«Η Γραμματεία του ΟΗΕ δεν παίρνει θέση ούτε σχολιάζει θέματα που αφορούν την κυριαρχία, τα δικαιώματα και τις δικαιοδοσίες (χωρών) στις θαλάσσιες ζώνες τους», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ Φαρχάν Χαγκ στην καθιερωμένη ενημέρωση των δημοσιογράφων, σχολιάζοντας το ελληνικό αίτημα να μην καταχωριστεί η τουρκο-λιβυκή Συμφωνία, την οποία απέστειλε με κάθε επισημότητα στον ΟΗΕ η τουρκική κυβέρνηση. «Ωστόσο», συνέχισε ο εκπρόσωπος, «σε ορισμένες περιοχές, όπως σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα συμφέροντα τρίτων μερών». Και έκλεισε με το καθιερωμένο ευχολόγιο: «Τούτου λεχθέντος, σύμφωνα με τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, όλες οι διαφορές πρέπει να επιλύονται ειρηνικά. Είμαστε βέβαιοι ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη αναγνωρίζουν την ανάγκη για ένα συνεχή διάλογο για αυτά τα ευαίσθητα θέματα».
Ολη η ουσία, βέβαια, βρίσκεται στην αναφορά στα «συμφέροντα τρίτων μερών», σε περιπτώσεις «κλειστών ή ημίκλειστων θαλασσών». Για το Αιγαίο είναι βέβαιο ότι χαρακτηρίζεται ημίκλειστη θάλασσα, όμως χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία μπορεί να ενταχθεί σ' αυτή την κατηγορία και η Ανατολική Μεσόγειος. Ο εκπρόσωπος θα μπορούσε να περιοριστεί μόνο στο πρώτο και στο τρίτο σκέλος της δήλωσής του, χωρίς την εξειδίκευση για τις «κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες» και τα «συμφέροντα τρίτων μερών». Και βέβαια, δε θα έκανε αυτή την αναφορά χωρίς εντολή από τον Γκουτέρες, ο οποίος δε θα έπαιρνε τέτοια πρωτοβουλία, αν προηγουμένως δεν έκανε κάποιες διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των μόνιμων μελών του Συμβούλιου Ασφάλειας, δηλαδή των ισχυρότερων ιμπεριαλιστικών χωρών του πλανήτη.
Η διατύπωση αποτελεί υπόδειγμα διπλωματικής ασάφειας-σαφήνειας. Μπορεί να θεωρηθεί ότι βολεύει εξίσου την Ελλάδα (στην περίπτωση της Κρήτης και των Δωδεκανήσων) και την Τουρκία (στην περίπτωση του Αιγαίου και του Καστελόριζου). Πάνω απ' όλα, όμως, βολεύει τους ιμπεριαλιστές, οι οποίοι θα κληθούν να παίξουν το ρόλο του επιδιαιτητή (είτε μέσω του Συμβούλιου Ασφάλειας του ΟΗΕ είτε και απευθείας), όχι μόνο στις γνωστές ελληνοτουρκικές διαφορές (που χρονολογούνται εδώ και δεκαετίες, όταν ο όρος ΑΟΖ ήταν ακόμα άγνωστος και συζήτηση γινόταν μόνο για τον ορισμό των θαλάσσιων συνόρων και της υφαλοκρηπίδας), αλλά και στο κόψιμο της -πέραν των χωρικών υδάτων κάθε χώρας- Ανατολικής Μεσογείου σε θαλάσσια οικόπεδα με δικαιώματα αποκλειστικής κρατικής εκμετάλλευσης.
Η Τουρκία μάλλον έκανε την κίνηση «ρουά» υπογράφοντας τη συμφωνία με την κυβέρνηση της… πόλης-κράτος Τρίπολης του Σαράζ. Δεν έχει καμιά σημασία για το τουρκικό κράτος αν θα βγουν κάποιες ανακοινώσεις από όργανα, όπως π.χ. η σύνοδος κορυφής της ΕΕ, που θα χαρακτηρίζουν τη συμφωνία άκυρη και μη παράγουσα έννομα αποτελέσματα. Σημασία για την Τουρκία έχει ότι έβαλε το θέμα του μοιράσματος της Ανατολικής Μεσογείου στη διεθνή ατζέντα, βγαίνοντας από την απομόνωση στην οποία προσπαθούσε να την κλείσει το κουαρτέτο Ισραήλ, Αιγύπτου, Ελλάδας και Κύπρου. Η «κυβέρνηση» του Σαράζ ήταν η μόνη που υπήρχε περίπτωση να δεχτεί να παίξει αυτό το παιχνίδι. Πήρε τα ανταλλάγματά της και το έπαιξε. Ετσι, η Τουρκία που στη Μεσόγειο δεν είχε ορίσει ΑΟΖ με καμιά χώρα, έχει τώρα μια ρύθμιση, πάνω στην οποία θα στηρίξει τις επόμενες ενέργειές της.
Το αν αυτή η ρύθμιση είναι άκυρη ή έγκυρη, δεν έχει καμιά σημασία. Η τουρκο-λιβυκή συμφωνία μπορεί να αμφισβητηθεί είτε de facto (να πάει, για παράδειγμα, η Ελλάδα και να συμφωνήσει ρύθμιση ΑΟΖ με την Κύπρο και μετά να αρχίσει έρευνες σε περιοχή που τέμνεται με την περιοχή που έχει οριστεί ως τουρκική ή λιβυκή ΑΟΖ) είτε de jure (να δεχτεί η Αίγυπτος να ρυθμίσει ΑΟΖ με την Ελλάδα, πράγμα που δεν κάνει, για να μην έρθει σε σύγκρουση με την Τουρκία, μολονότι έχει τεθεί από ελληνικής πλευράς εδώ και σχεδόν δυο δεκαετίες). Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, η Τουρκία επισείει την πολεμική απειλή. Δεν είναι τυχαίο ότι οι τελευταίες δηλώσεις τούρκων κυβερνητικών παραγόντων επιμένουν στο ότι η χώρα τους δε θα επιτρέψει μονομερείς ενέργειες από άλλες χώρες. Δεν υποστηρίζουν ότι η Τουρκία θ' αρχίσει έρευνες στην περιοχή που έχει ορίσει ως ΑΟΖ με τον Σαράζ.
Είναι φανερό ότι αντικειμενικός σκοπός της Τουρκίας είναι να βγει από την απομόνωση και να εξαναγκάσει τις άλλες χώρες της περιοχής (κυρίως Ελλάδα, Ισραήλ, Αίγυπτο και Λίβανο, γιατί την Κύπρο δεν την αναγνωρίζει) να κάνουν απευθείας διαπραγματεύσεις μαζί της για μια συνολική ρύθμιση των ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό το ξέρει η ελληνική πλευρά, γι' αυτό και άρχισε να… οικοδομεί ισχυρές διεθνείς συμμαχίες. Μ' άλλα λόγια, να δίνει γην και ύδωρ στους ιμπεριαλιστές, αναζητώντας ευμενή μεταχείρισή της. Ομως, είναι άλλο οι ανακοινώσεις που μπορεί να βγάλουν οι ιμπεριαλιστές (οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, «μάζεψαν» κιόλας την αρχική δήλωση καταδίκης της Τουρκίας) και άλλο η πρακτική πολιτική. Αρκεί να θυμηθούμε ότι η επιβολή κυρώσεων (της πλάκας βέβαια) κατά της Τουρκίας για γεωτρήσεις στην ΑΟΖ της Κύπρου, χώρας-μέλους της ΕΕ, αποφασίστηκε πριν από έξι μήνες και ακόμα δεν εφαρμόστηκε τίποτα.
Ολα δείχνουν ότι έχουμε μπει σε μια περίοδο διπλωματικής (τουλάχιστον) έντασης, την οποία θα κληθούν να διευθετήσουν οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, οι οποίες άλλωστε είναι αυτές που θ' αρπάξουν όποιον φυσικό πλούτο βρίσκεται στην Ανατολική Μεσόγειο.
