Η κυβέρνηση, όμως, δεν έμεινε μόνο στα βοηθήματα των 3.000 και 10.000 για τις άμεσες ανάγκες και την οικοσκευή, που όπως είπαμε είναι ψίχουλα, μακριά από τις πραγματικές ανάγκες των πυρόπληκτων. Ηταν υποχρεωμένη να απαντήσει και στο πρόβλημα της κατεστραμμένης γεωργίας και κτηνοτροφίας. Δίπλα, λοιπόν, στα φιλανθρωπικά βοηθήματα προστέθηκαν και οι «προπληρωμές μέσω ταμειακής διευκόλυνσης», με βάση μια απλή αίτηση-υπεύθυνη δήλωση προς τον ΕΛΓΑ (Ελληνικές Γεωργικές Ασφαλίσεις), που θα συμψηφιστούν με τα ποσά που θα δικαιούνται τελικά οι πυρόπληκτοι γεωργοκτηνοτρόφοι (μετά τους ελέγχους). Αυτά τα λεφτά δεν άρχισαν να μοιράζονται ακόμα. Θα περάσουν μερικές μέρες, θα φτάσουμε πιο κοντά στις εκλογές και θα δούμε τις νέες ουρές των αγροτών στα γκισέ των τραπεζών, για να πάρουν τις προκαταβολές των αποζημιώσεων. Δε μπορεί η προπαγάνδα να τελειώσει μέσα σε μια βδομάδα. Πρέπει να απλωθεί σε όλο το χρόνο μέχρι τις εκλογές.
Κοντά στο βασιλικό, όμως, ποτίστηκε και η γλάστρα. Η ανακοίνωση που εξέδωσε το υπουργείο Γεωργίας για τις προκαταβολές αναφέρει: «Οι πληρωμές αυτές αφορούν τις ζημιές του 2007. Το ίδιο ισχύει και για όσες εκκρεμούν από τα έτη 2003, 2004, 2005 και 2006 των εγκεκριμένων α-πό την ΕΕ προγραμμάτων ΠΣΕΑ για πυρκαϊές, για τις οποίες αρκεί η αρχικά κατατεθείσα δήλωση των πληγέντων στο ΠΣΕΑ».
Τι μας λέει ο κ. Μπασιάκος; Οτι υπάρχουν πυρόπληκτοι του 2003, του 2004, του 2005 και του 2006, που δεν έχουν πάρει δεκάρα τσακιστή για τις ζημιές που υπέστησαν οι καλλιέργειες ή τα κοπάδια τους! Και η κυβέρνηση θυμήθηκε τώρα να τους πει να περάσουν από τις τράπεζες και να πάρουν προκαταβολές με βάση τις αρχικές δηλώσεις που είχαν υποβάλει! Δηλαδή, υπάρχει πυρόπληκτος του 2003 που θα πάρει μια προκαταβολή επί της αποζημίωσης που δικαιούται με 4 χρόνια καθυστέρηση!! Αλήθεια, γιατί δεν τον θυμήθηκε αυτόν τον δυστυχή αγρότη η κυβέρνηση εδώ και 4 χρόνια και τον θυμήθηκε ξαφνικά τώρα; Αν αμφιβάλλει κανείς για το ότι και οι τωρινοί πυρόπληκτοι αγρότες θα είχαν την ίδια τύχη, αν δεν είχαμε εκλογές, θα του θυμίσουμε τι δήλωνε ο πρόεδρος του ΕΛΓΑ Ν. Κατσαρός, παλιό και έμπειρο στέλεχος της ΝΔ, μόλις πριν ένα μήνα, μετά τις πυρκαγιές στην Κορινθία. Οτι ο κανονισμός δεν του επιτρέπει να δώσει αποζημιώσεις πριν ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Πράγματι, ο κανονισμός του ΕΛΓΑ (άρθρο 19) αναφέρει ότι οι δικαιούχοι κρατικής ενίσχυσης για ζημιές πρέπει πρώτα «να προβούν στην αποκατάσταση/ανασύσταση/αντικατάσταση των ζημιών τους, σε χρονικό διάστημα μέχρι και 2 χρόνια από την ημερομηνία έκδοσης της σχετικής ΚΥΑ». Δηλαδή, πρώτα θα αποκαταστήσουν τις ζημιές με δικά τους έξοδα και μετά θα πάρουν λεφτά για αποζημίωση. Αλλωστε, Μπασιάκος και Αργύρης («σκιώδης» υπουργός Γεωργίας του ΠΑΣΟΚ) έστησαν προεκλογικό καυγά με ανταλλαγή δηλώσεων. Ανακοινώνετε μέτρα που πρωτοεφαρμόσαμε εμείς, είπε ο Αργύρης. Εσείς δεν δίνατε προκαταβολές ή τις καθυστερούσατε, εμείς τις δίνουμε άμεσα, απάντησε ο Μπασιάκος.
Για να τελειώνουμε με το μύθο των προκαταβολών, περιοριζόμαστε σε δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ο πυρόπληκτος αγρότης θα πάρει ως προκαταβολή αποζημίωσης 150 ευρώ για κάθε στρέμμα ελαιόδεντρων. Το ποσό αυτό δεν φτάνει ούτε για την αγορά των νέων δενδρυλλίων (ένα στρέμμα παίρνει 18 ελαιόδεντρα και κάθε φυτό κοστίζει σήμερα 10-12 ευρώ, ενώ μπορούμε να καταλάβουμε πόσο θα κοστίζει σε λίγο που θ’ ανέβει η ζήτηση). Και βέβαια, πέρα από την αγορά των ελαιόδεντρων, ο παραγωγός πρέπει να καθαρίσει το καμένο χωράφι, να το ετοιμάσει και να φυτέψει τα καινούργια δέντρα. Ο πυρόπληκτος κτηνοτρόφος παίρνει 80 ευρώ για κάθε πρόβατο που έχασε, όταν η αγορά μιας αρνάδας (που θα γίνει παραγωγική μετά από 14-15 μήνες) κοστίζει 120-150 ευρώ. Γενικά, οι προκαταβολές είναι γύρω στο 15% των τελικών ποσών αποζημιώσεων και βέβαια πολύ πιο κάτω σε σχέση με το πραγματικό κόστος αποκατάστασης της καλλιέργειας ή του κοπαδιού. Το τι θα γίνει μπορεί να το φανταστεί και ο πλέον αδαής. Οι αγρότες θα καταφύγουν στις τράπεζες για δανεισμό.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στις πυρόπληκτες περιοχές η πλειοψηφία είναι φτωχοί αγρότες που δεν διαθέτουν κεφάλαιο για να επανεπενδύσουν. Γι’ αυτούς το μέλλον διαγράφεται πιο δυσοίωνο από πριν. Δεν θέλουμε να προτρέξουμε, αλλά είμαστε βέβαιοι ότι το ξεκλήρισμα θα επιταχυνθεί, καθώς οι δυνατότητες επιβίωσης είχαν γίνει ήδη ασφυκτικές, μετά την έναρξη εφαρμογής της νέας ΚΑΠ.
Ας δούμε, όμως, ποια είναι η πρακτική για τις τελικές αποζημιώσεις. Μέχρι τα τέλη του 2002 λειτουργούσε το αρμόδιο τμήμα της Διεύθυνσης ΠΣΕΑ (Πολιτικός Σχεδιασμός Εκτακτης Ανάγκης), δίνοντας κάποιες κρατικές ενισχύσεις για αποζημιώσεις καταστροφών στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Το ΠΑΣΟΚ (υπουργός ο Γ. Δρυς) διέλυσε το τμήμα της ΠΣΕΑ και πέρασε τις αρμοδιότητές του στον ΕΛΓΑ, προκειμένου να καταργήσει την κρατική ενίσχυση. Εκτοτε, οι αποζημιώσεις δίνονται με συνεχή δάνεια του ΕΛΓΑ, ο οποίος δεν επιχορηγείται από τον κρατικό προϋπολογισμό (έσοδα του ΕΛΓΑ είναι οι εισφορές των αγροτών, ενώ το κράτος καλύπτει μόνο μισθούς και λειτουργικές δαπάνες). Τι αποζημιώσεις δίνονται;
► Στον κανονισμό που ίσχυε μέχρι το τέλος του 2006 (πλέον έχει καταρτιστεί νέος κανονισμός, κατόπιν νέων «κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα», ο οποίος έχει αποσταλεί για έγκριση από την Κομισιόν) προβλέπεται ότι αποζημιώνεται όλο το φυτικό κεφάλαιο. Στην πράξη, όμως, αυτό δεν εφαρμόζεται, γιατί αυτό απαιτούν οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ, τις οποίες οι ελληνικές κυβερνήσεις τηρούν με θρησκευτική ευλάβεια. Ενδεικτικά, παραθέτουμε απόσπασμα από απόφαση της Κομισιόν, με την οποία εγκρίνεται η χορήγηση αποζημιώσεων σε έλληνες αγρότες: «Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι ελληνικές αρχές διέθεσαν έναν πλήρη πίνακα με το κόστος αποκατάστασης του φυτικού κεφαλαίου (κοπές, εκριζώσεις και επαναφυτεύσεις), που υπολογίστηκε με βάση τις επίσημες τιμές. Ο πίνακας αυτός δείχνει ότι η σχεδιαζόμενη ενίσχυση είναι, σε όλες τις περιπτώσεις, κατώτερη από το πραγματικό κόστος της ανασύστασης και σε καμία περίπτωση δεν το υπερκαλύπτει. Κατά συνέπεια μπορεί να θεωρηθεί ότι τηρούνται οι διατάξεις του σημείου 11.3.7 των κατευθυντήριων γραμμών».
Καθαρά πράγματα, λοιπόν. Η τελική αποζημίωση, όποτε την πάρουν οι αγρότες, θα είναι υποχρεωτικά κατώτερη από το πραγματικό κόστος που θα απαιτηθεί για να ξαναστήσουν τις εκμεταλλεύσεις τους.
♦Για το Πάγιο και Εγγειο κεφάλαιο καταβάλλεται το 70% της δαπάνης.
♦ Για το Ζωικό κεφάλαιο καταβάλλεται το 80% της δαπάνης.
♦ Για την απωλεσθείσα φυτική και ζωική παραγωγή καταβάλλεται το 50% της δαπάνης.
♦ Για τα αποθηκευμένα γεωργικά προϊόντα και ζωοτροφές καταβάλλεται το 60% της αξίας της απωλεσθείσας παραγωγής.
Αυτό είναι το καθεστώς των αποζημιώσεων λόγω φυσικών καταστροφών που θα αντιμετωπίσουν και οι πυρόπληκτοι της Πελοποννήσου, της Εύβοιας και άλλων περιοχών. Η κυβέρνηση καθαρά για προεκλογικούς λόγους σπεύδει να μοιράσει προκαταβολές, προκειμένου να αποσπάσει την ψήφο τους. Ομως, ο Γολγοθάς γι’ αυτούς θ’ αρχίσει αμέσως μετά τις εκλογές, όταν θα πρέπει να ξαναστήσουν τα νοικοκυριά τους. Οι πενταροδεκάρες που θα πάρουν ως προκαταβολή δε φτάνουν ούτε για ζήτω. Θα πρέπει να στραγγίσουν τις οικονομίες τους και να δανειστούν. Μπορεί ένας μεσήλικας αγρότης να βρει το κουράγιο να ξεκινήσει από την αρχή με νέα δάνεια, ακόμα κι αν δεν τον βαραίνουν παλιά (πράγμα σπάνιο);Τώρα θα τρέξουν να πάρουν όλοι τις προκαταβολές (μαζί με τις άλλες αποζημιώσεις), αλλά οι δεύτερες σκέψεις έπονται. Στις μακριές νύχτες του χειμώνα οι σκέψεις θα γίνουν βασανιστικές και θα ‘ναι πολλοί αυτοί που δε θ’ αντέξουν σ’ ένα νέο ξεκίνημα.
Σε ρόλο κροκόδειλου και λαγού ταυτόχρονα, ο Τράγκας έγραψε στη φυλλάδα του: «Η επόμενη μέρα εκτός από την τεράστια καταστροφή και τον άφατο πόνο αυτών που έχασαν προσφιλή τους πρόσωπα φέρνει αύξηση της ανεργίας. Φέρνει προσφυγιά και πείνα. Φέρνει αύξηση του δημόσιου χρέους και υποτροπή του δημοσιονομικού ελλείμματος. Φέρνει μεγάλες ελλείψεις στην αγορά νωπών οπωροκηπευτικών και ακρίβεια. Φέρνει αλλαγές και στο Φορολογικό, γιατί η όποια κυβέρνηση θα θελήσει να εισπράξει από αλλού τα έσοδα που χάνει από τις καμένες περιοχές και να καλύψει τις έκτακτες δαπάνες για την ανακούφιση των πυροπλήκτων».
