Toυ Samuel Geddes
Πηγή: Al Mayadeen English
14 Μάη 2026
Τμήματα του αμερικανικού κατεστημένου εξωτερικής πολιτικής αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος κατά του Ιράν άλλαξε θεμελιωδώς τις παγκόσμιες ισορροπίες ισχύος, ενισχύοντας τη θέση της Τεχεράνης τόσο περιφερειακά όσο και διεθνώς.
Οπως συμβαίνει με τους περισσότερους επίσημους οργανισμούς, το περιεχόμενο του περιοδικού The Atlantic μπορεί να είναι σημαντικό προς ανάγνωση όχι λόγω κάποιας εγγενούς αξίας ή διορατικότητας, αλλά επειδή προσφέρει ένα παράθυρο στο τι σκέφτεται η ελίτ στις ΗΠΑ. Ανεξάρτητα από την άποψη κάποιου για το περιεχόμενό του, είναι σαφώς χρήσιμο να γνωρίζει κανείς τι πιστεύει η τάξη που είναι υπεύθυνη για τη διαμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, χωρίς τις ηθικολογικές συγκαλύψεις.
Ετσι, η δημοσίευση της αξιολόγησης του Ρόμπερτ Κέιγκαν σχετικά με τον πόλεμο της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιράν είναι κάτι που, εκ των υστέρων, θα σηματοδοτήσει ιστορικό σημείο καμπής. Ο Κέιγκαν είναι, με οποιοδήποτε αντικειμενικό μέτρο, ακραίος νεοσυντηρητικός. Συνιδρυτής του Project for the New American Century, το οποίο σχεδίασε την εκστρατεία αλλαγής καθεστώτων μετά την 11η του Σεπτέμβρη, από το Αφγανιστάν μέχρι τον Λίβανο. Υπηρέτησε επίσης σε ρόλο συμβούλου τόσο σε Ρεπουμπλικανικές όσο και σε Δημοκρατικές αμερικανικές κυβερνήσεις στο Συμβούλιο Συμβούλων Εξωτερικών Υποθέσεων.
Η θέση του, λοιπόν, ότι το Ιράν έχει «κάνει ματ» στην κυβέρνηση Τραμπ — ανεξάρτητα από το αν η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ επαναλάβουν την επιθετικότητα — αποτελεί εντυπωσιακή αναγνώριση της αμερικανικής αποτυχίας από μια προσωποποίηση του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η αποδοχή από τον Κέιγκαν — και κατ’ επέκταση από το αμερικανικό «βαθύ κράτος» — ότι αυτός ο πόλεμος, επιλογή του ίδιου του Τραμπ, εκτόξευσε το Ιράν σε καθεστώς παγκόσμιας δύναμης.
«Δεν θα υπάρξει επιστροφή στο προηγούμενο status quo, ούτε κάποιος τελικός αμερικανικός θρίαμβος που θα αναιρέσει ή θα υπερβεί τη ζημιά που προκλήθηκε. Το Στενό του Ορμούζ δεν θα είναι “ανοιχτό” όπως ήταν κάποτε. Με τον έλεγχο του Στενού, το Ιράν αναδεικνύεται στο βασικό παίκτη της περιοχής και σε έναν από τους βασικούς παίκτες του κόσμου».
Με την Ουάσιγκτον να έχει αποδειχτεί «χάρτινη τίγρη» — όπως λέει ο ίδιος — ο Κέιγκαν εκτιμά ότι όχι μόνο τα κράτη του GCC (Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου) αλλά όλες οι χώρες που εξαρτώνται από την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ, δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, θα επιδιώξουν να συνάψουν τις δικές τους διευθετήσεις με την Τεχεράνη. Αυτό όχι μόνο θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο το παγκόσμιο κύρος των Ιρανών, αλλά θα αναδιαμορφώσει θεμελιωδώς τα δεδομένα της διεθνούς διπλωματίας και γεωπολιτικής. Σχεδόν όλες οι χώρες θα έχουν υπέρτατο συμφέρον να αποδείξουν τη μη εχθρική τους στάση απέναντι στην Τεχεράνη, σε αντάλλαγμα για την ασφαλή διέλευση των πλοίων και των εμπορευμάτων τους.
Κατ’ ελάχιστο, σημειώνει ο Κέιγκαν, αυτό θα σημαίνει την αποσύνθεση του πλέγματος κυρώσεων της Ουάσιγκτον, το οποίο υφαίνεται σχολαστικά εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Ακόμη και οι σύμμαχοι των Αμερικανών δεν θα εφαρμόσουν δευτερογενείς κυρώσεις εναντίον μιας μακρινής χώρας με τίμημα τη δική τους οικονομική καταστροφή. Πριν από τον αμερικανικό αποκλεισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας, πολλά πλοία, συμπεριλαμβανομένων πλοίων συμμάχων-κλειδιών των ΗΠΑ — όπως η Ιαπωνία, το Πακιστάν, η Ινδία και η Γαλία — έλαβαν άδεια διέλευσης από την Τεχεράνη, πιθανότατα έπειτα από παρασκηνιακές διμερείς διαπραγματεύσεις.
Μέσα στην τρέχουσα κρίση, ακόμα και ο γαλλικός ενεργειακός κολοσσός Totalέχει αναγνωρίσει ότι η πληρωμή διοδίων στους Ιρανούς με αντάλλαγμα την πρόσβαση αποτελεί προτιμότερη λύση από το υπάρχον status quo. Και αυτό πολύ προτού γίνουν αισθητά τα πραγματικά οικονομικά σοκ της κρίσης, τα οποία βρίσκονται ακόμα μπροστά μας. Οταν αυτά εκδηλωθούν τις επόμενες εβδομάδες και μήνες, η πληρωμή διοδίων για τη διέλευση δεν θα είναι απλώς προτιμότερη, αλλά θα καταστεί η μόνη ορθολογική επιλογή για κάθε κυβέρνηση και εταιρία που εξαρτάται από το Στενό, ανεξαρτήτως αμερικανικών αντιρρήσεων. Θα μπορούσε μάλιστα κανείς να υποστηρίξει ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός επιβλήθηκε ακριβώς για να αποτρέψει ή να καθυστερήσει αυτή την αναπόφευκτη εξέλιξη.
Ταυτόχρονα, η νέα παγκόσμια επιρροή του Ιράν θα σημαίνει σχεδόν πλήρη απομόνωση του «Ισραήλ» από το διεθνές σύστημα και δραστικό περιορισμό της ελευθερίας κινήσεών του. Αν η Παγκόσμια Πλειοψηφία γνωρίζει πλέον — όπως έχει αποδειχτεί — ότι η αποτυχία τιμωρίας των ισραηλινών ενεργειών στη Λωρίδα της Γάζας, στον Λίβανο ή αλλού θα επιφέρει αντίποινα στο Στενό του Ορμούζ, τότε το συλλογικό συμφέρον για τον περιορισμό, τις κυρώσεις και την τιμωρία του σιωνιστικού καθεστώτος αυξάνεται εκθετικά. Ακόμα και κράτη έντονα φιλοϊσραηλινά, όπως η Γαλλία ή η Γερμανία, όταν αντιμετωπίσουν υπαρξιακά αντίποινα απέναντι στο οικονομικό τους μοντέλο και στο βιοτικό επίπεδο των κοινωνιών τους, δεν θα θυσιάσουν διπλωματικό και πραγματικό κεφάλαιο για λογαριασμό του γενοκτόνου περιφερειακού τους πληρεξουσίου.
Το ένστικτο του Κέιγκαν σχετικά με την πιο πιθανή πορεία δράσης του προέδρου λέει ότι τελικά θα αποδεχτεί την ήττα τώρα, αντί να συνεχίσει τους βομβαρδισμούς μόνο και μόνο για να την αποδεχτεί αργότερα με πολύ μεγαλύτερο κόστος. Η επιστροφή στον πόλεμο τώρα θα εγγυόταν μια παγκόσμια διαγενεακή ύφεση χωρίς προηγούμενο από τη δεκαετία του 1920, όταν η Τεχεράνη θα ανταπαντούσε αναπόφευκτα με μαζικούς βομβαρδισμούς των ενεργειακών υποδομών του GCC.
Οι σκέψεις του Κέιγκαν υποδηλώνουν ότι ακόμη και μέσα στα συλλογικά κέντρα ισχύος του αμερικανικού συστήματος, τα οποία επί δεκαετίες επιδίωκαν αυτόν τον πόλεμο, έχει πλέον γίνει κατανοητό ότι η αμερικανική σκληρή ισχύς έχει προσκρούσει σε τοίχο. Ακόμη κι αν ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει αποδεχτεί αυτό το γεγονός, τα μη εκλεγμένα κέντρα εξουσίας που διαμορφώνουν την πολιτική και τελικά αποφασίζουν τι θα πράξει η κυβέρνηση φαίνεται πως έχουν καταλήξει ότι η λιγότερο κακή επιλογή είναι να περιορίσουν τώρα τις απώλειες της Αμερικής και να αποχωρήσουν όσο ακόμη μπορούν.
Αν, ωστόσο, η Ουάσιγκτον εκπλήξει τον κόσμο και επιλέξει τον πιο ορθολογικό δρόμο, τα ντόμινο έχουν ήδη αρχίσει να πέφτουν. Ενα παγκόσμιο οικονομικό σοκ βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν, οι Ρεπουμπλικανοί θα χάσουν τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και, από τον Ειρηνικό έως τον Βόρειο Ατλαντικό, οι σύμμαχοι των Αμερικανών θα διαπιστώσουν ότι ο ηγεμονικός τους προστάτης είναι πολύ πιο αδύναμος απ’ όσο πίστευαν — και θα ενεργήσουν αναλόγως.
