Στο «Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής 2025», το υπουργείο Παιδείας περιγράφει τις «μεταρρυθμίσεις» που προτίθεται να κάνει τους επόμενους μήνες του 2025, αφού αρχικά παρουσιάζει τις παρεμβάσεις που δρομολόγησε μέσα στο 2024.
Παρεμβάσεις που τραυμάτισαν σοβαρά το σώμα της δημόσιας εκπαίδευσης, σε όλες τις βαθμίδες, όπως
- Η επιβολή «κοφτών» με όλα τα μέσα, ώστε να περιοριστεί δραστικά η συμμετοχή του κράτους στις δαπάνες. Π.χ. «σύγχρονη εξ αποστάσεως διδασκαλία για απομακρυσμένες σχολικές μονάδες», «αυτόνομη τάξη» Γυμνασίου με διορισμό στα σχολεία των απομακρυσμένων περιοχών όχι του συνόλου του απαιτούμενου διδακτικού προσωπικού, αλλά ελάχιστων εκπαιδευτικών (τρεις τον αριθμό από τις ειδικότητες: φιλόλογοι, μαθηματικοί, φυσικοί και καθηγητές πληροφορικής), ενώ τα υπόλοιπα μαθήματα διδάσκονται με τηλεκπαίδευση! Παράλληλα συνεχίστηκε με αμείωτους ρυθμούς το γαϊτανάκι των συγχωνεύσεων-καταργήσεων τμημάτων, σχολικών μονάδων, με αποτέλεσμα τη δημιουργία πολυπληθών τμημάτων μαθητών ειδικά στα αστικά κέντρα.
- Η προώθηση της κατηγοριοποίησης μαθητών, σχολικών μονάδων, που ενισχύει τα παιδιά τα προερχόμενα από ευνοημένα κοινωνικο-οικονομικά και μορφωτικά στρώματα και χαντακώνει τα παιδιά των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Π.χ. Πρότυπα Σχολεία και συνεχής αύξηση του αριθμού τους και τον τελευταίο καιρό ανακοίνωση της εφαρμογής του International Baccalaureate από τον Σεπτέμβρη του 2026 και στα δημόσια πρότυπα σχολεία και δικαίωμα στους κατόχους του να εισάγονται χωρίς τους δραστικούς κόφτες των εισαγωγικών εξετάσεων και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) και στα δημόσια ΑΕΙ, καθώς και εκχώρηση στο κεφάλαιο 22 υπαρχόντων δημόσιων σχολείων –Ωνάσεια Σχολεία-, με δικαίωμα παρέμβασης στα προγράμματα σπουδών, εφαρμογής «εναλλακτικών» συστημάτων εκπαίδευσης, διοίκησης, λειτουργίας και αξιολόγησης, τροποποίησης διδακτικού ωραρίου, επιλογής διευθυντών και εκπαιδευτικών, εφαρμογής πρόσθετης ειδικής αξιολόγησης εκπαιδευτικών, καθορισμού αριθμού των μαθητών, κ.λπ.
- Η προσπάθεια επιβολής πειθάρχησης, υποταγής, σιγής νεκροταφείου και πάταξης κάθε φωνής που εναντιώνεται στα σχέδια του ΥΠΑΙΘΑ («αυτοαξιολόγηση» σχολικής μονάδας, ατομική αξιολόγηση εκπαιδευτικών, αρχής γενομένης από τους νεοδιόριστους) παράλληλα με άγρια καταστολή σε όλες τις εκφάνσεις της (συνεχείς αγωγές κατά εκπαιδευτικών ομοσπονδιών, διώξεις, πειθαρχικά, τρομοκρατικές εγκύκλιοι).
- «Η έναρξη του Προγράμματος Συνεργασίας με τον ΟΟΣΑ για τη βελτίωση των επιδόσεων των Ελλήνων μαθητών στους δείκτες PISA». O διαγωνισμός PISA συνδέεται σαν το νύχι με το κρέας με την αξιολόγηση των σχολικών μονάδων, των μαθητών και των εκπαιδευτικών τους, εξ ου και αποτελεί μέρος της αξιολογικής διαδικασίας και αναφέρεται στο νόμο Κεραμέως (Ν. 4823/2021, άρθρο 104, παρ. 1). Η αξιολόγηση πραγματοποιείται βάσει μιας ποσοτικής τυποποιημένης τεχνικής μέτρησης της «αποτελεσματικότητας» του εκπαιδευτικού συστήματος και «των επιδόσεων» των σχολείων. «Αποτελεσματικότητα» και «επιδόσεις» που έχουν να κάνουν όχι με την ολόπλευρη μόρφωση και την διαμόρφωση προσωπικοτήτων με κριτική σκέψη, αλλά με την κατάκτηση γνώσεων μιας χρήσης και δεξιοτήτων που απαιτεί η αγορά. Είναι κόντρα στις βασικές παιδαγωγικές αρχές και προσανατολίζει τη διδασκαλία σε προσχεδιασμένα μαθήματα και σε «συνταγές επιτυχίας», ενώ οδηγεί στον ακραίο ανταγωνισμό, στην κατηγοριοποίηση-κατάταξη σχολείων, μαθητών και εκπαιδευτικών.
- Η εφαρμογή των βασικών προτεραιοτήτων του ν. 4763/2020 (νόμος Κεραμέως) και η ψήφιση του ν. 5082/2024 (νόμος Πιερρακάκη) στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, Κατάρτιση.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ανοιχτός και αναφανδόν υποστηρικτής των συμφερόντων του κεφαλαίου, έκρινε ότι δεν αρκεί αυτό που επιτυγχάνονταν ως τώρα με τους δύο αυτούς νόμους, με τους οποίους οι καπιταλιστές έχουν λόγο στη διαμόρφωση των προγραμμάτων κατάρτισης, συνεργάζονται με το ΥΠΑΙΘΑ, υποδέχονται και παρακολουθούν την πρακτική άσκηση των σπουδαστών, την μαθητεία κ.λπ. Τώρα επιδιώκει η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση να παραδοθεί εξ ολοκλήρου στα νύχια των καπιταλιστών («συμπράξεις» ονομάζεται αυτή η μορφή), μέσω της ίδρυσης των λεγόμενων «Ακαδημιών», με το σχετικό νομοσχέδιο να είναι στα σκαριά
- Η ψήφιση του εκτρωματικού νόμου 5094/2024 για την ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων (παραρτήματα-Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης), με προκλητική παράκαμψη του άρθρου 16 του συντάγματος, που αποτελεί την επιτομή των ταξικών ανισοτήτων στην εκπαίδευση.
Ολες αυτές οι αντιδραστικές, αντιεκπαιδευτικές αλλαγές προϊδεάζουν και για το περιεχόμενο της μαύρης βίβλου της εκπαίδευσης που σχεδιάζεται να εφαρμοστεί το 2025.
Τη συνταγή θα δώσει ο ΟΟΣΑ, που αποτελεί ένα εργαλείο στα χέρια του διεθνούς καπιταλισμού και των ηγετριών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Ο ΟΟΣΑ εκπονεί σχέδια τα οποία άλλοι μηχανισμοί -εν προκειμένω το υπουργείο Παιδείας- καλούνται να επιβάλλουν. Οι παρεμβάσεις του στους σχεδιασμούς του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος έχουν μακρά ιστορία (τουλάχιστον δεκαπενταετίας) και είναι γνωστές, καθώς έχουν ειπωθεί άπειρες φορές ή έχουν δρομολογηθεί πλευρές τους από τις αστικές κυβερνήσεις όλων των χρωμάτων.
Στο κυβερνητικό πρόγραμμα για το 2025, στον τομέα της Παιδείας, ιδιαίτερα αναφέρονται:
Η θεσμοθέτηση του «Ανοιχτού Σχολείου», «η θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου και νέου συστήματος πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση». Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, ο σχεδιασμός είναι το Β’ τρίμηνο του 2025 το σχέδιο νόμου να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και το τρίτο τρίμηνο να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή.
Τα παραπάνω περιλαμβάνονται ήδη στην «ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων» που ανακοινώθηκαν από τον Ιούνη του 2024 από το ΙΕΠ σε συνεργασία με το ΥΠΑΙΘΑ και καθοδηγητή τον ΟΟΣΑ.
Γράφαμε τότε σε άρθρο με τίτλο: «Πιερρρακάκης: Το αγαπημένο παιδί του ΟΟΣΑ» τα εξής:
«Ανοικτό σχολείο» κατά τον Πιερρακάκη
– Σημαίνει «αυτόνομο σχολείο», δηλαδή σχολείο που η λειτουργία του κατά μεγάλο μέρος θα στηρίζεται σε ίδιους πόρους που θα αναζητά σε συνεργασία με επιχειρήσεις, δημαρχαίους, τοπικούς παράγοντες κάθε είδους, ιδιώτες, κ.ά. , που θα παραχωρεί μέρος των αναγκαίων λειτουργιών του σε εργολάβους.
– Σημαίνει επιβολή της αξιολόγησης που συνεπάγεται κατηγοριοποίηση μέσω της οποίας θα επιχειρηθεί και η μείωση της κρατικής χρηματοδότησης στα σχολεία που δεν εκπληρώνουν τα κριτήρια αξιολόγησης και που έχει άμεση συνάφεια (η κατηγοριοποίηση) με το επόμενο βήμα, που προπαγανδίζει εδώ και καιρό η κυβέρνηση Μητσοτάκη, «την ελεύθερη επιλογή σχολείου» από τους γονείς.
– Σημαίνει αλλαγή στον τρόπο προσλήψεων/διορισμών των εκπαιδευτικών- επίσης διακηρυγμένο στόχο του ΥΠΑΙΘΑ- και βεβαίως ένταση των ταξικών φραγμών, που θα πετούν έξω από το σχολείο μεγάλο μέρος των μαθητών των προερχόμενων από εργατικά, φτωχολαϊκά στρώματα. Σχολεία θα συγχωνευτούν ή θα βάλουν λουκέτο, οι μαθητές στα Γυμνάσια και Λύκεια θα μειωθούν, άρα και η κρατική χρηματοδότηση θα μειωθεί, και κυρίως θα ανακοπεί η τάση της νεολαίας της εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακές σπουδές, που αποτελεί και τον διαχρονικό στόχο του συστήματος.
Γι’ αυτό και το «ανοικτό σχολείο» όπως και το «ελεύθερο πανεπιστήμιο» της επιχειρηματικής λειτουργίας και των ιδιωτικών ΑΕΙ, πάνε πακέτο με την «αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης/κατάρτισης» και το Εθνικό Απολυτήριο, που σημαίνει πανελλαδικές εξετάσεις και στις τρεις τάξεις του Λυκείου συν τις πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Η συνταγή του «ανοικτού σχολείου» ανήκει και πάλι στον ΟΟΣΑ. Σε αυτήν θα περιλαμβάνεται και ο νέος τρόπος διορισμού των εκπαιδευτικών.
Τούτο προκύπτει από τα όσα δήλωσε ο ίδιος ο Πιερρακάκης σε συνέντευξη στο Mega («Κοινωνία Ωρα Mega», 19/3/2024), με αφορμή τα αποτελέσματα των εξετάσεων PISA και ερώτηση του δημοσιογράφου αν είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο να αλλάξει ο τρόπος διορισμού των εκπαιδευτικών:
«Ο τρόπος διορισμού των εκπαιδευτικών αυτή τη στιγμή, είναι κάτι το οποίο είναι υπό εξέταση, το έχουμε πει από τις προγραμματικές δηλώσεις της Κυβέρνησης. Θα επανέλθουμε σε αυτό στη πορεία κατά τη διάρκεια της τετραετίας. Είναι κάτι που κοιτάζουμε γενικά το ποιος είναι ο βέλτιστος τρόπος να διορίζεται κανείς μόνιμα ως εκπαιδευτικός στο ελληνικό κράτος. Μελετάμε το τι κάνουν και τα άλλα κράτη, είναι υπό συζήτηση…
Μα ο τρόπος διορισμού αυτή τη στιγμή είναι μέσα από πίνακες του ΑΣΕΠ. Αλλά η συζήτηση είχε να κάνει τότε με το εάν θα πηγαίναμε σε κάποιο σύστημα γραπτού διαγωνισμού. Εν πάση περιπτώσει αυτό το οποίο εμείς μελετάμε είναι και το τι κάνουν τα άλλα κράτη. Αυτό ίσως έχει μία αξία να το αναφέρω, γιατί δεν το έχουμε πει επισήμως δημόσια, υπήρξε όλη η συζήτηση με τα αποτελέσματα της PISA με το πώς τα αποτελέσματα αυτά και στην Ελλάδα και στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μας προβλημάτισαν σε σχέση με τον πτωτική καμπύλη, με την πτώση που παρατηρήθηκε. Θα κάνουμε μία μελέτη όπου ο ΟΟΣΑ θα έρθει να μας προτείνει μια σειρά από μέτρα για το πώς θα βελτιώσουμε αυτά τα αποτελέσματα όχι με έναν τρόπο αυθαίρετο, με έναν τρόπο συμβατό με το τι έχει ανάγκη η χώρα μας. Στο πλαίσιο πολιτικής της Ελλάδας, δηλαδή όχι κάτι το οποίο απλώς αντιγράφεις τι κάνουν στη Σουηδία ή στη Φινλανδία που είναι υπέροχα παραδείγματα αλλά δεν θα δούλευαν αναγκαστικά εδώ. Μέσα σε αυτή την μελέτη θα υπάρξουν και συστάσεις ακριβώς για το θέμα το οποίο με ρωτάτε».
Τις απόψεις του ΟΟΣΑ για την «αυτονομία» των σχολείων και τον τρόπο διορισμού των εκπαιδευτικών στο δημόσιο σχολείο διατυπώνει ο Andreas Schleicher, Διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του Οργανισμού, ο οποίος ηγείται του Προγράμματος Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA), σε άρθρο του στο Capital.gr με τίτλο: «Σχεδιάζοντας την Εκπαιδευτική Απάντηση της Ελλάδας στις Πραγματικότητες του 21ου αιώνα».
Σύμφωνα με τον Διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, ο οποίος τονίζει και την διαχρονική συνεργασία του ιμπεριαλιστικού οργανισμού με τις ελληνικές κυβερνήσεις για θέματα εκπαίδευσης, η μεταρρύθμιση που πρέπει να γίνει για να επιτύχουν οι έλληνες μαθητές καλύτερα αποτελέσματα στον διαγωνισμό PISA είναι να δοθεί στα σχολεία «περισσότερη πραγματική αυτονομία», η οποία αφορά και τον τρόπο πρόσληψης/διορισμού των εκπαιδευτικών.
Συγκεκριμένα λέει ότι τα σχολεία πρέπει να είναι αυτά που θα επιλέγουν τους εκπαιδευτικούς τους, όπως γίνεται στη συντριπτική πλειοψηφία των χωρών του ΟΟΣΑ. Βέβαια, αναφέρει κάτι που δεν είναι αληθές, ότι δηλαδή στην Ελλάδα οι διευθυντές των σχολείων έχουν την κύρια ευθύνη της πρόσληψης των εκπαιδευτικών για ένα ποσοστό 1% των μαθητών (σ.σ. αναφέρεται μάλλον στα ιδιωτικά σχολεία). Στην Ελλάδα, όμως, οι προσλήψεις αναπληρωτών και οι διορισμοί των εκπαιδευτικών γίνονται από το υπουργείο Παιδείας με τη διαδικασία των προσόντων και της προϋπηρεσίας του ΑΣΕΠ (σύστημα Γαβρόγλου, παλιότερα με την επετηρίδα, ή μέσω του διαγωνισμού του ΑΣΕΠ. Πάντως ποτέ με ευθύνη των διευθυντών). Παρά την ανακρίβεια, σημασία έχει ο πυρήνας της λογικής και των κατευθύνσεων που δίνει ο ΟΟΣΑ, ότι δηλαδή οι προσλήψεις/διορισμοί πρέπει να είναι ευθύνη κάθε σχολείου ξεχωριστά.
Οπως κάθε σχολείου ξεχωριστά πρέπει να είναι η ευθύνη της επιβίωσής του, ότι η «αυτονομία» συνεπάγεται και διαφοροποιήσεις στα προγράμματα σπουδών ανάλογα με τον γεωγραφικό προσδιορισμό, τη σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού και τις ανάγκες της τοπικής «αγοράς», ότι τελικά η εκπαίδευση δεν πρέπει να είναι δημόσια και δωρεάν και ο κεντρικός σχεδιασμός της να είναι στα χέρια του κράτους, αλλά την ευθύνη της να έχουν οι δήμοι, οι «χορηγοί», οι επιχειρήσεις, οι ιδιώτες.
Να τι αναφέρει ο Andreas Schleicher:
«Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Αυτό εναπόκειται σε άλλους να το αποφασίσουν, αλλά ο ΟΟΣΑ έχει ήδη συνεργαστεί εκτενώς με την Ελλάδα για λύσεις. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα πρέπει να έχουν περισσότερη πραγματική αυτονομία για να επιτυγχάνουν καλύτερα αποτελέσματα για τους μαθητές. Στην Ελλάδα, το 1% των μαθητών φοιτά σε σχολείο όπου οι διευθυντές έχουν την κύρια ευθύνη για την πρόσληψη εκπαιδευτικών, έναντι του μέσου όρου του ΟΟΣΑ που είναι 60%».
Γιούλα Γκεσούλη
