Εκλογή προέδρου του Αρείου Πάγου

Οποιος έχει το μαχαίρι έχει και το πεπόνι

Από την εποχή της εκλογής του Βασίλειου Κόκκινου, από την κυβέρνηση Μητσοτάκη το 1990, είχε να γίνει τέτοια «βουτιά» στην επετηρίδα των δικαστών του Αρείου Πάγου, προκειμένου να εκλεγεί ως διάδοχος της Βασιλικής Θάνου ο Βασίλειος Πέππας, δέκατος πέμπτος στην επετηρίδα. Για να εκλεγεί, παρακάμφθηκαν οι αντιπρόεδροι του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου και μια σειρά αρχαιότεροι συνάδελφοί του.
 
Αρκεί μόνο μια λεπτομέρεια για να φανεί ότι πρόκειται για πολιτική επιλογή των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Από τα τέλη Ιούλη που συνταξιοδοτήθηκε η Θάνου, η θέση παρέμενε κενή και η κυβέρνηση δεν έκανε καμιά κίνηση, μολονότι δεχόταν κριτική. Βλέπετε, έπρεπε να περάσει η 7η Αυγούστου, προκειμένου ο Πέππας να συμπληρώσει τετραετία στον Αρειο Πάγο και να έχει δικαίωμα εκλογής στην προεδρία του Αρείου Πάγου.
 
Σ' αυτές τις περιπτώσεις, όποιος έχει το μαχαίρι έχει και το πεπόνι. Κάθε κυβέρνηση φροντίζει να τοποθετεί ανθρώπους της επιρροής της (όχι απαραίτητα ιδεολογικά προσκείμενους, αλλά της επιρροής της) στην κορυφή των ανώτατων δικαστηρίων. Ο ΣΥΡΙΖΑ, αν και παραδοσιακά δεν είχε στενούς δεσμούς με τον δικαστικό μηχανισμό, ανέσυρε από τη ναφθαλίνη τον καραδεξιό Παπαγγελόπουλο, του έδωσε υπουργική καρέκλα και του ανέθεσε το έργο της διαμόρφωσης συσχετισμών μέσα στο δικαστικό μηχανισμό. Φρόντισε να τοποθετήσει πρώτα τη Θάνου στην ηγεσία του Αρείου Πάγου και μετά να τοποθετήσει προέδρους στο ΣτΕ και στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Ετσι, όταν ήρθε η ώρα να  διοριστεί υπηρεσιακή κυβέρνηση για να κάνει τις εκλογές του Σεπτέμβρη του 2015, η Θάνου πήρε αυτοδίκαια τη θέση της πρωθυπουργού. Αφού απέτυχε η προσπάθεια που έκανε η Θάνου να «πηδήξει» πάνω από το Σύνταγμα και να παρατείνει το ηλικιακό όριο υποχρεωτικής αποχώρησης των ανώτατων δικαστών, η ίδια τοποθετήθηκε επικεφαλής του Νομικού Γραφείου του πρωθυπουργού και ο αντικαταστάτης βρέθηκε με μια «βαθιά βουτιά» στην επετηρίδα. Εξήντα πέντε ετών είναι ο Πέππας, άρα έχει μπροστά του μια θητεία δύο ετών. Δεν έκαναν, λοιπόν, κάποια ανανέωση, βάζοντας κάποιον που θα καθήσει χρόνια στη θέση του, αλλά έβαλαν έναν έμπιστό τους για τα επόμενα δύο χρόνια. Την ίδια «βουτιά» στην επετηρίδα έκαναν και για τους νέους αντιπροέδρους του Αρείου Πάγου.
 
Τα υπόλοιπα («δικαστής  με νομική κατάρτιση, υψηλού κύρους», με ήθος» κτλ) είναι προπαγάνδα για αφελείς. Σ' αυτό το επίπεδο, όλοι (πλην ελάχιστων εξαιρέσεων) οι δικαστές διαθέτουν νομική κατάρτιση. Οσο για το υψηλό κύρος και το ήθος, το ίδιο μπορεί να ισχυριστεί ο καθένας και η καθεμιά απ' αυτούς τους δικαστές. Οποιος και να διοριζόταν, τα ίδια θα έλεγαν τα παπαγαλάκια. Και ίδια θα ήταν η αντίδραση της αντιπολίτευσης, εκτός αν διοριζόταν κάποιος «δικός της» (πράγμα απίθανο, φυσικά). Πρώτα το ΠΑΣΟΚ και μετά η ΝΔ εξέδωσαν οργίλες ανακοινώσεις, στις οποίες εντόπισαν κυρίως στη «βουτιά» στην επετηρίδα, για να μιλήσουν για «θεσμικό ατόπημα», «ατυχή απόφαση», «επιλογή ανοικτή σε εύλογη κριτική και αμφισβήτηση» και τα παρόμοια.
 
Τα ίδια λέει κάθε αντιπολίτευση όταν η εκάστοτε κυβέρνηση διορίζει προέδρους και εισαγγελείς στον Αρειο Πάγο και στα άλλα ανώτατα δικαστήρια. Οπως έχουμε ξαναπεί, ο δικαστικός μηχανισμός παρεμβαίνει στην πολιτική αντιπαράθεση, ευθέως ή έμμεσα. Ο Αρειος Πάγος χειρίζεται δικογραφίες με σκάνδαλα, το ΣτΕ ασκεί συνταγματικό έλεγχο σε νομοσχέδια, προεδρικά διατάγματα και διοικητικές πράξεις, το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει υποθέσεις δημόσιων δαπανών, χαριστικών μεταβιβάσεων, πληρωμής εργολάβων και προμηθευτών κτλ. Και οι πρόεδροι, μολονότι δε δικάζουν ως μονοπρόσωπα δικαστικά όργανα, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία των δικαστηρίων. Γι' αυτό κάθε κυβέρνηση θέλει να βάζει σ' αυτά τα κρίσιμα πόστα ανθρώπους ελεγχόμενους από την ίδια. Αυτό δεν αφορά μόνο τη θητεία της, αλλά συχνά και την περίοδο μετά τη λήξη της θητείας της, εφόσον ο επιλεγείς πρόεδρος δε φεύγει μαζί με την κυβέρνηση.
 
Κατά τα άλλα, σε ό,τι έχει να κάνει με τον πέραν του πολιτικού συστήματος ρόλο των ηγεσιών του δικαστικού μηχανισμού, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτός είναι αυστηρά καθορισμένος. Προστατεύουν το κεφάλαιο και τα συμφέροντά του και παρακολουθούν τη σωστή λειτουργία της κρατικής καταστολής των λαϊκών διεκδικήσεων και κινητοποιήσεων. Στον καυγά για τον κομματικό έλεγχο του δικαστικού μηχανισμού ανήκουν σε αντίπαλα στρατόπεδα, όμως στην υπεράσπιση των συμφερόντων της κεφαλαιοκρατίας και στην καταστολή του λαού βρίσκονται όλοι τους στο ίδιο στρατόπεδο.