Τον περασμένο Ιούλη άνοιξε η κερκόπορτα για την επιστροφή των πολυεθνικών κολοσσών του πετρελαίου στο Ιράκ. Μετά από 37 χρόνια απουσίας, οι ξένες εταιρίες απέκτησαν τη δυνατότητα διείσδυσης στο ιρακινό πετρέλαιο, όταν η ιρακινή κυβέρνηση διεξήγαγε διαγωνισμό για την εκμετάλλευση του πετρελαϊκού πλούτου της χώρας, που σήμερα βρίσκεται στην τέταρτη θέση από πλευράς παγκόσμιων αποθεμάτων (μετά τη Σαουδική Αραβία, τη Βενεζουέλα και το Ιράν) και στην όγδοη θέση από πλευράς παραγωγής πετρελαίου (με 2.51 εκατ. βαρέλια την ημέρα το Σεπτέμβρη, πολύ λιγότερα από αυτά που παρήγαγε τη δεκαετία του ’80). Στο διαγωνισμό που έγινε για την εκμετάλλευση των έξι πετρελαϊκών κοιτασμάτων και των δύο κοιτασμάτων φυσικού αερίου πήραν μέρος 32 πολυεθνικές, από τις οποίες μόνο η βρετανική BP με την κινέζικη CNPC αποδέχτηκαν τους όρους της ιρακινής κυβέρνησης. Οι όροι ήταν ότι οι εταιρίες δεν θα αγόραζαν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις (που θα ανήκουν στο κράτος), αλλά θα περιορίζονταν σε ένα κέρδος 2 δολαρίων για κάθε επιπλέον βαρέλι πετρελαίου που θα παράγεται πάνω από ένα προκαθορισμένο ελάχιστο όριο παραγωγής για τα επόμενα 20 χρόνια.
Οταν γράφαμε απ’ αυτές τις στήλες για το διαγωνισμό που διεξήγαγε η ιρακινή κυβέρνηση, δεν γνωρίζαμε περισσότερες λεπτομέρειες και η άρνηση πολλών κολοσσών να αποδεχτούν τους όρους του διαγωνισμού (Exxon, Shell κτλ) μας οδήγησε να υποθέσουμε ότι το πιθανότερο είναι ότι τα συμβόλαια θα αφορούν μόνο σε «τεχνική βοήθεια» (αυτό ανέφεραν και ορισμένα ειδησεογραφικά πρακτορεία). Την προπερασμένη Τρίτη, η ιρακινή κυβέρνηση υπέγραψε το συμβόλαιο εκμετάλλευσης του κοιτάσματος της Ρουμάιλα (50 χιλιόμετρα από τη Βασόρα, από το οποίο παράγεται σχεδόν το μισό ιρακινό πετρέλαιο) με τη BP και την CNPC. Τώρα τα πράγματα ξεκαθαρίστηκαν ακόμα περισσότερο, αφού οι δύο εταιρίες θα λάβουν κέρδος 2 δολαρίων το βαρέλι (για κάθε επιπλέον βαρέλι πάνω από τη σημερινή παραγωγή) πέρα από τα λεφτά που θα βάλουν για την παραγωγή του. Σύμφωνα με το αμερικάνικο περιοδικό Business Week, σε άρθρο του με τίτλο «Η BP κερδίζει τεράστιο πετρελαϊκό συμβόλαιο στο Ιράκ» (δημοσιεύτηκε στις 19/10/09, μετά από την επικύρωση του συμβολαίου από την ιρακινή κυβέρνηση), οι δύο εταιρίες που θα εκμεταλλευτούν το πετρελαϊκό κοίτασμα της Ρουμάιλα «θα μπορούν να χρεώνουν το υπουργείο για τη δουλειά που οι δύο εταιρίες έχουν να κάνουν στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις».
Το καθαρό κέρδος των 2 δολαρίων το βαρέλι μπορεί να φαίνεται ελάχιστο σε σχέση με την τελική τιμή που το αγοράζουμε εμείς (η οποία είναι πολύ μεγαλύτερη από την τιμή που η πετρελαιοπαραγωγός χώρα πουλάει το πετρέλαιο, μιας και ένα μεγάλο μέρος της τελικής τιμής είναι φόροι που παρακρατούν τα κράτη που εισάγουν το πετρέλαιο), δεν αποτελεί όμως καθόλου ευκαταφρόνητο ποσό. Αν η κοινοπραξία της BP με την CNPC πετύχει τον στόχο της να αυξήσει την παραγωγή της Ρουμάιλα κατά 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα (το κοίτασμα έχει τη δυνατότητα θεωρητικά να παράγει μέχρι και 17 εκατ. βαρέλια την ημέρα), τότε θα κερδίζει 4 εκατ. δολάρια την ημέρα, δηλαδή κοντά στα 1.4 δισ. δολάρια τον χρόνο. Ομως, τα χοντρά λεφτά πιστεύουμε ότι θα δοθούν «κάτω από το τραπέζι» με τις υπερτιμολογήσεις που θα κάνει η κοινοπραξία πάνω στις εργασίες και τον εξοπλισμό που θα βάλει για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος.
Αυτό είδαν και οι υπόλοιπες πολυεθνικές και άρχισαν να επανεκτιμούν την κατάσταση και να… βάζουν νερό στο κρασί τους. Οπως μας πληροφορεί άλλο άρθρο του ίδιου περιοδικού, με τον εύγλωττο τίτλο «Γιατί οι πετρελαϊκοί κολοσσοί επιστρέφουν στο Ιράκ» (4/11/09), πολλές εταιρίες άρχισαν να επιστρέφουν στο Ιράκ, βλέποντας ότι ικανοποιούνται οι προσδοκίες τους. Οπως η ιταλική ENI μαζί με την αμερικάνικη Oxy (Occidental Petroleum) και την κορεάτικη Korea Gas, που τον περασμένο Ιούλη ζητούσαν 4.8 δολάρια καθαρό κέρδος. Μετά τις διαβεβαιώσεις της ιρακινής κυβέρνησης πάνω σε φορολογικά ζητήματα (φορολογική ασυλία λέγεται αυτό, αλλά δεν το γράφουν), ο προϊστάμενος παραγωγής και εκμετάλλευσης της ENI, Κλαούντιο Ντεσκάλτζι, δήλωσε ότι η εταιρία «κέρδισε ένα συμβόλαιο που εξασφαλίζει το σωστό αντάλλαγμα». Το συμβόλαιο που κέρδισαν αφορά στην εκμετάλλευση του κοιτάσματος του Ζουμπάιρ (κι αυτό κοντά στη Βασόρα), με την υπόσχεση να αυξήσουν την παραγωγή από τα σημερινά 190 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα, στα 1.1 εκατομμύρια μέσα σε επτά χρόνια. Σε αντάλλαγμα οι εταιρίες θα λάβουν 2 δολάρια για κάθε επιπλέον βαρέλι πάνω από τη σημερινή παραγωγή (επιπλέον του κόστους της εκμετάλλευσης που θα πληρωθεί από την ιρακινή κυβέρνηση). Στο παιχνίδι επιστρέφουν και η Exxon με τη Shell, που έστησαν κοινοπραξία για να κονταροχτυπηθούν για το μεγάλο κοίτασμα της West Qurna με τη ρωσική Lukoil που συμμάχησε με την ConocoPhillips.
Το μέγα πρόβλημα όλων; Το γνωστό «πρόβλημα ασφαλείας», αφού όλα κινδυνεύουν να μείνουν στα χαρτιά αν η ιρακινή αντίσταση συνεχίσει να κάνει σαμποτάζ και να σπέρνει βόμβες στη χώρα.
