Η κυβέρνηση των α(χ)ρίστων για να κάνει το χατίρι των καπιταλιστών που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό και των ναυτιλιακών εταιριών, αποφάσισε να ανοίξει τον τουρισμό αδιαφορώντας για τις συνέπειες που θα έχει η απόφασή της στην εξάπλωση της πανδημίας. Στην προσπάθειά της να θολώσει τα νερά και να δείξει ότι ενδιαφέρεται για τη δημόσια η υγεία, καθόρισε τα «υγειονομικά πρωτόκολλα» που θα πρέπει να τηρηθούν για να αμβλυνθούν οι επιπτώσεις. Οι εικόνες με τις ουρές έξω από τα πλοία και τα τηλεοπτικά καρέ που έδειχναν τις γυναίκες και τους άντρες του Λιμενικού να εξετάζουν σχολαστικά τα δικαιολογητικά των επιβατών, προβάλλονταν κατά κόρον από τα ΜΜΕ που τάισε ο Πέτσας. Τα «παπαγαλάκια» με το μαρκούτσι στο χέρι προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να μας πείσουν για την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης και τους συστηματικούς ελέγχους που γίνονται προκειμένου να τηρηθούν τα περιοριστικά μέτρα και να μειωθεί η διασπορά του ιού. Οσοι, όμως, χρειάστηκε να ταξιδέψουμε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού γνωρίζουμε ότι οι εικόνες στα κανάλια δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα, αφού τα μέτρα ασφαλείας που ορίζονται από τα «υγειονομικά πρωτοκόλλα» είναι σχεδόν αδύνατο να εφαρμοστούν στην πράξη.
Το χρονικό διάστημα από 14/7 μέχρι 11/8 ταξίδεψα για επαγγελματικούς λόγους σε αρκετά νησιά του Νοτίου Αιγαίου, σε Κυκλάδες και Δωδεκάνησα και έχω προσωπική εμπειρία από τον τρόπο που «εφαρμόστηκαν» τα «υγειονομικά πρωτοκόλλα». Το οδοιπορικό στα νησιά του Αιγαίου ξεκίνησε από τον Πειραιά προς τη Σύρο (14/7). Κατά την επιβίβασή μας στο πλοίο Thunder, ο έλεγχος έγινε από τα μέλη του πληρώματος, με τους λιμενικούς να παρακολουθούν και να συζητούν με μέλη του πληρώματος. Η διαδικασία ελέγχου περιλάμβανε μια απλή επίδειξη της βεβαίωσης εμβολιασμού ή του αποτελέσματος του rapid test και το μοναδικό μέτρο πρόληψης ήταν να επιβιβαζόμαστε ομάδες-ομάδες, για να μη δημιουργηθεί συνωστισμός στον καταπέλτη του πλοίου. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τα μέλη του πληρώματος έκαναν εκκλήσεις για τη χρήση της μάσκας, αφού σημαντικό ποσοστό επιβατών είτε κυκλοφορούσε με τη μάσκα στο πηγούνι είτε δεν φορούσε καθόλου.
Η επόμενη μέρα (15/7) ξεκίνησε με μετακίνηση από τη Σύρο στην Τήνο, με πλοίο της εταιρείας Blue Star. Οταν έφτασα στο λιμάνι, στο χώρο αναμονής για την επιβίβαση στο πλοίο, ένας πολύ ευγενικός νεαρός λιμενικός σκανάρισε τη βεβαίωση εμβολιασμού με τη χρήση του κινητού τηλέφωνου προκειμένου να πιστοποιήσει τη γνησιότητά της και έκανε αντιπαραβολή με το όνομα που αναγραφόταν στο εισιτήριο. Τσέκαρε τα δικαιολογητικά μου και το εισιτήριο μου και μου έδωσε το πράσινο φως για να μπω στην ουρά για την επιβίβαση. Τον ρώτησα αν βρήκε γνήσια τη βεβαίωση εμβολιασμού και μου απάντησε χαμογελώντας και με άνετο στυλ: «γνησιότατη, όλα καλά». Το άνετο ύφος και το χαμόγελο χάθηκαν όταν του είπα ότι η βεβαίωση είναι μεν γνήσια αλλά ανήκει στον πατέρα μου. Βλέποντας την αμηχανία του (αλλά και το σάστισμα των συνεπιβατών μου που άκουσαν τα λόγια μου) , του είπα ότι τα έγγραφα είναι δικά μου, αλλά χωρίς έλεγχο ταυτοπροσωπίας με την επίδειξη της ταυτότητας ή άλλου νομιμοποιητικού εγγράφου, ο έλεγχος είναι ελλιπής. Ανακουφισμένος, χαμογέλασε και πάλι και μου είπε: «έχετε απόλυτο δίκιο, αλλά αν εφαρμόζαμε σχολαστικά το πρωτόκολλο θα υπήρχε σημαντική καθυστέρηση στον απόπλου του πλοίου και η ουρά των επιβατών θα έφτανε στην πλατεία Μιαούλη. Τα μέτρα είναι στην πράξη ανεφάρμοστα. Προσπαθούμε για το καλύτερο δυνατόν».
Στη συνέχεια της μέρας ταξίδεψα από την Τήνο στην Ανδρο και από την Ανδρο στη Ραφήνα (με τα πλοία Fastferries και Superferry), και ο έλεγχος στα δυο λιμάνια περιορίστηκε σε μια απλή επίδειξη των δικαιολογητικών. Επίσης, θα πρέπει να τονιστεί ότι κατά την επιβίβαση και την αποβίβαση, η απόσταση ασφαλείας μεταξύ των επιβατών (1,5 μέτρο) δεν τηρήθηκε από τη συντριπτική πλειοψηφία των επιβατών, που στριμώχτηκαν για να μπουν πρώτοι, προκειμένου να εξασφαλίσουν μια καλή θέση στο κατάστρωμα και για να βγουν πρώτοι, μάλλον για να γλυτώσουν την κίνηση.
Το επόμενο ταξίδι ξεκίνησε στις 19/7 από τον Πειραιά προς την Νάξο με το απογευματινό Blue Star. Κατά την επιβίβαση δεν υπήρχε ουρά, πιθανόν γιατί ο αριθμός των επιβατών δεν ήταν μεγάλος, και ο έλεγχος ήταν η επίδειξη στους λιμενικούς της βεβαίωσης εμβολιασμού και του εισιτηρίου. Καμία σκέψη για ταυτοποίηση και έλεγχο ταυτότητας, ενώ κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ένας σημαντικός αριθμός επιβατών δεν φορούσε σωστά τη μάσκα, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις του πληρώματος.
Από τη Νάξο στις 21/7 πήγα στην Αστυπάλαια με το μεσημεριανό Blue Star, που έφτασε στη Νάξο με μια μικρή καθυστέρηση. Ο «έλεγχος» (απλή επίδειξη της βεβαίωσης εμβολιασμού) έγινε αφού μπήκαμε στο πλοίο από τα μέλη του πληρώματος, που τσέκαραν τα εισιτήρια. Οι επιβάτες που μπήκαμε από τη Νάξο δεν ήμασταν πολλοί, όμως το πλοίο ήταν γεμάτο κόσμο, κυρίως νεολαία που πήγαινε για διακοπές στην Αμοργό και στην Αστυπάλαια. Περιττό να πούμε ότι στο κατάστρωμα η χρήση της μάσκας ήταν δειγματοληπτική και οι παραινέσεις από τα μεγάφωνα του πλοίου γίνονταν καθαρά για τυπικούς λόγους.
Από την Αστυπάλαια την επόμενη μέρα (22/7) πήγα στη Λέρο με το αεροπλάνο. Στο αεροδρόμιο του νησιού μας έγινε ο σωστός έλεγχος και για πρώτη φορά είδα την τήρηση του πρωτοκόλλου. «Συμπαθητικός» ήταν και ο έλεγχος στην μετάβασή μου από τη Λέρο προς του Λειψούς, με το πλοίο Κάλυμνος το πρωί στις 23/7. Τα άτομα που περιμέναμε για την επιβίβαση ήμασταν λίγα και ο λιμενικός κοίταζε προσεχτικά τις βεβαιώσεις εμβολιασμού (δε διέθετε τηλέφωνο για σκανάρισμα) και τα εισιτήρια. Ημουν στους πρώτους μιας υποτυπώδους σειράς και χαμογέλασε όταν του έδωσα και την αστυνομική μου ταυτότητα. Μετά από εμένα, ζήτησε και από τους υπόλοιπους να δείξουν ταυτότητα, με τους περισσότερους να δυσανασχετούν, κυρίως οι ντόπιοι. Στο πλοίο ο κόσμος ήταν λιγοστός και τηρούνταν οι αποστάσεις μεταξύ μας, όμως και πάλι η χρήση της μάσκας δεν ήταν η ενδεδειγμένη. Για την ιστορία αναφέρω ότι την προηγουμένη μέρα η Λέρος είχε μπει στο «κόκκινο» (καθεστώς «αυξημένης επιτήρησης»), λόγω μεγάλης αύξησης των κρουσμάτων, αλλά αυτή η δυσάρεστη εξέλιξη δεν έδειχνε να συνετίζει τον ντόπιο πληθυσμό.
Κατά τη μετακίνησή μου από τους Λειψούς στην Πάτμο και από την Πάτμο στην Κω το μεσημέρι της ίδιας μέρας (23/7), με το καταμαράν Pride, δεν έγινε κανένας έλεγχος (μόνο τσεκάρισμα των εισιτηρίων) και δεν κράτησαν ούτε το σχετικό έντυπο για ιχνηλάτηση, αν τυχόν βρεθεί κρούσμα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Προφανώς, το πλήρωμα ήθελε να καλύψει το χρόνο της καθυστέρησης που είχε το ταξίδι με βάση την προκαθορισμένη ώρα αναχώρησης.
Η επιστροφή στην πρωτεύουσα έγινε από την Κω το πρωί στις 25/7 με αεροπλάνο. Στο ανακαινισμένο αεροδρόμιο του νησιού η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη για την τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας μεταξύ των επιβατών, λόγω του μεγάλου αριθμού τουριστών που περιμέναν στο chek-in για τις πτήσεις τσάρτερ, και αρκετά καλύτερη στο χώρο για τις πτήσεις εσωτερικού για τις οποίες οι επιβάτες ήμασταν πολύ λιγότεροι. Ο έλεγχος ήταν ο τυπικός που γινόταν και στην προ Covidεποχή, με επιπλέον επίδειξη της βεβαίωσης εμβολιασμού, την οποία όμως δεν σκάναραν για έλεγχο γνησιότητας.
Το οδοιπορικό συνεχίστηκε στις δυτικές Κυκλάδες με ξεκίνημα το πρωί στις 29/7 από τον Πειραιά προς την Κίμωλο με το πλοίο «Διονύσιος Σολωμός». Φτάνοντας στο λιμάνι, λίγο πριν τις 7, είδα δυο ουρές επιβατών, μια μεγάλη για το «Σολωμός» και μια μικρότερη για το καταμαράν της Sea Jet. Στη δική μας σειρά τρεις λιμενικοί έλεγχαν δικαιολογητικά και ταυτότητες πριν από την επιβίβαση στο πλοίο με αρκετά αργούς ρυθμούς, με αποτέλεσμα η ουρά να μεγαλώνει συνεχώς. Δυο λιμενικοί ήταν στο έλεγχο της άλλης σειράς. Σχολιάζοντας την κατάσταση με ένα φίλο από την Μήλο, που περίμενε παράλληλα στην άλλη σειρά καθώς θα ταξίδευε με το καταμαράν, τον ρώτησα αν θα έχουμε καθυστέρηση. Μου απάντησε πως όχι, γιατί όσο θα πλησιάζει η ώρα αναχώρησης ο έλεγχος θα χαλαρώνει. Τον χαιρέτισα καθώς το καταμαράν έφευγε μισή ώρα νωρίτερα και περίμενα υπομονετικά στη σειρά μου. Οι περισσότεροι συνεπιβάτες μου σχολίαζαν αρνητικά την κατάσταση και δυσανασχετούσαν που περιμέναν τόση ώρα όρθιοι. Προφανώς θεωρούσαν περιττό τον έλεγχο. Ο φίλος δικαιώθηκε, καθώς κάποια στιγμή γύρω στις 07:45, η σειρά άρχισε να κινείται με γοργό ρυθμό, αφού οι τρεις λιμενικοί αυξηθήκαν σε δέκα και ο έλεγχος περιορίστηκε στην απλή επίδειξη των εισιτηρίων, της βεβαίωσης εμβολιασμού και της ταυτότητας. Οπως σχολίασε εύστοχα ένας συνεπιβάτης, «μάλλον έφυγαν τα κανάλια και γι΄ αυτό χαλάρωσαν». Εντός του πλοίου η κατάσταση ήταν λίγο καλύτερη από τα προηγούμενα ταξίδια, αφού η πλειοψηφία των επιβατών φορούσαμε σωστά τη μάσκα.
Από την Κίμωλο την επόμενη μέρα 30/7 πέρασα το πρωί στη Μήλο με την «παντόφλα» Οσία Μεθοδία, από τη Ψάθη στα Πολλώνια. Σχεδόν όλοι οι επιβάτες ήταν ντόπιοι που γνωρίζονταν με το πλήρωμα, οπότε ο έλεγχος δικαιολογητικών ήταν περιττός, ωστόσο στο πλοίο τηρούνταν οι αποστάσεις μεταξύ των επιβατών αφού οι θέσεις που μπορούσαμε να καθίσουμε ήταν καθορισμένες. Με το ΚΤΕΛ, που δεν είχε πολύ κόσμο, έφτασα στον Αδάμαντα, το βασικό λιμάνι του νησιού, για να πάρω το πλοίο προς Σέριφο. Η κίνηση στην περιοχή του λιμανιού ήταν αυξημένη, καθώς προσέγγιζαν συνεχώς πλοία. Από το καφενείο που καθόμουν δεν είχα ορατότητα προς το χώρο παραμονής πριν από την επιβίβαση, όπου γινόταν ο έλεγχος των επιβατών, όμως η άναρχη κίνηση στο λιμάνι μου είχε δημιουργήσει την αίσθηση ότι όλα θα ήταν ξέφραγο αμπέλι. Οταν έφτασα στο χώρο που γινόταν ο έλεγχος, προς έκπληξή μου είδα ότι μια γυναίκα και ένας άντρας του λιμενικού έκαναν το σωστό έλεγχο των δικαιολογητικών με πολύ ευγένεια και ταυτόχρονα προσπαθούσαν να τοποθετήσουν τους επιβάτες στο χώρο ώστε να τηρηθούν οι αποστάσεις ασφάλειας μεταξύ τους. Ηταν η πρώτη φορά, μετά από αρκετά ταξίδια, που είδα σωστή τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων.
Την επόμενη μέρα (31/7), ταξιδεύοντας από τη Σέριφο προς τη Σίφνο με το «Διονύσιος Σολωμός», είδα και πάλι να γίνεται σωστός έλεγχος από τον λιμενικό που είχε αναλάβει την ευθύνη, πριν από την είσοδο στο χώρο παραμονής, χωρίς όμως να μπορεί να επιβάλει την τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας μεταξύ των επιβατών, αφού στο λιμάνι προσέγγισαν σχεδόν ταυτόχρονα τρία πλοία. Η καλή εικόνα που είχα σχηματίσει για τα νησιά των δυτικών Κυκλάδων, στα οποία υπήρχε και μεγάλο ποσοστό εμβολιασμένων από τους ντόπιους κατοίκους, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα νησιά που είχα επισκεφτεί (εκτός της Αστυπάλαιας που είχε αρκετούς εμβολιασμένους), χάλασε το μεσημέρι της ίδιας μέρας στο λιμάνι της Σίφνου. Εκτός από την τρίωρη καθυστέρηση του πλοίου Olympus, που μας ανάγκασε να περιμένουμε στο λιμάνι σε συνθήκες καύσωνα και άπνοιας, είχαμε να αντιμετωπίσουμε και την αδιαφορία των λιμενικών που δεν έκαναν κανένα έλεγχο, τόσο κατά την παραμονή μας στο χώρο του λιμανιού όσο και στη διάρκεια της επιβίβασης. Εντός του πλοίου τα πράγματα ήταν πολύ καλύτερα, καθώς οι επιβάτες που επιστρέφαμε στην πρωτεύουσα ήμασταν λίγοι και μπορούσαμε να τηρήσουνε τις αποστάσεις ασφαλείας μεταξύ μας. Επιπλέον, οι περισσότεροι φορούσαμε σωστά τη μάσκα μας σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού.
Τελευταίος σταθμός του οδοιπορικού στο Νότιο Αιγαίο ήταν η Νάξος, στην οποία έφτασα το βραδύ της Κυριακής 8/10, ταξιδεύοντας με το απογευματινό Blue Star. Οπως και στη μετάβασή μου στην Κίμωλο, φτάνοντας στον Πειραιά μιάμιση ώρα πριν από τον απόπλου (γνώριζα ότι το πλοίο θα είχε σχεδόν τη μέγιστη πληρότητα), υπήρχε μια μεγάλη ουρά. Ο έλεγχος που γινόταν από τους λιμενικούς ήταν σχολαστικός, όμως όσο πλησίαζε η ώρα της αναχώρησης χαλάρωνε. Μας χώρισαν σε δυο σειρές, για Σύρο, Πάρο, Νάξο και για Ιο, Ανάφη, Σαντορίνη (μάλλον για να τοποθετηθούν σε ξεχωριστούς χώρους οι αποσκευές), έλεγξαν τη βεβαίωση εμβολιασμού (χωρίς να τη σκάναρουν για πιστοποίηση γνησιότητας), την ταυτότητα και το εισιτήριο. Οπως μου είπε λίγο μετά την αναχώρηση ενός φίλος από τη Νάξο, που έφτασε ένα τέταρτο πριν από την αναχώρηση στο λιμάνι, ο έλεγχος είχε περιοριστεί σε απλή επίδειξη των δικαιολογητικών.
Κατά την επιστροφή μου στον Πειραιά στις 11/8 το μεσημέρι με το μεγάλο καταμαράν της Sea Jet, στο λιμάνι, επικρατούσε πανικός από τον κόσμο, αφού τα πλοία διαδέχονταν το ένα το άλλο. Η νεαρή λιμενικός που είχε αναλάβει τον έλεγχο προσπαθούσε με πολύ ευγενικό τρόπο να τηρήσει μια στοιχειώδης σειρά, επαναλάμβανε συνεχώς ότι πρέπει να φοράμε μάσκα στο χώρο παραμονής, όμως ο έλεγχος ήταν μια απλή επίδειξη των βεβαιώσεων και των εισιτηρίων (μόνη της δεν μπορούσε να κάνει κάτι περισσότερο). Εντός του πλοίου, που ήρθε από τη Σαντορίνη, επικρατούσε μια γενικευμένη αταξία, με αρκετούς επιβάτες να κάθονται σε λάθος θέσεις (τα αεροπορικά καθίσματα είναι αριθμημένα), ενώ αρκετοί δεν φορούσαν σωστά τη μάσκα. Η εικόνα βελτιώθηκε μετά τηνΜύκονο, όπου κατέβηκαν αρκετοί από τους επιβάτες. Το κερασάκι στην τούρτα ήταν η άφιξη στον Πειραιά, καθώς μετά τη μισάωρη καθυστέρηση αρόδο, λόγω αυξημένης κίνησης, η συντριπτική πλειοψηφία των επιβατών στριμώχτηκε στις σκάλες εξόδου όπως οι σαρδέλες στις κονσέρβες, αδιαφορώντας για το συνωστισμό που είχε δημιουργηθεί.
Από την περιγραφή όσων έζησα κατά την διάρκεια των ταξιδιών μου είναι ξεκάθαρο ότι τα «υγειονομικά πρωτοκόλλα» και τα μέτρα ασφάλειας είναι λόγια στα χαρτιά και εκτός φωτεινών εξαιρέσεων δεν εφαρμόζονται, γιατί απαιτούν χέρια (μεγάλο αριθμό ατόμων στον έλεγχο) και χρόνο, ο οποίος είναι χρήμα για τους καπιταλιστές. Αν στα παραπάνω προσθέσουμε την επαφή με τους τουρίστες, το συνωστισμό και την παντελή χρήση των μέτρων προστασίας κατά τη διάρκεια παραμονής στα νησιά, μπορούμε να καταλάβουμε τι μας περιμένει μόλις η μεγάλη μάζα των παραθεριστών επιστρέψει στα μεγάλα αστικά κέντρα κι αρχίσει να στριμώχνεται στους χώρους εργασίας και να «πατικώνεται» στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Γι’ αυτό θα πρέπει να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας, διαφορετικά θα θρηνήσουμε εκατόμβες θυμάτων.
Κος Πάπιας
ΥΓ. Τη συμβουλή «να προσέχεις, μην κυκλοφορείς πολύ, το νησί βράζει από κρούσματα», μου την έδωσαν στα περισσότερα από τα νησιά που επισκέφτηκα. Οι ντόπιοι θεωρούν ότι τα πραγματικά κρούσματα είναι πολύ περισσότερα από αυτά που ανακοινώνονται για να μην πληγεί ο τουρισμός και θεωρούν ότι μόλις λήξει η τουριστική περίοδος θα υπάρξουν περιοριστικά μέτρα.
