Ενα κουρελόχαρτο είναι στην ουσία το περιβόητο νομοσχέδιο για τα Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών, που κατατέθηκε τελικά στη βουλή την περασμένη Πέμπτη και θα συζητηθεί και ψηφιστεί αυτή την εβδομάδα από τη βουλή (το άρθρο γράφεται Δευτέρα βράδυ). Αποδεικνύεται και μέσα από το νομοσχέδιο αυτό, ότι μοναδική έγνοια της κυβέρνησης είναι να νομιμοποιήσει τα κολέγια, που συνεργάζονται με «πανεπιστήμια» του εξωτερικού (ευρωπαϊκά και αμερικανικά), ώστε στη συνέχεια, με την ενσωμάτωση της κοινοτικής οδηγίας 36/2005, αυτά να αποτελέσουν τα πρώτα ιδιωτικά ψευτοπανεπιστήμια στη χώρα μας, κατά παράβαση του άρθρου 16 του συντάγματος. Για την ενσωμάτωση της οδηγίας αναμένεται πρώτα το σκεπτικό της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστήριου. Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εκκρεμούν η απόφαση (προαναγγέλλεται καταδικαστική) για την πλημμελή εφαρμογή από την Ελλάδα της προηγούμενης κοινοτικής οδηγίας, της οποίας συνέχεια αποτελεί η 36/05 και η απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το ΣτΕ για το αν το κοινοτικό δίκαιο υπερισχύει του εθνικού.
Η κυβέρνηση παραδέχεται στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχέδιου, ότι αυτό εντάσσεται στο «πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων και του εκσυγχρονισμού των εκπαιδευτικών δομών», ταυτίζοντας ουσιαστικά την αναγνώριση των κολεγίων με τις αντιδραστικές αλλαγές που επιχειρεί να εφαρμόσει στο δημόσιο Πανεπιστήμιο (λειτουργία επιχειρηματική, με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, με παράλληλη ένταση του αυταρχισμού), αλλά και την προσπάθεια ν’ αναθεωρήσει το άρθρο 16 του συντάγματος, κατευθύνσεις που αναγνωρίζονται άλλωστε και από τη διαδικασία της Μπολόνια και του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης. Οτι τα κολέγια, τα συνεργαζόμενα με ξένα πανεπιστήμια, θα αποτελέσουν τα πρώτα κατ’ ουσίαν ιδιωτικά πανεπιστήμια φαίνεται και από το γεγονός ότι αυτά θεωρούνται «ικανά εκπαιδευτικά ιδρύματα» (αιτιολογική έκθεση). Δεν έχει καμιά αξία αν το νομοσχέδιο συμπεριφέρεται τάχα με αυστηρότητα ( πρόστιμα, διακοπή λειτουργίας) απέναντι στα μαγαζιά που θα επιχειρήσουν παραπλανητική πληροφόρηση, χρησιμοποιώντας τον τίτλο του Πανεπιστήμιου, ή τον τίτλο της Ακαδημίας, της Σχολής, του Ινστιτούτου, κ.λ.π. (υποχρεούνται να φέρουν μόνο τον τίτλο του κολεγίου). Γιατί η ζωή μας έχει δείξει ότι καμιά από τις επιχειρήσεις αυτές δεν τιμωρήθηκε ως τώρα για παραπλανητική διαφήμιση, ξεγελώντας χιλιάδες νέους, για τους οποίους πονάει δήθεν το υπουργείο Παιδείας (αφού προηγουμένως έχει φροντίσει να τους καρατομήσει με τις πανελλαδικές εξετάσεις και τη βάση του 10, στέλνοντάς τους πεσκέσι στους εμπόρους των ΚΕΣ), γιατί δεν έχουμε καμιά εμπιστοσύνη στους πολιτικούς υπηρέτες του κεφαλαίου ότι θα το πράξουν τώρα, από τη στιγμή μάλιστα που είναι θιασώτες των ιδιωτικών πανεπιστημίων, του επιχειρηματικού πανεπιστήμιου, και διευκολύνουν το κεφάλαιο και τις επιχειρήσεις με κάθε μέσο για να αυξήσουν τα κέρδη τους και να κουκουλώσουν τις λαμογιές τους και γιατί όλα αυτά τα επικερδή μαγαζιά-κολέγια επενδύουν κυρίως στο κύρος του ξένου πανεπιστήμιου, που παραχωρεί το όνομά του και χορηγεί τους τίτλους.
♦ Ελεγχοι της πλάκας
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο αναγνωρίζονται όλα τα κολέγια ως «πάροχοι μεταλυκειακής εκπαίδευσης και κατάρτισης», η άδεια ίδρυσης και λειτουργίας των οποίων περιέρχεται στο υπουργείο Παιδείας. Στο υπουργείο Παιδείας συνιστάται Γραφείο Κολεγίων, το οποίο υπάγεται απευθείας στον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΕΠΘ (ακόμη μια ένδειξη για το ότι αυτά τοποθετούνται ψηλά στη ζώνη της «άτυπης εκπαίδευσης»). Αδεια για ίδρυση και λειτουργία κολεγίου, μπορούν να πάρουν φυσικά πρόσωπα, ενώσεις προσώπων και ΝΠΙΔ. Στις προϋποθέσεις περιλαμβάνεται και η μόνιμη εγκατάσταση σε κράτος-μέλος της ΕΕ, στην περίπτωση του φυσικού προσώπου και η έδρα σε χώρα μέλος της ΕΕ, στην περίπτωση του νομικού προσώπου. Η διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνη που νομιμοποιεί τη «σύμπραξη με πάσης φύσεως εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα της αλλοδαπής, ιδίως με τη νομική μορφή της συμφωνίας πιστοποίησης ή της συνεργασίας δικαιόχρησης», εξασφαλίζει δια της πλαγίας οδού και την αναγνώριση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων των κολεγίων, που συνεργάζονται με αμερικανικά πανεπιστήμια. Δεν πήγαν, λοιπόν, τσάμπα οι επισκέψεις του αμερικανού πρέσβη και των μελών του αμερικανικού κογκρέσου στον Στυλιανίδη.
Για να δοθεί άδεια λειτουργίας σ’ ένα κολέγιο ελέγχονται …οι τουαλέτες, αν υπάρχουν «επαρκείς υποδομές» για τη διδασκαλία και τη μελέτη, αν υπάρχει δηλαδή μια υποτυπώδης βιβλιοθήκη, κάποια εργαστήρια ανάλογα με τις ειδικότητες που παρέχονται, οπτικοακουστικά μέσα και μια αίθουσα με μερικά κομπιούτερ. Στοιχεία δηλαδή που διαθέτει οποιοσδήποτε χώρος που προσφέρει στοιχειώδη κατάρτιση, ακόμη και ένα φροντιστήριο. Γι’ αυτό και το νομοσχέδιο, για να…μη μπερδέψουμε τα πράγματα (το «πανεπιστήμιο» ντε με άλλες αμφίβολες υποδομές), απαγορεύει τη συστέγαση κολεγίου με φροντιστήριο ή οποιαδήποτε επιχειρηματική ή άλλη δραστηριότητα. Ελέγχεται επίσης η διοικητική στελέχωση, ο αριθμός των διδασκόντων και τα προσόντα τους, αν είναι δηλαδή κάτοχοι πανεπιστημιακού πτυχίου, ενώ κάθε κολέγιο πρέπει να αποδεικνύει (;) ότι είναι «αξιόπιστο και οικονομικά εύρωστο» βάσει «εμπεριστατωμένης τριετούς οικονομοτεχνικής μελέτης βιωσιμότητας». Με το τελευταίο το υπουργείο Παιδείας πουλάει τσάμπα μαγκιά, αφού είναι γνωστή η ιστορία των «εμπεριστατωμένων» μελετών βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, ενώ αυτό λειτουργεί περισσότερο ως κράχτης σοβαρότητας του κολεγίου, ώστε να παγιδεύονται εύκολα οι μελλοντικοί του πελάτες. Μεγάλη υποκρισία κρύβει και η «υποχρέωση» για «πληρότητα του προγράμματος σπουδών», αφού τα κολέγια ανήκουν σύμφωνα με το νομοσχέδιο στη «μη τυπική εκπαίδευση». Συνεπώς δεν υπάρχουν στάνταρτς και μπούσουλας που να εξασφαλίζουν αυτή τη δήθεν «πληρότητα» (τα κολέγια δεν είναι ούτε πανεπιστήμια, ούτε ΙΕΚ), ενώ τα κολέγια επιλέγουν μόνα τους τι θα περιέχει αυτό το «πρόγραμμα σπουδών», προφανώς σύμφωνα με τις ανάγκες και τα κριτήρια της αγοράς, μιας και είναι γνωστό ότι είναι επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες κατάρτισης. Υποτίθεται, βεβαίως, ότι όλες αυτές τις προϋποθέσεις άδειας λειτουργίας (της οποίας η διάρκεια ανανεώνεται κάθε τρία χρόνια), ελέγχει η Επιτροπή Αξιολόγησης και Ελέγχου των Κολεγίων. Τώρα μάλιστα σιγουρευτήκαμε! Θα ελέγχονται, όπως ακριβώς ελέγχονται όλες οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις!
Αλλά και αν υποθέσουμε ότι γίνεται έλεγχος, αυτός θα είναι τυπικός, για τα μάτια και θα αφορά επουσιώδη ζητήματα στη λειτουργία αυτών των μαγαζιών.
♦ Τα συνεργαζόμενα με ξένα «πανεπιστήμια» κολέγια θα είναι τα ιδιωτικά ψευτοπανεπιστήμια
Τα κολέγια, λοιπόν, που πληρούν (;) αυτές τις αστείες προϋποθέσεις, θα μπορούν να συμπράττουν «με πάσης φύσεως εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα της αλλοδαπής» με τη μορφή της πιστοποίησης (validation) ή της δικαιόχρησης (franchising). Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, για τη σύμπραξη κολεγίου με ίδρυμα της αλλοδαπής πρέπει να συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις:
♦ Η συμφωνία σύμπραξης να υπογράφεται με ίδρυμα της αλλοδαπής νομίμως αναγνωρισμένο από τις αρμόδιες εθνικές αρχές της χώρας του και πιστοποιημένο, εφόσον απαιτείται αυτό από το δίκαιο της έδρας του.
♦ Οι διδάσκοντες στο κολέγιο να έχουν τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα που απαιτούνται για την κατοχή θέσης διδακτικού προσωπικού στο ίδρυμα της αλλοδαπής. Επίσης η αναλογία διδασκόντων στο κολέγιο σε σχέση με τα τυπικά τους προσόντα θα πρέπει να είναι αντίστοιχη με την αναλογία διδασκόντων στο ίδρυμα της αλλοδαπής.
♦ Η αναλογία διδασκόντων-διδασκομένων να είναι αντίστοιχη με εκείνη του ιδρύματος της αλλοδαπής.
♦ Οι υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης που παρέχονται από το κολέγιο που συμπράττει να έχουν πιστοποιηθεί επισήμως από το ίδρυμα της αλλοδαπής.
♦ Οι όροι εισαγωγής, φοίτησης, αξιολόγησης, εξέλιξης και αποφοίτησης των σπουδαστών να είναι αντίστοιχοι με αυτούς που ισχύουν στο ίδρυμα της αλλοδαπής.
♦ Το κολέγιο να έχει αξιολογηθεί υποχρεωτικά: 1)από το ίδρυμα της αλλοδαπής και από τις αρχές που προβλέπονται από το δίκαιο της χώρας προέλευσης και 2) από το υπουργείο Παιδείας στο πεδίο της αρμοδιότητάς του. Για το ίδρυμα της αλλοδαπής ζητείται η γνώμη του ΔΟΑΤΑΠ.
Απ’ όλα αυτά τα βαρύγδουπα, δυο πράγματα πρέπει να κρατήσουμε: Πρώτον, ότι όλα αυτά, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, έχει δικαίωμα να τα πιστοποιεί και να τα ελέγχει μόνο το συνεργαζόμενο πανεπιστήμιο της αλλοδαπής. Το υπουργείο Παιδείας, οφείλει να αρκεστεί στις διαβεβαιώσεις του ξένου ιδρύματος και «ελέγχει» μόνο την «αντιστοίχηση» των προϋποθέσεων, σύμφωνα και πάλι με αντίγραφο της συμφωνίας που του προσκομίζει το κολέγιο. Εκεί δηλαδή εξαντλείται και η αρμοδιότητα του ΥΠΕΠΘ. Δεύτερον, είναι λάθος να θεωρούμε ότι δεν μπορούν να είναι νομίμως αναγνωρισμένα από τις αρμόδιες αρχές της χώρας τους διάφορα «πανεπιστήμια» της πλάκας, τα οποία στην πλειοψηφία τους είναι και αυτά που καταφεύγουν σε συμφωνίες δικαιόχρησης με τα εν λόγω κολέγια. Γιατί η ίδια η στυγνή πολιτική αυτών των χωρών, οι άγριες περικοπές στη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων, η αξιολόγησή τους με βάση κριτήρια της αγοράς, ο στόχος αλίευσης φοιτητών-πελατών, κ.λ.π., είναι οι λόγοι που έχουν ωθήσει αυτά τα ιδρύματα σε συμφωνίες πώλησης του ονόματος και των τίτλων τους στα διάφορα ΚΕΣ. Αλλωστε, σε όλη την Ευρώπη πνέει ο άνεμος της ιδιωτικοποίησης των δημόσιων Πανεπιστημίων και η λειτουργία τους με κριτήρια καπιταλιστικής αγοράς, ο υποβιβασμός των πανεπιστημιακών σπουδών για την πλατειά μάζα σε φθηνές σπουδές κατάρτισης και απόλυτης εξειδίκευσης, ενώ τα λίγα και καλά Πανεπιστήμια προορίζονται μόνο για την ελίτ που θα στελεχώσει τον παραγωγικό και διοικητικό μηχανισμό των αστικών κρατών. Η Μπολόνια είναι η τρανή απόδειξη για τα παραπάνω, η οποία, σημειωτέον, αναγνωρίζει και σπουδές (με τη γνωστή μέθοδο της συγκέντρωσης πιστωτικών μονάδων) από τη λεγόμενη μη τυπική εκπαίδευση. Στην Ελλάδα, ένα από τα βήματα σ’ αυτή την κατεύθυνση, που αποδυναμώνει τον έλεγχο του κράτους για τα ξένα ιδρύματα, ήταν και η κατάργηση του παλιού ΔΙΚΑΤΣΑ και ο διαχωρισμός της αναγνώρισης των επαγγελματικών δικαιωμάτων, που γίνεται από το ΔΟΑΤΑΠ, από τα ακαδημαϊκά δικαιώματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τελευταίας εσοδείας «κρατικού ελέγχου» κολεγίου είναι η περίπτωση του Hellenic American University, που έφεραν στη βουλή με ερώτησή τους βουλευτές του Συνασπισμού. Σύμφωνα με όσα καταγγέλθηκαν, το κολέγιο, που λειτουργεί υπό την αιγίδα της Ελληνοαμερικανικής Ενωσης, απλώς έχει αποκτήσει από την πολιτεία του Νιου Χαμσάιρ δικαίωμα απόδοσης πανεπιστημιακών τίτλων, δεν έχει όμως καμιά εκπαιδευτική δραστηριότητα στις ΗΠΑ!
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης για τη λειτουργία των κολεγίων και εσωτερικό κανονισμό, ο οποίος όμως είναι πολύ χαλαρός και αρκείται απλά σ’ ένα σχεδιάγραμμα.
Για την τροφοδότηση αυτών των μαγαζιών με πελάτες νοιάζεται σφόδρα η κυβέρνηση. Στο νομοσχέδιο υπάρχει ειδική πρόβλεψη γι’ αυτό. Συγκεκριμένα υπογραμμίζεται η υποχρέωση του ΥΠΕΠΘ και του υπουργείου Εξωτερικών να «εξασφαλίζει κάθε δυνατή διευκόλυνση για την προσέλκυση σπουδαστών από το εξωτερικό για φοίτηση στα κολέγια».
Τούτο προσδιορίζεται να γίνει με κοινή Υπουργική Απόφαση των δυο υπουργείων. Προφανώς, θα δίνονται εχέγγυα σ’ αυτούς τους σπουδαστές για την «ποιότητα» των σπουδών τους (εγγυήσεις «πανεπιστημιακής εκπαίδευσης» με πλάγιο τρόπο) και για τα επαγγελματικά δικαιώματα που θα αποχτούν (που προφανώς, μετά και την ενσωμάτωση της οδηγίας θα είναι ίδια με αυτά των αποφοίτων ΑΕΙ-ΤΕΙ), αλλιώς τι νόημα έχει να τους κουβαλούν από το εξωτερικό;
Για τους σπουδαστές που φοι- τούν τώρα στα κολέγια, το ΥΠΕΠΘ δείχνει ιδιαίτερη ευαισθησία, προβλέποντας τη μετεγγραφή τους για το υπόλοιπο της φοίτησής τους σε άλλο κολέγιο, στην περίπτωση που το δικό τους δεν λάβει την προβλεπόμενη άδεια.
Οι ρυθμίσεις για τα Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών (μητρώο τους καθιερώνεται στο Γραφείο Κολεγίων), αφήνονται για αργότερα, να καθοριστούν με απόφαση του υπουργείου Παιδείας. Προφανώς, υπό το φως των ευρωπαϊκών εξελίξεων, όπου οι σπουδές ανώτατης εκπαίδευσης θα καθορίζονται από τη σούμα των πιστωτικών μονάδων απ’ όλες τις δομές (τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, δια βίου εκπαίδευσης κ.λ.π.)
Στην ίδια παραπλανητική ρότα αντιπολιτεύθηκε το ΠΑΣΟΚ, στην κατάθεση του νομοσχεδίου. Για «δίκαιη απάντηση στο υπαρκτό πρόβλημα της άναρχης λειτουργίας των ΚΕΣ» έκανε λόγο η Αννα Διαμαντοπούλου, για «μισές δουλειές» και «χαλαρές και αναποτελεσματικές ρυθμίσεις». Δεν μας είπε, όμως, η Αννούλα ποια θα ήταν, κατά τη γνώμη του ΠΑΣΟΚ, αυτή η «δίκαιη απάντηση», που προφανώς θα ικανοποιούσε όλους και τους σχολάρχες. Και πώς γίνεται, αλήθεια, να υπηρετείται το συμφέρον του δημόσιου Πανεπιστήμιου ταυτόχρονα με τη νομιμοποίηση των κολεγίων και την αγόρευσή τους στην ουσία σε ιδιωτικά πανεπιστήμια; Επειδή, όμως, εκεί στο ΠΑΣΟΚ ξέρουν πως δεν μπορούν να μιλούν για σκοινί στο σπίτι του κρεμασμένου, αφού ευθύνονται και για την υπογραφή που έβαλαν κάτω από τη Μπολόνια και για τη στάση που κράτησαν στο άρθρο 16 και για το ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια που ήταν στην κυβέρνηση έθρεψαν με τη στάση τους τα κολέγια, γι’ αυτό τώρα επιλέγουν μια άνευρη και απροσδιόριστη γλώσσα κριτικής στην κυβέρνηση, που βεβαίως δεν περιλαμβάνει ούτε μια φράση για κατάργηση των κολεγίων και δεν αμφισβητεί επουδενί τη συμμόρφωση με το κοινοτικό δίκαιο.
Γιούλα Γκεσούλη
