Ο «Παναιτωλικός» είναι μια ιστορική ομάδα της επαρχίας. Το ποδοσφαιρικό του τμήμα, βέβαια, είναι επαγγελματικό. Ιδιοκτήτης του ήταν μέχρι πρόσφατα ένας αγρινιώτης καπιταλιστής με έδρα των επιχειρήσεών του τη Σουηδία. Ως καλός μπίζνεσμαν πιστεύει στο δόγμα «όλα πωλούνται, άμα πιάσουν τη σωστή τιμή» και εφαρμόζοντάς το έμπρακτα πούλησε την επαγγελματική ποδοσφαιρική ομάδα σε κάτι αμερικανοπολωνούς (;) «επενδυτές». Προηγουμένως, είχε φροντίσει να προωθήσει ένα σχέδιο ανακαίνισης και επέκτασης του γηπέδου, με κρατικά λεφτά, βεβαίως-βεβαίως.
Το νέο γήπεδο θα έχει και μουσείο. Οπως διαβάζουμε στον τοπικό Τύπο, κάθε φίλος του «Παναιτωλικού», κάθε ποδοσφαιρόφιλος, κάθε Αγρινιώτης και επισκέπτης θα μπορεί να περιηγηθεί, να «βουτήξει» σε γεγονότα και αναμνήσεις. Να μάθει, να θυμηθεί, να αντιληφθεί το μεγαλείο του Παναιτωλικού Γυμναστικού Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου. Κι εμείς ρωτάμε: θα έχουν εξέχουσα θέση στο μουσείο οι δυο ήρωες ποδοσφαιριστές του «Παναιτωλικού», Κωστής Καμζέλας και Παναγιώτης Αλεξάς; Αμφιβάλλουμε. Το πολύ καμιά φωτογραφία τους, χαμένη μέσα στο πλήθος των εκθεμάτων. Χώρεσε μήπως ο Νίκος Γόδας στο μουσείο του «Ολυμπιακού» ή ο Σπύρος Κοντούλης στην «Αγιασοφιά», ανάμεσα στα θυμιάματα, το χαμάμ και το μπαρμπέρικο;
Κι όμως, αν ο «Παναιτωλικός» ήθελε να τιμήσει την ιστορία του, θα είχε ήδη μετονομάσει το γήπεδό του σε «Γήπεδο Κωστή Καμζέλα και Παναγιώτη Αλεξά». Ο έως πρότινος ιδιοκτήτης της ΠΑΕ «Παναιτωλικός», Φώτης Κωστούλας, αναφέρεται ως παιδί αριστερής οικογένειας που έφυγε από την Ελλάδα επί χούντας («δεν μπορούσα να βρω κάτι και η στάμπα μου ως Αριστερού κάθε άλλο παρά διευκόλυνε την κατάσταση», έχει πει), όμως ως καπιταλιστής δεν επιτρέπει στον εαυτό του να έχει αριστερές ευαισθησίες.
Ποιοι ήταν, όμως, ο Κωστής Καμζέλας και ο Παναγιώτης Αλεξάς και γιατί το αγρινιώτικο γήπεδο θα έπρεπε να πάρει το όνομά τους; Ο παλαίμαχος ποδοσφαιριστής της ομάδας Βασίλης Σταρακάς δημοσιεύει τις αναμνήσεις του σε τοπικά Μέσα. Ανάμεσα σ’ αυτές ήταν και η διήγηση του σπουδαίου ποδοσφαιριστή του «Παναιτωλικού» Σπύρου Χ. Καρακίτσου (1920-2018). Η διήγηση γίνεται συγκλονιστική όταν φτάνει στην πρώτη συγκέντρωση των ποδοσφαιριστών της ομάδας μετά την απελευθέρωση από τη ναζιφασιστική κατοχή. Γράφει ο Σταρακάς:
«Τα παρακάτω λόγια, που με τόση συναισθηματική φόρτιση μου διηγήθηκε αρκετές φορές, είναι συνέχεια των πλούσιων αναμνήσεων του κυρ Σπύρου από τον σύλλογό μας και αφορούν τα χρόνια της κατοχής αλλά και τα πρώτα της απελευθέρωσης αφού ο κυρ Σπύρος αποτελούσε ένα βασικό στέλεχος της ποδοσφαιρικής μας ομάδας αυτές τις περιόδους. Η ιστορία του Παναιτωλικού, μου έλεγε, έχει μεγάλο βάθος, έχει τεράστια κοινωνική προσφορά και δράση, δεν είναι μόνο “ξερά” αποτελέσματα από τους νικηφόρους ή μη ποδοσφαιρικούς αγώνες στη μακρόχρονη ιστορία του. Για να αποτυπώσει κανείς την ιδιαίτερη ιστορία του Παναιτωλικού πρέπει να κάνει και μια ιστορική αναδρομή ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και την πολιτική, για να θυμίσει ονόματα, γιατί η ποδοσφαιρική μας ομάδα κουβαλούσε βαρύ πολιτικό και κοινωνικό φορτίο κάτι που οι παλιοί φίλαθλοί μας το γνωρίζουν.
Οταν ήρθε η μαύρη κατοχή στα τέλη του 1940, κάποια παλληκάρια , όπως έχω ξαναπεί, που δεν είχαν την ηλικία να στρατευθούν, δήλωσαν παρόντες στο κάλεσμα της πατρίδας για λευτεριά και πήρανε το δρόμο για το βουνό. Κάποιους άλλους νεολαίους τους πήραν οι μπαμπάδες τους βούτηξαν το χρυσό της χώρας και όλοι μαζί έκαναν αντίσταση από τα “χαρακώματα” των χλιδάτων καμπαρέ του Καΐρου και του Λονδίνου, ασφαλείς προορισμοί την εποχή αυτή. Ενα άλλο τμήμα “πατριωτών” που δεν είχε την ίδια οικονομική δυνατότητα με τους προηγούμενους έμεινε εδώ, φόρεσε τη γερμανική στολή, ορκίστηκε στον αγκυλωτό σταυρό και θησαύρισε από την κερδοσκοπία την αισχροκέρδεια και τον μαυραγοριτισμό, εις βάρος των πεινασμένων συμπολιτών τους.
Και συνέχιζε ο κυρ Σπύρος με τη ζωντανή του αφήγηση: “Τους πρώτους μήνες του 1945, δηλαδή μετά την απελευθέρωση από τον χιτλερικό φασισμό, η διοίκηση του Παναιτωλικού με πρόεδρο τον Μιλτιάδη Τζάνη και προπονητή τον Χρ. Παπαϊωάννου (Στραμπούλα) κάλεσαν όλους τους ποδοσφαιριστές στο γήπεδο για ένα νέο ξεκίνημα. Κάποιοι από τους παλιότερους παίκτες σταμάτησαν οικειοθελώς και δεν εμφανίστηκαν στο ραντεβού. Στο ποδοσφαιρικό όμως δυναμικό του Παναιτωλικού προστέθηκαν νέα πρόσωπα… Μαζί με αυτούς και κάποιοι που έκαναν μεγάλη καριέρα με την κίτρινη φανέλα… και ένας 17χρονος από πρόσφυγες γονείς με σπάνιο ποδοσφαιρικό ταλέντο που εξελίχθηκε και έγινε ο πρώτος των πρώτων στην μέχρι τώρα πορεία του συλλόγου μας, ο Γιώργος Παπαδόπουλος ή Γάλλος.
Και ενώ κάποιος θα περίμενε η πρώτη μας συνάντηση να έχει πανηγυρικό χαρακτήρα, δυστυχώς εξελίχθηκε τελείως αντίθετα. Η αιτία ήταν η απουσία δύο συμπαικτών μας που έλειπαν χωρίς τη θέλησή τους. Ενα κόκκινο γαρύφαλλο που άφησε ο επιστάτης στον πάγκο των αποδυτηρίων στη θέση που ο ένας απών συμπαίκτης μας άφηνε τα πολιτικά του ρούχα για να φορέσει τα ποδοσφαιρικά, μας γύρισε κάποιους μήνες πίσω, τότε που μάθαμε για τον ηρωικό θάνατό του που μας βύθισε σε θλίψη.
Ηταν 12 Ιουλίου του 1944 όταν ο 25χρονος αμυντικός μας Κωστής Καμζέλας έπεσε στην ιστορική μάχη της Αμφιλοχίας, όπου από τις τάξεις του ΕΛΑΣ πολέμησε τα στρατεύματα κατοχής τα οποία υποστήριζαν και ντόπιοι συνεργάτες τους. Ο Κώστας ήταν ένας πολύ καλός ποδοσφαιριστής, αλλά προπάντων ένας αγνός πατριώτης”.
Ο Σταρακάς γράφει πως ο πολύ ευαίσθητος κυρ Σπύρος έκανε μια διακοπή και συνέχισε με τον δεύτερο απόντα. Ηταν ο Αγρινιώτης ανθυπολοχαγός του ΕΛΑΣ Παναγιώτης Αλεξάς. «Ο 24χρονος Πάνος δεν εμφανίστηκε στην πρώτη του Παναιτωλικού γιατί την εποχή αυτή (1945) ήταν κρατούμενος στις φυλακές Μεσολογγίου, από τους Αγγλόδουλους και Μοναρχοφασίστες. Ο Πάνος ένας αγνός αγωνιστής, ιδεολόγος, που έδωσε αίμα και ψυχή για μια πατρίδα ελεύθερη, εκτελέστηκε στις 31-1-49 στο πεδίο βολής, στην θέση Αγριλιά Μεσολογγίου, με την κατηγορία της… εσχάτης προδοσίας εις βάρος της χώρας του. Τον Πάνο εκτέλεσαν εκείνοι που την είχαν κοπανήσει από την Ελλάδα όλο το διάστημα της κατοχής, που μετά την επιστροφή τους στην Ελλάδα σμίξανε με τους συνεργάτες του εχθρού, τους Γερμανοντυμένους δωσίλογους. Μελανή περίοδος της ελληνικής δικαιοσύνης».
Σημειώνει, επίσης, ο Β. Σταρακάς πως την επόμενη ημέρα (1-2-49) στο ίδιο μέρος και για την ίδια αιτία εκτέλεσαν το συνομήλικό του Γιώργο (Γάκια) Μπετχαβά – Μήτσου, αδελφό του συμπαίκτη και θρύλου του Παναιτωλικού Βασίλη Μήτσου-Τσιλιλή.
Εργάτης, ποδοσφαιριστής, αντάρτης, κομμουνιστής
Ο Πάνος Αλεξάς γεννήθηκε το 1922 στο Αγρίνιο και ήταν ο πρώτος από τα τρία παιδιά της οικογένειας του Κώστα Αλεξά και της Δήμητρας Αγγελοπούλου-Βρέττα. Εργαζόταν ως τυροκόμος στο χωριό Λεσίνι και έπαιζε μπάλα στον «Παναιτωλικό».
Υπήρξε μέλος του Γραφείου της Επιτροπής Πόλης Αγρινίου του ΚΚΕ και ανθυπολοχαγός του ΕΛΑΣ. Από τους πρωτεργάτες της λαϊκής αντίστασης στην τρομοκρατία και το όργιο των Χιτών και ταγματασφαλιτών στο Αγρίνιο.
Το 1945 προσπάθησε να βγει στο βουνό με το τμήμα Επαμεινώνδα αλλά πιάστηκε και κλείστηκε στη φυλακή της Αγριλιάς στο Μεσολόγγι. Εκτελέστηκε στις 31 Γενάρη του 1949 στο πεδίο εκτελέσεων της φυλακής, μετά από απόφαση του Εκτακτου Στρατοδικείου Μεσολογγίου.
Προτού τον εκτελέσουν άφησε δυο γράμματα, ένα προς τους γονείς και τα αδέλφια του, που ήταν επίσης στρατευμένοι στον αγώνα το ΔΣΕ και βρίσκονταν είτε στην εξορία είτε στο βουνό, και το άλλο στο ευρύτερο οικογενειακό του περιβάλλον, το οποίο προσπάθησε με χίλιους τρόπους να τον αποτρέψει από το δρόμο που είχε διαλέξει και να κάνει δήλωση μετάνοιας.
Τα δύο γράμματα, μαζί με τα ματωμένα ρούχα του έφτασαν στο σπίτι των γονιών του, οι οποίοι τα κρατούσαν κρυμμένα. Τα γράμματα σώθηκαν χάρη στην προσπάθεια των αδελφών του και του πατέρα του Κώστα Αλεξά, ο οποίος τα είχε βάλει σε πλαστική διάφανη θήκη, συραμμένη γύρω γύρω με δέρμα. Οι γονείς του έβαλαν μέσα στη θήκη και το λουλούδι που κρατούσε ο Πάνος προτού τον εκτελέσουν, ένα γιούλι. Το 1967, η δικτατορία έψαξε να τα βρει στο σπίτι του πατέρα του αλλά δεν τα κατάφερε, γεγονός που έγινε αφορμή να κυνηγηθούν ξανά τα αδέλφια του. Τα γράμματα δε βρέθηκαν γιατί ήταν κρυμμένα στο πίσω μέρος ενός κάδρου που απεικόνιζε ένα τοπίο.
Σεβαστοί μου γονείς,
Ισως και χωρίς αμφιβολία μετά από λίγες ώρες θα βρίσκομαι μπροστά στο απόσπασμα και μια και φέρνω από εσάς υποχρεώσεις τόσες όσες όχι τ’ άλλα τα παιδιά σας είμαι υποχρεωμένος προτού πέσω να σας πω την καρδιά μου. Στον αγώνα που μπήκα, μπήκα χωρίς να ξέρω που πηγαίνω, όμως τον καιρό που κρατούσα το τουφέκι πείστηκα ότι ο αγώνας είναι τίμιος και γι’ αυτόν πεθαίνω. Κάνοντας απολογισμό της όλης ζωής που έζησα βλέπω ότι κανέναν δεν πείραξα και κανένα κακό δεν έκανα. Γι’ αυτό κι αν ζούσα τον ίδιο δρόμο θα ακολουθούσα. Δεν θέλω να λυπηθείτε για τον άδικο σκοτωμό μου. Στα δε πολυαγαπημένα μου αδέλφια πες το τους ότι δεν ατίμασα ούτε το Αλεξέικο, ούτε το Αγγελοπουλέικο όνομα. Επεσα σαν άνδρας και σαν Ελληνας. Ζητώ από αυτούς να συνεχίσουν τον αγώνα που εγώ άφησα μεσοστρατίς.
Ζήτω το ΚΚΕ
Σας φιλώ για τελευταία φορά
Πάνος
Πολυαγαπημένοι μου θείοι, θείες, ξαδέρφια και ξαδελφάδες,
Μέσα από το κελί του θανάτου και λίγες ώρες προτού φτάσω στο απόσπασμα του θανάτου θα σας πω λίγα λόγια. Σε όλους σας έχει επικρατήσει η γνώμη ότι, ό,τι έκανα το έκανα γιατί δεν με πίεσαν οι γονείς μου. Οχι. Πεθαίνω μόνον και μόνον γιατί έτσι εγώ νόμιζα πως ήταν σωστό.
Από σας που πολύ σύντομα θα χρησιμοποιείται το όνομά μου προς τιμή σας ζητώ να κοιτάτε τους γονείς μου τώρα που τ’ άλλα παιδιά τους βρίσκονται μακριά. Σας ζητώ συγνώμη (και παράλληλα σας ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σας) να με συγχωρήσετε για το ότι δε σας έκανα το χατήρι.
Σας φιλώ για τελευταία φορά
Ο αγαπημένος σας
Πάνος
ΠΗΓΕΣ: sinidisi.gr, arxeio.kke.gr
