Ράλλης-Αβέρωφ-Μητσοτάκης. Με τρεις αρχηγούς προσπάθησε να κερδίσει η ΝΔ το ΠΑΣΟΚ, αρχής γενομένης από το 1981, και τα κατάφερε τελικά το 1990 με τον τελευταίο. Μητσοτάκης-Εβερτ-Καραμανλής. Αλλοι τρεις αρχηγοί, αρχής γενομένης από το 1993 (ένα σύντομο «δεξιό διάλειμμα» ήταν η νεοδημοκρατική κυβέρνηση του Μητσοτάκη), για να καταφέρει τελικά ο Καραμανλής να κερδίσει με τη δεύτερη, το 2004. Φαίνεται πως ήρθε η σειρά του ΠΑΣΟΚ να περάσει φάση ανακύκλωσης αναλώσιμων αρχηγών, για να καταφέρει να κερδίσει τη ΝΔ. Ο Γιωργάκης είναι ο πρώτος, διότι ο Σημίτης, ακολούθησε το παράδειγμα του Καραμανλή του πρεσβύτερου. Συμπεριφέρθηκε σαν δειλός αριστοκράτης. Λίγο πριν την κρίσιμη μάχη «την έκανε», για να μην υποστεί την ήττα.
Εδωσε την αρχηγία στον Γιωργάκη, τον εκλεκτό των ΜΜΕ εκείνη την περίοδο, με αντάλλαγμα να φάει αυτός την κρυάδα μιας ήττας που προδιαγραφόταν μεγάλη. Κανείς δεν ζήτησε ευθύνη από τον Γιωργάκη το Μάρτη του 2004. Ούτε στις ευρωεκλογές που ακολούθησαν, μολονότι η ήττα από τη ΝΔ ήταν ακόμα πιο βαριά. Η τωρινή ήττα, όμως, ήταν εξολοκλήρου δική του. Καθ’ όλη την προεκλογική περίοδο έπαιζε μόνος του στην αρένα, εγγυόταν προσωπικά, κομπορρημονούσε σαν αυριανός πρωθυπουργός (τρομάρα του) και χαρακτήριζε την κυβέρνηση Καραμανλή ως τη χειρότερη κυβέρνηση που είχε ποτέ ο τόπος, την οποία θα κατατρόπωνε με μεγάλη ευκολία. Ευνόητο ήταν, λοιπόν, όταν όχι μόνο δεν κέρδισε αλλά υπέστη μια συντριπτική ήττα, να ζητηθεί η κεφαλή του επί πίνακι, από τη βραδιά κιόλας των εκλογών.
Ο ίδιος λειτούργησε εν θερμώ, με συμβούλους που δεν έχουν ιδέα από ιντριγκαδόρικα πολιτικά παιχνίδια (πρόκειται για τη γνωστή «αυλή» που αποτελείται από τ’ αδέρφια του, τη γυναίκα του και κάτι γιάπηδες που δεν έχουν λασπώσει τα πόδια τους σε πεζοδρόμιο). Βγήκε και ανακοίνωσε πως ξαναθέτει τον εαυτό του στην κρίση των μελών και φίλων του ΠΑΣΟΚ, προαναγγέλλοντας διαδικασίες εξπρές. Ποιος ξέρει τι σκέφτηκε η θλιβερή παρέα. Οτι οι πάντες θα αιφνιδιαστούν και ο Γιωργάκης θα τους ξαναρπάξει την αρχηγία μέσα από τα χέρια; Μάλλον αυτό.
Ομως, ο μόνος που αιφνιδιάστηκε τελικά ήταν ο περίγυρος του Γιωργάκη. Σαν έτοιμος από καιρό ο Βενιζέλος, σήκωσε αυτάρεσκα το γάντι, τράβηξε για το Ζάππειο, ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του και αυτοπροβλήθηκε ως ο άνθρωπος που θα οδηγήσει ξανά το ΠΑΣΟΚ στη νίκη. Εξαιρετικά ρεφλέξ έδειξαν και οι μιντιοκράτορες (κοινώς «νταβατζήδες»), που άρχισαν να αγιογραφούν το Βενιζέλο, σπρώχνοντας για δεύτερη φορά μετά το 2004 τους οπαδούς του ΠΑΣΟΚ σε…δημοκρατικές διαδικασίες εκλογής σε στιλ ρωμαϊκού θριάμβου. Μέσα σε λίγες ώρες ο Γιωργάκης βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο και οι άνθρωποί του χρειάστηκαν ένα 24ωρο για να συνέλθουν και να απαντήσουν. Ενα 24ωρο στη διάρκεια του οποίου οι «νταβατζήδες» είχαν οργανώσει ήδη τρία γκάλοπ αποθέωσης του Μπένι, χειραγωγώντας την «κοινή γνώμη» που -σύμφωνα με το καταστατικό του ΠΑΣΟΚ πλέον- θα εκλέξει τον αρχηγό σε δημοψηφισματικού τύπου διαδικασία και όχι σε διαδικασία συνεδρίου με αντιπροσώπους κ.λπ.
Είναι το νέο στιλ που καθιερώθηκε το 2004, για να μην αμφισβητηθεί το δόσιμο του δαχτυλιδιού από τον Σημίτη στον Γιωργάκη. Με το στιλ αυτό οι βαρόνοι του ΠΑΣΟΚ «βισματώθηκαν», αφού δεν είχαν τη δυνατότητα να ελέγξουν αντιπροσώπους. Οποιος ήθελε πήγαινε και ψήφιζε. Ο Βενιζέλος τότε είχε χαρακτηρίσει «τυχοδιωκτικό» αυτό τον τρόπο εκλογής, γρήγορα όμως προσαρμόστηκε στην ιδέα ότι η σειρά του δεν έχει έρθει ακόμα. Περίμενε την ήττα και έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του για να χρεωθεί αυτή αποκλειστικά στον Γιωργάκη και όχι σε όλη την ηγετική ομάδα του ΠΑΣΟΚ. Τώρα, βέβαια, απαιτεί να εφαρμοστεί και γι’ αυτόν ο ίδιος τρόπος εκλογής. Για ευνόητους λόγους. Επειδή είναι σίγουρος ότι οι «νταβατζήδες» μπορούν να του ετοιμάσουν τη θριαμβευτική αναρρίχηση στην αρχηγία του ΠΑΣΟΚ, χειραγωγώντας τα πράσινα πλήθη (που το μόνο για το οποίο ενδιαφέρονται είναι να ξανάρθει το κόμμα στην εξουσία). Γι’ αυτό και ζήτησε γρήγορες διαδικασίες, ώστε να μην κρυώσει το πράγμα, να μη σβήσει η εικόνα της άθλιας ήττας, να μην προλάβουν ο Γιωργάκης και οι δικοί του να οργανωθούν και να γυρίσουν το κλίμα, παίζοντας συναισθηματικά με το όνομα Παπανδρέου και με την εικόνα του «καλού παιδιού» που έχει ο Γιωργάκης.
Βέβαια, η οικογένεια Παπανδρέου «πονάει» που θα χάσει ένα κόμμα που θεωρούσε δικό της «κληρονομικώ δικαιώματι», κάποια από τα μεγαλοστελέχη «πονάνε» που ένας χτεσινός στο ΠΑΣΟΚ θα τους πάρει την αρχηγία και θα τους ρίξει στην αφάνεια, όμως αυτά έχει η αστική πολιτική. Ο Γιωργάκης άργησε λίγο αλλά κατάλαβε τη μαλακία που έκανε τη νύχτα της Κυριακής προαναγγέλλοντας διαδικασίες εξπρές. Το πήρε πίσω, ζητάει τώρα «ουσιαστικές και συντεταγμένες διαδικασίες» και εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι το ίδιο ζητούν και μια σειρά βαρόνοι, οι οποίοι δεν θα έχουν κανένα πρόβλημα να στηρίξουν τον Βενιζέλο, αλλά θέλουν κάποιο χρόνο και ενεργοποίηση των κομματικών διαδικασιών, ώστε να πάρουν όσα περισσότερα γίνεται από το «χοντρό», ο οποίος ήδη έχει σπεύσει να αναζητήσει τη στήριξή τους, βλέποντας ότι ο αιφνιδιασμός με την πίεση των «νταβατζήδων» δεν είναι και τόσο εύκολο να περάσει και μπορεί να «τσιτώσει» τον κόσμο (ειδικά από τη στιγμή που βγήκαν επιθετικά στο παζάρι οι άνθρωποι του Γιωργάκη, με τζουμακίες ή με σοβαρότερο πολιτικό λόγο).
Δεν μας εκπλήσσει καθόλου ο τρόπος με τον οποίο τα γνωστά παπαγαλάκια, που μέχρι την Κυριακή των εκλογών τιτίβιζαν χαρούμενους ύμνους για το μεγάλο αρχηγό Γιωργάκη και προεξοφλούσαν πως από Δευτέρα θα είναι πρωθυπουργός, γύρισαν την πλάκα και άρχισαν τις βαθυστόχαστες αναλύσεις για τα «προσωπικά λάθη του Γιώργου», τη «διάψευση του κόσμου της παράταξης» και την «υποχρέωσή του να παραιτηθεί». Αυτά τα παπαγαλάκια υπηρετούν τα αφεντικά τους. Και τα αφεντικά μέρες πριν τις εκλογές, γνωρίζοντας καλά από τα κυλιόμενα γκάλοπ ότι η ΝΔ δε χάνει με τίποτα, είχαν δείξει με τον αντίχειρα: κάτω ο Γιωργάκης, πάνω ο Μπένι, ο μόνος Πασόκος με αρχηγικό προφίλ. Τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας άρχισε απλώς να παίζεται το έργο της χειραγώγησης των διαδικασιών. Μέχρι το βράδυ της ίδιας μέρας είχαν γίνει κιόλας τα τρία γκάλοπ που έθαβαν τον Γιωργάκη, ενώ από την Τρίτη άρχισαν να κρεμιούνται από τα μανταλάκια οι έντυπες «κριτικές» (ανάλογα με το ύφος της κάθε φυλλάδας). Χωρίς τσίπα, οι ίδιοι άνθρωποι που μέχρι και την παραμονή των εκλογών μιλούσαν για γαλάζια παπαγαλάκια που πλασάρουν γκάλοπ-μαϊμού, άρχισαν να θάβουν τον Γιωργάκη γράφοντας ότι η μάχη ήταν εκ των προτέρων χαμένη. Κι αυτοί τι έκαναν γράφοντας για την… επερχόμενη νίκη; Παραταξιακή δημοσιογραφία; Τουλάχιστον οι δεξιοί έχουν τα κότσια και μιλούν για παραταξιακή δημοσιογραφία, ενώ οι «πράσινοι» το παίζουν ανεξάρτητοι και αδέσμευτοι!
Για ποιο λόγο οι μεγάλοι «νταβατζήδες» σπρώχνουν τον Βενιζέλο; Για τον ίδιο λόγο που είχαν σπρώξει το 1996 τον Σημίτη και το 2004 τον Γιωργάκη. Γιατί πρώτο θέλουν ένα ΠΑΣΟΚ αξιόπιστο ως εναλλακτική λύση εξουσίας και γιατί δεύτερο θέλουν αυτοί να καθορίζουν τις εξελίξεις. Θέλουν ένα ΠΑΣΟΚ – αξιόπιστη εναλλακτική λύση, γιατί ο κύκλος του Καραμανλή θα κλείσει και πρέπει ο άλλος πόλος να μπορεί να αναλάβει τη διαχείριση, χωρίς τριγμούς για το σύστημα. Η προοπτική να προσπαθούν να δημιουργήσουν συμμαχικές κυβερνήσεις τους προκαλεί αλλεργία, καθώς προδιαγράφει σκηνικό πολιτικής αστάθειας (το 1989-90 είναι τραυματική εμπειρία για το σύστημα και μόνο σαν λύση έσχατης ανάγκης το σκέφτονται). Τις εξελίξεις στα αστικά κόμματα πάντοτε ήθελαν να τις ελέγξουν. Εδώ και κάμποσα χρόνια έχουν τη δυνατότητα να το κάνουν με απόλυτο τρόπο, επειδή τα αστικά κόμματα έχουν χάσει τη σχέση τους με τη λαϊκή βάση και λειτουργούν πλέον ως πελατειακοί μηχανισμοί. Θυμηθείτε τι έπαθε ο Καραμανλής που δοκίμασε να συγκρουστεί με τα εκδοτικά συγκροτήματα. Εκανε γαργάρα τα περί «νταβατζήδων», έβαλε εκεί που όλοι ξέρουμε το νόμο για το «βασικό μέτοχο», τους προσκύνησε κι αυτοί τον βοήθησαν να κρατήσει την εξουσία.
Τώρα, λοιπόν, οι «νταβατζήδες» εκτιμούν ότι με Γιωργάκη δε μπορεί να είναι αξιόπιστο το ΠΑΣΟΚ. Και μόνο το γεγονός ότι αυτός αμφισβητείται οριζοντίως και καθέτως από τον κόσμο και τα στελέχη, θα έβαζε το ΠΑΣΟΚ σε μια συνεχή κρίση. Το ΠΑΣΟΚ θέλει έναν καινούργιο αέρα, αυτόν μπορεί να του τον δώσει ένας νέος αρχηγός (διότι τα αστικά κόμματα εξακολουθούν να είναι αρχηγικά, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο) και αυτές τις ιδιότητες τις διαθέτει σήμερα ο Βενιζέλος. Δεν υπάρχει άλλο στέλεχος που να διαθέτει το δικό του εκτόπισμα. Το 2004 επέλεξαν τον Γιωργάκη, λόγω επιθέτου, αδιαφορώντας ακόμα και για το ότι η σύγκριση με τον πατέρα του λειτουργούσε σε βάρος του. Το μοντέλο δούλεψε για ένα διάστημα, αλλά πλέον έχει εξαντλήσει τη δυναμική του. Το μοντέλο Βενιζέλος είναι η μόνη διέξοδος, αφού δεν υπάρχει άλλο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ που να μπορεί να παίξει αυτό το ρόλο (η Διαμαντοπούλου κρίνεται «λίγη» και στο τέλος-τέλος πρέπει να μείνει και κάποια εφεδρεία).
Οι βαρόνοι του ΠΑΣΟΚ ήταν φυσικό να τα πάρουν στο κρανίο, γιατί παραήταν χοντροκομμένη η παράσταση «σπρωξίματος» του Βενιζέλου. Επόμενο ήταν, επίσης, να λειτουργήσει το ένστικτο πολιτικής αυτοσυντήρησης που διαθέτουν μετά από τόσα χρόνια στο κουρμπέτι. Αν και ήταν προετοιμασμένοι (ήξεραν ότι δεν κερδίζουν), όλα εξελίχτηκαν πολύ γρήγορα και ο Βενιζέλος ενήργησε αιφνιδιαστικά, σπρωγμένος και από την κίνηση του Γιωργάκη να ζητήσει επαναβεβαίωση της εμπιστοσύνης στο πρόσωπό του. Περίμεναν ότι ο Βενιζέλος δεν θα κινούνταν την ίδια βραδιά, αλλά την επομένη κι αφού στο μεταξύ συζητούσε με κάποιους απ’ αυτούς. Γι’ αυτό και η αυστηρότερη κριτική που ακούστηκε προς το Βενιζέλο ήταν ότι βιάστηκε. Οσοι ήταν «στο κόλπο» με το Βενιζέλο δεν είχαν πρόβλημα να ταχθούν με το μέρος του. Οι υπόλοιποι άρχισαν τα τσαλιμάκια, ζητώντας ουσιαστικά από το Βενιζέλο να πάει σε διαπραγμάτευση μαζί τους, πράγμα που από τη Δευτέρα κιόλας άρχισε να γίνεται. Ομως, δεν είναι διατεθειμένοι να του υπογράψουν λευκή επιταγή. Γι’ αυτό και μιλούν για «προγραμματικό συνέδριο», για «αποσαφήνιση θέσεων και όχι προσωποποίηση» και τα παρόμοια.
Οι υποστηριχτές του Γιωργάκη, μετά τον αρχικό αιφνιδιασμό, το γύρισαν στο λεβέντικο. Ο Τζουμάκας τα λέει χύμα και τσουβαλάτα (δεν ξέρουμε αν αυτό είναι υπέρ ή κατά του Γιωργάκη), οι υπόλοιποι, με γκεσέμια τον Καστανίδη και τον Πετσάλνικο, τα λένε με τη γνωστή πασοκική γλώσσα, ενώ ο Παναγιωτακόπουλος κουβάλά… πρασινοφρουρούς στη Χαριλάου Τρικούπη, οι οποίοι κινούνται από το… πολιτικότατο αίσθημα: δεν πρέπει να προδώσουμε το γιο του Ανδρέα (κατά τα άλλα, έχουμε δημοκρατικά κόμματα και όχι ελέω θεού μοναρχίες). Ο Γιωργάκης σήκωσε την παντιέρα της ανεξαρτησίας (!!) και οι υπόλοιποι ακολουθούν σαν ένας θλιβερός θίασος από στυμμένες λεμονόκουπες, που συνειδητοποιούν ότι τα αφεντικά τις πετάνε στα σκουπίδια.
Γιατί διαμαρτύρονται, όμως; Ξεχνούν τι έγινε το 1996; Πώς κατάφερε ο Σημίτης να νικήσει τον Τσοχατζόπουλο, κόντρα στη θέληση του ανήμπορου Ανδρέα; Δεν ήταν αυτοί που έσπευσαν να υλοποιήσουν τη θέληση των «νταβατζήδων»; Τι έγινε το 2004; Πώς βγήκε ο Γιωργάκης αρχηγός διά βοής; Δεν βγήκε με τη δική τους σύμφωνη γνώμη; Δεν τους τον επέβαλαν οι «νταβατζήδες» μέσω του Σημίτη, που τον χειραγωγούσαν απόλυτα; Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο τους επιβάλλουν τώρα το Βενιζέλο. Στο φινάλε θα τον δεχτούν και θα πουν κι ένα τραγούδι για το νέο μεγάλο αρχηγό. Στο μεταξύ, απλώς παζαρεύουν, όπως έχουν μάθει πάντοτε να κάνουν. Παζαρεύουν το μέγεθος του δικού τους τιμάριου, γιατί ξέρουν ότι ο Βενιζέλος έχει μεγάλες πιθανότητες να γίνει πρωθυπουργός, όχι γιατί είναι καλύτερος του Γιωργάκη, αλλά γιατί επί της δικής του αρχηγίας αναμένεται να κλείσει ο κύκλος του Καραμανλή (για ν’ ανοίξει ο κύκλος της Ντόρας).
Είναι σίγουρο, ότι θα δούμε πολλά τις επόμενες μέρες στο ΠΑΣΟΚ. Τα πράγματα είναι πολύ πιο κρίσιμα απ’ όσο ήταν το 1996. Τώρα έχουμε στρατόπεδα που συγκρούονται δημόσια και την ένταση την ανεβάζει το στρατόπεδο Γιωργάκη, που δείχνει αποφασισμένο να «ματώσει» προκειμένου να κρατήσει την αρχηγία. Είναι σίγουρο ότι ο Γιωργάκης δέχτηκε πιέσεις να παραιτηθεί, για να μην υποστεί την ξεφτίλα της ήττας. Η δήλωση Λαλιώτη, ότι έχει δώσει στον Γιωργάκη κείμενο με τις θέσεις του, αλλά δεν θα μιλήσει δημόσια μέχρι ο Γιωργάκης να ανακοινώσει τις αποφάσεις του, λέει πολλά. Ο Γιωργάκης ανακοίνωσε τη νύχτα των εκλογών την απόφασή του να διεκδικήσει και πάλι την αρχηγία του ΠΑΣΟΚ και οι συνεργάτες του τον εμφανίζουν αποφασισμένο να «ματώσει». Για ποιες αποφάσεις, λοιπόν, μιλάει ο Λαλιώτης, αν όχι για απόφαση του Γιωργάκη να παραιτηθεί;
Υπό κανονικές συνθήκες, ο Βενιζέλος δεν χάνει. Τα γκάλοπ δεν λένε ψέματα. Αντανακλούν τη διάθεση που υπάρχει στον πράσινο κόσμο και ταυτόχρονα την οργανώνουν και την πολλαπλασιάζουν. Ακόμα κι αν αλλάξει ο τρόπος εκλογής και πάνε σε εκλογή από συνέδριο, το πιθανότερο είναι να κερδίσει πάλι ο Βενιζέλος, αφού πρώτα έρθει σε συμφωνίες με τους βαρόνους και ομαδάρχες. Γιατί αυτοί ξέρουν ότι ο Γιωργάκης πλέον είναι καμένο χαρτί. Τι θα κάνει, όμως, ο Γιωργάκης και η παρέα του, που συμπεριφέρονται σαν πληγωμένα θηρία; Θα υποταχτούν στην πλειοψηφία; Ξέρουν καλά ότι θα ισχύσει γι’ αυτούς το «ουαί τοις ηττημένοις». Θα επιδιώξουν διάσπαση του ΠΑΣΟΚ; Αυτή τη στιγμή δε μπορεί να αποκλειστεί ούτε αυτό το ενδεχόμενο, μολονότι όλοι έχουν το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Μια κρίση μπορεί να οδηγήσει και εκεί που απεύχονται.
Δεν έχει νόημα να παρακολουθήσουμε όλο το προσκήνιο και το παρασκήνιο, μέχρι το ΠΑΣΟΚ ν’ αποκτήσει νέο αρχηγό. Η πολιτική ουσία έχει ενδιαφέρον. Είδατε πουθενά Βενιζέλο και Γιωργάκη να συγκρούονται σε ιδεολογικά και πολιτικά ζητήματα; Για το ποιος είναι «καταλληλότερος» για να ξαναπάρει την εξουσία το ΠΑΣΟΚ γίνεται όλος ο καυγάς. «Ο Γιωργάκης δεν κατάφερε να γίνει Γιώργος» υποστηρίζει η πλευρά Βενιζέλου. Επιχείρημα πολιτικά γελοίο, αλλά επαρκέστατο όταν μιλάμε για ένα αρχηγικό κόμμα εξουσίας. Τι θέλει ο Πασόκος; Να ξαναγυρίσει στην κυβέρνηση. Πώς πιστεύει ότι θα το πετύχει; Μ’ έναν «πιο μάγκα» αρχηγό. Ο Γιωργάκης πρέπει να συνηθίσει στην ιδέα ότι ανέλαβε αρχηγός σε λάθος εποχή. Bad timing όπως λέει κι η μαμά…
