Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι η κυβέρνηση Καραμανλή και προσωπικά ο «τσάρος της οικονομίας» Γ. Αλογοσκούφης δέχτηκαν ένα ισχυρό χαστούκι από την ΕΕ, με τον εξαναγκασμό τους από την Κομισιόν να ξαναγράψουν τον προϋπολογισμό χωρίς να περιλαμβάνουν σ’ αυτόν την τιτλοποίηση, ούτε για το 2005 ούτε για το 2006. Ακόμα πιο ισχυρό, όμως, θα είναι το ράπισμα που θα δεχτεί ο ελληνικός λαός από το παραπέρα «σφίξιμο» της δημοσιονομικής πολιτικής. Δυστυχώς, όμως, μ’ αυτό το ράπισμα δεν ασχολείται σχεδόν καθόλου η δημόσια συζήτηση των ημερών.
Η ελληνική οικονομία βρίσκεται υπό καθεστώς επιτήρησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτό δεν οφείλεται σε άστοχους χειρισμούς, όπως λέει το ΠΑΣΟΚ, κάνοντας γιαλαντζί αντιπολίτευση στη ΝΔ, αλλά ήταν μια στοχευμένη διαδικασία από τη μεριά της κυβέρνησης Καραμανλή, η οποία αναζητούσε άλλοθι για την αθέτηση των προεκλογικών της δεσμεύσεων και την εφαρμογή μιας σκληρής πολιτικής λιτότητας. Το παιχνίδι που έπαιξε η κυβέρνηση συνοψίζεται στον εξής απλό προπαγανδιστικό συλλογισμό, που τον έχουν διατυπώσει τα κυβερνητικά στελέχη σε δεκάδες παραλλαγές: «Κάναμε την απογραφή, η κατάσταση ήταν πολύ χειρότερη απ’ όσο περιμέναμε, γιατί το ΠΑΣΟΚ κρατούσε διπλά βιβλία, και πλέον δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, γιατί μας κρατά δεμένους η Κομισιόν και αν δεν τηρήσουμε αυτά που απαιτεί, θα χάσει η χώρα πολύτιμους κοινοτικούς πόρους».
Το καθεστώς της επιτήρησης πρόσφερε μεν στη ΝΔ το άλλοθι που αναζητούσε, έχει όμως και τα κακά του. Γιατί η Ελλάδα δεν είναι Γερμανία ή Γαλλία, για να γράφει στα παλιά της τα παπούτσια την Κομισιόν, αλλά πρέπει να πηγαίνει με τα νερά της, περιορίζοντας πολύ τις δυνατότητες πολιτικής διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών. Μέχρι να το συνειδητοποιήσει αυτό ο Αλογοσκούφης βρέθηκε δεμένος χειροπόδαρα από τον Χοακίν Αλμούνια, ένα από τα ισχυρότερα στελέχη του κομισαριάτου. Πίστεψε πως ο ίδιος ως υπουργός έχει μεγαλύτερη ισχύ από έναν επίτροπο και… την πάτησε.
Αν δεν το πίστευε αυτό, τότε δεν θα έφτιαχνε το προσχέδιο προϋπολογισμού του 2006 περιλαμβάνοντας έσοδα ύψους 2 δισ. ευρώ από την τιτλοποίηση ληξιπρόθεσμων χρεών προς το δημόσιο. Οταν ο Αλμούνια επισκέφθηκε την Αθήνα πριν μερικές εβδομάδες υπήρξε σαφής και απολύτως άκαμπτος. Διευκρίνισε πως το πολύ που θα δεχόταν είναι η τιτλοποίηση του 2005 (1,8 δισ. ευρώ), ως τετελεσμένο γεγονός. Την τιτλοποίηση του 2006 δεν υπήρχε περίπτωση να την εγκρίνει η Κομισιόν, ακόμα και αν η Eurostat τη θεωρούσε συμβατή με το ευρωπαϊκό λογιστικό πρότυπο. Η Eurostat αποφαίνεται μόνο σε τεχνικά ζητήματα, ενώ για τα ζητήματα άσκησης πολιτικής υπεύθυνα είναι τα θεσμικά όργανα, η Κομισιόν και το Συμβούλιο (Ecofin). Ο Αλογοσκούφης τότε το έπαιξε βαρύ πεπόνι, αφήνοντας να εννοηθεί πως το ζήτημα θα λυθεί σε πολιτικό επίπεδο, δηλαδή στο Ecofin. Πρέπει να ανάλωσε πολύ χρόνο σε άτυπες διαπραγματεύσεις με τους συναδέλφους του και να ‘φαγε πόρτα από την πλειοψηφία. Το λέμε αυτό γιατί μέρες πριν πάει στις Βρυξέλλες για το Ecofin, όταν ακόμη βρισκόταν στις ΗΠΑ, έλεγε πως η τιτλοποίηση είναι ένα ασήμαντο θέμα που κακώς και μάλλον κακόβουλα υπερτονίστηκε στην Ελλάδα. Αρα, ήξερε τι τον περιμένει. Οταν πήγε στις Βρυξέλλες για το Ecofin, συναντήθηκε άτυπα με τον Αλμούνια, πήρε μια ακόμη μεγαλύτερη κρυάδα και γυρίζοντας στην Αθήνα ανακοίνωσε πως ο προϋπολογισμός του 2005 θα «κλείσει» με αφαιρεμένη την τιτλοποίηση και ο προϋπολογισμός του 2006 θα καταρτιστεί χωρίς τη νέα τιτλοποίηση. Τα ποσά δεν θα περιλαμβάνονται στους σχετικούς πίνακες, αλλά θα αναφέρεται πως το θέμα θα ρυθμιστεί ύστερα από την απόφανση του Eurostat.
Σύμφωνα με τα όσα ο ίδιος ο Αλογοσκούφης ανακοίνωσε στους δημοσιογράφους, το 2005 θα κλείσει με το έλλειμμα στο 4,4% του ΑΕΠ (έναντι 3,6% που θα ήταν με την τιτλοποίηση). Η συζήτησή του με τους συντάκτες του οικονομικού ρεπορτάζ ήταν σπαρταριστή, αλλά δυστυχώς δεν μπορεί να μεταφερθεί στο χώρο ενός άρθρου. Οι απαντήσεις του Αλογοσκούφη στα λογικά ερωτήματα που του ετίθεντο ήταν… άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε. Προσπαθούσε να πει ότι… δεν τρέχει τίποτα.
Είναι φανερό ότι η λύση «αναφέρουμε την τιτλοποίηση αλλά δεν την περιλαμβάνουμε στους πίνακες» ήταν μια πολιτική χάρη που ο Αλμούνια έκανε στον Αλογοσκούφη, για να μη γίνει τελείως ρόμπα ο τελευταίος. Εκείνο που μετράει είναι οι πίνακες και όχι οι παπαριές που ένας υπουργός γράφει στον προϋπολογισμό. Σύμφωνα με τους πίνακες, λοιπόν, το ελληνικό κράτος μπαίνει στο 2006 με ένα πρόσθετο έλλειμμα ύψους 1,8 δισ. ευρώ. Για να κατέβει το έλλειμμα στα τέλη του 2006 κάτω από το 3% του ΑΕΠ, θα πρέπει να αναζητηθούν πρόσθετοι πόροι ύψους 3,8 δισ. ευρώ (1,8 δισ. από την τιτλοποίηση του 2005 και 2 δισ. από την προγραμματιζόμενη τιτλοποίηση του 2006, βάσει της οποίας καταρτίστηκε το προσχέδιο του προϋπολογισμού).
Ρωτήθηκε επίμονα ο Αλογοσκούφης από πού θα βρεθούν αυτοί οι πρόσθετοι πόροι και κράτησε στάση σφίγγας. Παρέπεμπε στερεότυπα στον προϋπολογισμό που θα δημοσιευτεί.
Τα δημόσια οικονομικά στη βάση τους είναι μια εξαιρετικά απλή υπόθεση. Και βέβαια, σηματοδοτούν πολιτικές επιλογές.
Η κυβέρνηση σκοπεύει να παζαρέψει σε πολιτικό επίπεδο την παράταση της περιόδου προσαρμογής (δηλαδή της περιόδου μέσα στην οποία το έλλειμμα πρέπει να κατέβει κάτω από το 3% του ΑΕΠ) για έναν ακόμη χρόνο. Θυμηθείτε μόνο τί έλεγε ο Αλογοσκούφης πριν από ενάμιση χρόνο. Ελεγε τότε, ότι σε ένα χρόνο θα έχει κατεβάσει το έλλειμμα κάτω από το 3%. Η Κοινότητα, έλεγε, μας δίνει δυο χρόνια, αλλά εμείς θα τα έχουμε καταφέρει σε ένα. Τώρα παζαρεύει και τρίτο χρόνο, με βασικό επιχείρημα ότι τρίτος χρόνος εγκρίθηκε για την Πορτογαλία.
Η κυβέρνηση σκοπεύει να παζαρέψει σε πολιτικό επίπεδο την παράταση της περιόδου προσαρμογής (δηλαδή της περιόδου μέσα στην οποία το έλλειμμα πρέπει να κατέβει κάτω από το 3% του ΑΕΠ) για έναν ακόμη χρόνο. Θυμηθείτε μόνο τί έλεγε ο Αλογοσκούφης πριν από ενάμιση χρόνο. Ελεγε τότε, ότι σε ένα χρόνο θα έχει κατεβάσει το έλλειμμα κάτω από το 3%. Η Κοινότητα, έλεγε, μας δίνει δυο χρόνια, αλλά εμείς θα τα έχουμε καταφέρει σε ένα. Τώρα παζαρεύει και τρίτο χρόνο, με βασικό επιχείρημα ότι τρίτος χρόνος εγκρίθηκε για την Πορτογαλία.
Το Ecofin δεν θα έχει ιδιαίτερες δυσκολίες να δώσει τον τρίτο χρόνο, όμως αυτή η απόφαση θα συνοδευτεί με ισχυροποίηση του ελέγχου της Κομισιόν στην ελληνική δημοσιονομική πολιτική. Οι όροι θα αντιστραφούν. Από το δόγμα «η κυβέρνηση αποφασίζει, η Κομισιόν ελέγχει και εγκρίνει» θα πάμε στο δόγμα «η Κομισιόν αποφασίζει, η κυβέρνηση εκτελεί». Ο Αλμούνια υπήρξε σαφέστατος όταν επισκέφτηκε την Αθήνα: θέλουμε μέτρα μόνιμου χαρακτήρα, θέλουμε διαρθρωτικές αλλαγές. Τί σημαίνει αυτό σε επίπεδο προϋπολογισμού; Επειδή τα κουκιά είναι μετρημένα, αυτό σημαίνει νέα μόνιμα φορολογικά μέτρα (μία έως δύο μονάδες πάνω ο ΦΠΑ) και νέα μέτρα μείωσης των δαπανών. Δηλαδή, μεγαλύτερη ανεργία (λόγω έλλειψης πόρων), πλήρης εξαφάνιση της κοινωνικής και προνοιακής πολιτικής του κράτους και ριζικές αλλαγές στο ασφαλιστικό. Και όλα αυτά για το 2006, το 2007 και τα επόμενα χρόνια. Πρόκειται για μονόδρομο λιτότητας.
