίοδος με μειωμένο το πολιτικό ενδιαφέρον) και άναψε το πράσινο φως για τον Αλογοσκούφη να τελειώσει το Ζορμπά. Δε θέλουν στα πόδια τους έναν που παίζει και προσωπικά παιχνίδια και συχνά συμπεριφέρεται σαν τζόρας.
Πώς αντέδρασε ο Ζορμπάς; Αρχισε να διαρρέει (τον τρόπο τον έχει σπουδάσει από την εποχή που ήταν ακόμα εν ενεργεία δικαστικός), ότι τον καρατομούν την ώρα που ήταν έτοιμος να μπει στην υπόθεση Siemens και ν’ αρχίσει να «ψάχνει» το Χριστοφοράκο και το Μαυρίδη. Επ’ αυτού, όμως, δεν υπάρχει καμιά απόδειξη, εκτός των διαρροών που ο ίδιος ο Ζορμπάς κάνει. Μπορεί στο ΠΑΣΟΚ και στις αντιπολιτευόμενες φυλλάδες να φτιάχνει επιχειρηματολογία κατά της κυβέρνησης, όμως εμείς δεν είμαστε διατεθειμένοι να παίξουμε σ’ αυτό το ταμπλό. Θεωρούμε πως σε τέτοιες περιπτώσεις, που ξεσπούν ενδοεξουσιαστικές συγκρούσεις, πρέπει να ξέρουμε τι ακριβώς υπηρετεί το κάθε μέρος της σύγκρουσης και όχι να «υιοθετούμε» το ένα μέρος επειδή τυχαίνει να μας εξυπηρετεί συγκυριακά.
Στην εισηγητική έκθεση του νομοσχέδιου που κατέθεσαν οι Αλογοσκούφης-Χατζηγάκης αναφέρεται ρητά ως λόγος κατάργησης της Αρχής και της αντικατάστασής της με μια Επιτροπή ότι «η αλλαγή αυτή κατέστη αναγκαία, λόγω των σοβαρών δυσλειτουργιών που παρατηρήθηκαν υπό το προηγούμενο νομικό καθεστώς και κυρίως της αδυναμίας συνεργασίας με τις εισαγγελικές αρχές». Πέρα από την κόντρα του Ζορμπά με τους Σανιδάδες, στο αρχείο των οποίων κατέληξαν τα πορίσματά του για τα δομημένα ομόλογα του ΤΕΑΔΥ και του ΤΣΠΕΑΘ, υπάρχει εδώ και ένα γενικότερο ζήτημα. Οι περιβόητες «ανεξάρτητες» Αρχές είναι χρήσιμες ως διακοσμητικά στοιχεία του συστήματος εξουσίας, όμως καθεμιά απ’ αυτές έχει άλλο ρόλο και άλλη σημασία. Για παράδειγμα, ο Συνήγορος του Πολίτη λειτουργεί μια χαρά επί τόσα χρόνια, ελέγχει πτυχές του συστήματος εξουσίας, αλλά δε μπορεί να φτάσει στον ηγετικό του πυρήνα. Και να τιμωρηθεί ένας διοικητής αστυνομικού τμήματος ή ένας διευθυντής φυλακής δεν τρέχει τίποτα. Ισα-ίσα, αυτό πρέπει να γίνεται καμιά φορά, για να έχει ο πολίτης την ψευδαίσθηση ότι προστατεύεται από τις αυθαιρεσίες της εξουσίας. Ομως, μια Αρχή όπως αυτή για την καταπολέμηση του λεγόμενου μαύρου χρήματος μπορεί να φτάσει στον πυρήνα της εξουσίας.
Κινείται γύρω από τον πυρήνα της εξουσίας και πολύ λίγο γύρω από τα μεσαία ή κατώτερα όργανά της. Οι χοντρές μίζες δίνονται σε ψηλά ιστάμενα πολιτικά πρόσωπα και όχι σε υπαλλήλους της διοί-κησης, που μαζεύουν τα ψιλολόγια.
Επομένως, η δράση της δε μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη, ούτε να εγκυμονεί κινδύνους παραγωγής νέων φαινομένων που θα σπρώχνουν το πολιτικό σύστημα σε κρίση. Ο Ζορμπάς ήταν η πρώτη πικρή εμπειρία της κυβέρνησης Καραμανλή σ’ αυτό τον τομέα. Κατάφερε να της δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στη διαχείριση του σκανδάλου των ομολόγων. Αντίθετα, οι εν ενεργεία εισαγγελείς τη βοήθησαν τα μέγιστα στη διαχείριση του σκανδάλου Siemens. Τέρμα, λοιπόν, τα πειράματα με τους διάφορους φιλόδοξους «πρώην» και επιστροφή στη στοργική αγκαλιά της εν ενεργεία Δικαιοσύνης, όπου το σύστημα είναι πυραμιδοειδές και μπορεί να ελεγχθεί καλύτερα από την κορυφή της πυραμίδας, τον υπουργό Δικαιοσύνης.
