«Πρώτα από όλα, η Κυβέρνηση δεν αντιδικεί με την επιστημονική κοινότητα. Παρακολουθεί το διάλογο που γίνεται»! Αυτή ήταν η απάντηση του κυβερνητικού εκπρόσωπου Οικονόμου στο σημερινό μπρίφινγκ, όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει το κείμενο των 16 συνταγματολόγων που «εκφράζουν τις διαφωνίες τους και την έντονη ανησυχία τους για τη γνωμοδότηση του Ισίδωρου Ντογιάκου για την ΑΔΑΕ».
Αφού έβαλαν μπροστά τον Ντογιάκο να τους κάνει τη δουλειά, τώρα τον αφήνουν ακάλυπτο στο μπαράζ των επιθέσεων που δέχεται, όχι μόνο ούτε τόσο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης όσο από εξέχοντες νομικούς, κάποιοι εκ των οποίων πρόσκεινται στη ΝΔ.
Ο Προκόπης Παυλόπουλος αράδιασε τους τίτλους του προτού καταχεριάσει τον Ντογιάκο: «τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Τακτικό Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ». Ο Βενιζέλος το ίδιο: «Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης – Γενικός εισηγητής της Αναθεώρησης του Συντάγματος του 2001 – Πρώην εισηγητής της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την εκτέλεση των αποφάσεων του ΕΔΔΑ».
Η νομική επιχειρηματολογία τους υπήρξε ισχυρότατη, ξεγυμνώνοντας κυριολεκτικά τον Ντογιάκο και παραδίδοντάς τον στη χλεύη του νομικού κόσμου. Παυλόπουλος και Βενιζέλος συμφώνησαν πλήρως με τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ Ράμμο, επίτιμο αντιπρόεδρο του ΣτΕ, και την επιχειρηματολογία που αυτός είχε αναπτύξει απαντώντας στον Ντογιάκο. Τα εκτενή κείμενα των Παυλόπουλου και Βενιζέλου δημοσιεύτηκαν στο ηλεκτρονικό περιοδικό constitutionalism.gr του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης» (εδώ και εδώ). Στο ίδιο ηλεκτρονικό περιοδικό μπορεί να βρει κανείς και άλλα άρθρα, όπως των Κοντιάδη και Σωτηρέλη, με αμιγώς νομικό περιεχόμενο. Θα παραθέσουμε την κοινή δήλωση των 16 συνταγματολόγων, γιατί είναι συνοπτική και χωρίς ευρεία νομική ανάλυση και δείχνει και στους μη νομικούς πόσο έκθετος είναι ο Ντογιάκος:
«Οι υπογραφόμενοι, ομότιμοι καθηγητές, εν ενεργεία καθηγητές και λοιποί διδάσκοντες Συνταγματικό Δίκαιο στις δύο παλαιότερες Νομικές Σχολές και τα άλλα Πανεπιστήμια της χώρας, εκφράζουμε τη ζωηρή μας ανησυχία για την υπ’ αριθμ. 1/2023 Γνωμοδότηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, σε ερώτημα τηλεπικοινωνιακού παρόχου. Και τούτο διότι η Γνωμοδότηση αυτή υποπίπτει σε μια σειρά σοβαρών ατοπημάτων:
- Ο κ. Εισαγγελέας συγχέει αβασάνιστα το δικαίωμα ενημέρωσης των θιγομένων με την ελεγκτική αρμοδιότητα της ΑΔΑΕ. Το μεν πρώτο μπορεί πράγματι να ρυθμιστεί από τον νομοθέτη, όπως έγινε πρόσφατα με τον Ν. 5002/2022. Η ρύθμιση του τελευταίου, και ειδικά η προβλεπόμενη τριετία, είναι προβληματική. Εντούτοις, μέχρις ότου κριθεί αντισυνταγματική ή και αντίθετη με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ισχύει.
- Τουναντίον, η ελεγκτική αρμοδιότητα της ΑΔΑΕ απονέμεται σε αυτήν απευθείας από το Σύνταγμα (άρθρο 19 §2) και η έκτασή της δεν μπορεί να περιοριστεί ουδ’ επ’ ελάχιστο από τον νομοθέτη. Αρμόδια κατά το Σύνταγμα να διασφαλίζει το απόρρητο, η ΑΔΑΕ δεν έχει απλώς τη δυνατότητα αλλά την υποχρέωση να ελέγχει την ΕΥΠ, τους παρόχους και κάθε άλλον εμπλεκόμενο παράγοντα για το αν κάνουν καλά τη δουλειά τους. Και τούτο ανά πάσα στιγμή, αυτεπαγγέλτως, ή κατόπιν καταγγελίας και χωρίς να μπορεί να της αντιταχθεί οποιοδήποτε απόρρητο ακόμη και για λόγους εθνικής ασφάλειας. Είναι άλλο η ενημέρωση του θιγομένου, ύστερα από αίτησή του, και άλλο ο έλεγχος της ΑΔΑΕ, ο οποίος αποβλέπει στην τήρηση της αντικειμενικής νομιμότητας. Αυτό θέλησε ο συνταγματικός νομοθέτης και η περί του αντιθέτου άποψη του κ. Εισαγγελέα, ότι δηλαδή ο εκάστοτε νομοθέτης μπορεί να καθορίζει κατά το δοκούν την έκταση της ελεγκτικής αρμοδιότητας της ΑΔΑΕ, δεν έχει το παραμικρό έρεισμα.
- Σε κάθε περίπτωση, ενόψει της εκκρεμούς δίκης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας για το δικαίωμα ενημέρωσης των θιγομένων, η έκδοση της ανωτέρω Γνωμοδότησης ήταν άτοπη, διότι, όπως έχει αποφανθεί παλαιότερα η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, Γνωμοδοτήσεις δεν εκδίδονται για υποθέσεις «επί των οποίων επελήφθησαν ήδη ή πρόκειται να επιληφθούν οι αρμόδιες δικαστικές αρχές». Και τούτο, «προς αποφυγή επηρεασμού της κρίσης τους» (ΓνωμΕισΑΠ 10/2018, 15/2021 και 3/2022). Για το ζήτημα άλλωστε του αθέμιτου επηρεασμού εκκρεμών δικών έχουν αποφανθεί από μακρού οι Ολομέλειες τόσο του Αρείου Πάγου όσο και του Συμβουλίου της Επικρατείας, κάθε φορά που η κυβερνώσα πλειοψηφία θέλησε να παρακάμψει την ετυμηγορία της δικαιοσύνης (ΑΠ(Ολ.)40/1988, ΣτΕ(Ολ.) 542/1999, 677/2010).
- Μια φράση τέλος όσον αφορά την αναφορά του κ. Εισαγγελέα για πιθανή άσκηση ποινικής δίωξης εναντίον, μεταξύ άλλων, και μελών της ΑΔΑΕ, ακόμη και για κατασκοπεία (άρθρο 148 ΠΚ). Επισημαίνουμε ότι η δύσκολα αποκρυπτόμενη αυτή απειλή δεν είναι σε καμιά περίπτωση ο προσήκων τρόπος για την υπέρβαση των διαφωνιών δύο άμεσων οργάνων του κράτους».
Τη δήλωση υπογράφουν οι Νίκος Αλιβιζάτος (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Ευάγγελος Βενιζέλος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Γιώργος Δελλής (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Γιάννης Δρόσος (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Ακρίτας Καϊδατζής (Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Ιφιγένεια Καμτσίδου (Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Αλέξανδρος Κεσσόπουλος (Πανεπιστήμιο Κρήτης), Ξενοφών Κοντιάδης (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), Χαράλαμπος Κουρουνδής (Ανοιχτό Πανεπιστήμιο), Παναγιώτης Μαντζούφας (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Λίνα Παπαδοπούλου (Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Νίκος Παπασπύρου (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Φίλιππος Σπυρόπουλος (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Γιώργος Σωτηρέλης (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Γιάννης Τασόπουλος (Πανεπιστήμιο Αθηνών), Βασιλική Χρήστου (Πανεπιστήμιο Αθηνών).
Στον Ντογιάκο «την έπεσαν» ακόμη και βουλευτές της ΝΔ, όπως η Κεφαλογιάννη και ο Τζαβάρας. Ομως, μεγαλύτερη σημασία από τον αριθμό αυτών που καταγγέλλουν τον Ντογιάκο, έχει το ότι δεν βρέθηκε κανείς να τον υπερασπιστεί. Το μέγαρο Μαξίμου τον άφησε έκθετο στις επιθέσεις, ο δε Γεραπετρίτης αυτή τη φορά έβαλε την ουρά στα σκέλια και μαζεύτηκε στη γωνίτσα του.
Ο Βενιζέλος έκανε και ραδιοφωνική εμφάνιση σε δεξιό σταθμό («Παραπολιτικά») και ζήτησε από τον Ντογιάκο να αποσύρει τη γνωμοδότησή του, τονίζοντας παράλληλα ότι αυτή είναι μια απλή γνωμοδότηση και όχι διάταξη και δεν υποχρεώνει κανέναν να την ακολουθήσει. Επομένως, ο Ράμμος μπορεί να πάρει την Επιτροπή Ελέγχου που έχει συστήσει και να πάει στους παρόχους κινητής τηλεφωνίας και να ελέγξει αν τα συγκεκριμένα πρόσωπα που έχουν κάνει καταγγελίες είχαν τεθεί σε «νόμιμη επισύνδεση» από την ΕΥΠ για «λόγους εθνικής ασφάλειας».
Οι πάροχοι δεν έχουν δικαίωμα να αρνηθούν τον έλεγχο. Αν τον αρνηθούν, επικαλούμενοι τη γνωμοδότηση Ντογιάκου, η υπόθεση θα φτάσει στο ΣτΕ. Αν επιτρέψουν τον έλεγχο, ο Ράμμος δεν είναι ηλίθιος να ενημερώσει τα πρόσωπα, παραβιάζοντας τον νόμο που ψήφισε πρόσφατα η νεοδημοκρατική πλειοψηφία. Θα ζητήσει να ενημερώσει την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, κεκλεισμένων των θυρών. Τα υπόλοιπα θα τα αναλάβουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης με τη γνωστή μέθοδο των διαρροών.
Οποια κι αν είναι η εξέλιξη, ο μόνος χαμένος θα είναι ο Μητσοτάκης, καθώς το σκάνδαλο των υποκλοπών θα φουντώσει και πάλι και ο ίδιος θα κατηγορείται ότι βάζει συνεχώς προσκόμματα, για να μην επιβεβαιωθεί πως είχε οργανώσει ένα δίκτυο υποκλοπών και παρακολουθούσε τους πάντες (ακόμη και υπουργούς του, ακόμη και ανώτατους καραβανάδες).
Οσο για τον Ντογιάκο, τον Ιούνη αποχωρεί από το δικαστικό σώμα και το όνομά του θα μπει δίπλα σ’ αυτά του Σανιδά και του Κόκκινου, των ανώτατων δικαστικών που λειτούργησαν απροκάλυπτα σαν εργαλεία κυβερνήσεων της ΝΔ.
