Ο Γιωργάκης επιβεβαιώνει το χαρακτηρισμό του «πρωτοπόρου» (βεβαίως σε αντιδραστική κατεύθυνση) στα θέματα της εκπαίδευσης, που του απέδωσε η ΝΔ. Το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, που αναλύθηκε και στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν η Αννα Διαμαντοπούλου (υπεύθυνη του Τομέα Παιδείας του Πολιτικού Συντονιστικού Οργάνου του ΠΑΣΟΚ) και ο Κώστας Καρτάλης (αναπληρωτής εισηγητής ΚΤΕ Παιδείας), περιγράφει ένα σχολείο που προσφέρει «σύγχρονες γνώσεις και δεξιότητες», προσαρμοσμένες «στη νέα εποχή με τις νέες απαιτήσεις, όπου οι γνώσεις απαξιώνονται γρήγορα, η οργάνωση της εργασίας αλλάζει και η μάθηση γίνεται διαδικασία ολόκληρης της ζωής», ένα σχολείο που «επενδύει» και στην «επιχειρηματική πρωτοβουλία και απασχόληση κάθε ατόμου».
Πόσο πιο καθαρά να το πει το ΠΑΣΟΚ πως επιθυμεί ένα σχολείο στην υπηρεσία του κεφαλαίου; Που προσφέρει στοιχειώδεις γνώσεις και καλλιεργεί τις πλέον απαραίτητες δεξιότητες (με προτεραιότητα στην πληροφορική και τις νέες τεχνολογίες και την εκμάθηση ξένης γλώσσας), που επιτάσσουν οι ανάγκες της καπιταλιστικής αγοράς. Γνώσεις και δεξιότητες «ευέλικτες» και φθηνές, που γρήγορα αποχτιούνται και γρήγορα χάνονται (το γνωστό τροπάριο της δια βίου μάθησης) και αποτελούν τα εφόδια για τη «νέα εποχή» (την εποχή δηλαδή της βαρβαρότητας του καπιταλισμού), όπου η «οργάνωση της εργασίας αλλάζει», όπου δηλαδή το προνόμιο της μέγιστης κερδοφορίας του κεφαλαίου σαρώνει και οι εργασιακές σχέσεις έχουν γίνει λάστιχο και τα εργατικά δικαιώματα σχεδόν ανύπαρκτα. Πουθενά δε γίνεται η παραμικρή αναφορά στη μόρφωση, στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας, κάτι που έστω για τα μάτια υπήρχε και υπάρχει στα αναλυτικά προγράμματα των εκπαιδευτικών βαθμίδων. Αντίθετα, γίνεται λόγος για προσαρμογή στα ευρωπαϊκά δεδομένα και στα κριτήρια του ΟΟΣΑ, στη λίστα απόδοσης του οποίου φιλοδοξεί το ΠΑΣΟΚ, στο τέλος της πρώτης κυβερνητικής του τετραετίας, να ανεβάσει κατά πέντε θέσεις τους έλληνες μαθητές.
Το ΠΑΣΟΚ, στο πρόγραμμά του κάνει λόγο για ένα εκπαιδευτικό σύστημα «απελευθερωμένο από τα δεσμά του κρατισμού». Κοντολογίς, το κράτος απαλλάσσεται από την υποχρέωσή του να παρέχει δημόσια, δωρεάν Παιδεία σε όλα τα παιδιά. Τα «αποκεντρωμένα» σχολεία περνούν στις «τοπικές κοινωνίες» και σ’ αυτά έχουν «ξεχωριστό ρόλο και συμμετοχή οι περιφερειακοί και τοπικοί φορείς και οι γονείς». Μέσα, λοιπόν, από την απάτη της «αποκέντρωσης», συρρικνώνονται οι λεγόμενες κοινωνικές δαπάνες και το κράτος απαλλάσσεται σταδιακά από αυτές. Τα πρόσθετα βάρη φορτώνονται στις πλάτες των γονιών και των πολιτών, που καλούνται με πρόσθετα τέλη και εισφορές, που θα επιβάλλουν οι νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, να πληρώσουν το «μάρμαρο». Στο σημείο αυτό, το ΠΑΣΟΚ επαναλαμβάνει αυτό που το ίδιο ψήφισε, όταν ήταν κυβέρνηση και ο Γιωργάκης υπουργός Παιδείας, το 1994. Είναι οι περίφημοι νόμοι της «αποκέντρωσης» (νόμοι 2218 και 2240), εναντίον των οποίων τότε είχε ξεσηκωθεί η εκπαίδευση. Το αυτί όμως του αρχηγού δεν ιδρώνει, όπως δεν ιδρώνει και για την κατάργηση του άρθρου 16, αποδεικνύοντας ότι αυτός και το κόμμα του είναι σταθερά προσηλωμένοι στις αντιδραστικές αλλαγές και αφιονισμένοι με αυτές. Το πρόγραμμα θεωρεί, πως στο πλαίσιο του «αποκεντρωμένου σχολείου» δεν έχει θέση το «ασφυκτικό αναλυτικό πρόγραμμα». Κρατά μόνο ένα «εθνικό πλαίσιο προγράμματος», προφανώς για να υλοποιούνται οι κεντρικά καθορισμένοι στόχοι της εκπαίδευσης στον καπιταλισμό, προσαρμοσμένοι στα σημεία τους στις τρέχουσες ανάγκες της αγοράς (το ΠΑΣΟΚ, ως γνήσιο κόμμα του κεφαλαίου γνωρίζει πως ο πυρήνας της παρεχόμενης εκπαίδευσης είναι αδιαπραγμάτευτος) και από κει και πέρα δίνεται η δυνατότητα στις «τοπικές κοινωνίες» να επεμβαίνουν σε επιμέρους πλευρές των αναλυτικών προγραμμάτων. Εδώ έχουν λόγο οι «περιφερειακοί και τοπικοί φορείς», δηλαδή οι τοπικές επιχειρήσεις, ιδιώτες και τα ρέστα, οι οποίοι θα επιδιώκουν μέσα από τα σχολεία της περιοχής τους να εξυπηρετούνται καλύτερα οι δικές τους ιδιαίτερες ανάγκες. Η απόλυτη υποταγή των σχολείων στην αγορά και η κατηγοριοποίησή τους είναι τα προφανέστατα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής.
Σ’ αυτό το πλαίσιο έχουν απαραίτητη θέση η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, που επαναλαμβάνεται μονότονα σε πολλά σημεία, μέσω της οποίας θα επιβληθεί η απαραίτητη σιγή νεκροταφείου, η υποταγή και η χειραγώγηση και η οποία συνδέεται καθαρά με την οποιαδήποτε μισθολογική τους αύξηση και βεβαίως η φειδωλή χρηματοδότηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ΠΑΣΟΚ είναι πολύ προσεκτικό στις διατυπώσεις του, κάνοντας λόγο για σταδιακή αύξηση των δαπανών μέχρι το 5% του ΑΕΠ.
Διατηρείται επίσης η πολυδιάσπαση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Το Τεχνολογικό Λύκειο θα είναι και πάλι η χωματερή για τα παιδιά των φτωχών λαϊκών οικογενειών, όσα λουστραρίσματα κι αν του γίνουν.
Το ΠΑΣΟΚ ευαγγελίζεται και την αλλαγή του εξεταστικού συστήματος για την εισαγωγή στα ΑΕΙ-ΤΕΙ. Επαναφέρει το Εθνικό Απολυτήριο, πρόταση που είχε κάνει και πάλι ο Γιωργάκης το 1995, ως υπουργός Παιδείας. Υποστηρίζει δηλαδή ένα σύστημα εισαγωγής πολύ σκληρό, που στόχο έχει να περιορίσει την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που δε θα περιορίσει στο ελάχιστο τη μάστιγα των φροντιστηρίων και ούτε θα βοηθήσει στη λύτρωση του Λυκείου από το ρόλο του προθάλαμου των Πανεπιστημίων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα και με τα όσα είπαν διευκρινιστικά τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ στη συνέντευξή τους, θα υπάρξουν εξετάσεις και στη Β΄ και στη Γ΄ Λυκείου. Τα αποτελέσματα θα σταθμίζονται από τα ίδια τα ΑΕΙ, τα οποία θα θέτουν συντελεστές στα μαθήματα που κρίνουν αναγκαία για την πρόσβαση σε αυτά και που μπορεί να διαφέρουν από σχολή σε σχολή. Οι υποψήφιοι θα εισάγονται σε Σχολή ή στο Πανεπιστήμιο και όχι στο Τμήμα. Θυμίζουμε ότι η παλιά πρόταση του Γιωργάκη για το Εθνικό Απολυτήριο προέβλεπε εξετάσεις στη Γ΄ Λυκείου σε σεβαστό αριθμό μαθημάτων (κορμού και επιλογής) και διαγνωστικά τεστ στην Α΄ και Β΄ Λυκείου. Οι Πασόκοι διευκρίνισαν ότι η πρόταση θα τεθεί «σε δημόσιο διάλογο», στη διάρκεια του οποίου θα δοθούν εναλλακτικά συστήματα πρόσβασης, τα οποία όμως θα «διασφαλίζουν τις παραπάνω προϋποθέσεις», δηλαδή θα χτυπούν δραστικά την τάση της ελληνικής εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακή μόρφωση και θα εντατικοποιούν το Λύκειο.
Γιούλα Γκεσούλη
