«Στη ζωή υπάρχουν πράγματα πολύ πιο σημαντικά από το ποδόσφαιρο. Το πιο πιθανό είναι ότι τις ημέρες του Μουντιάλ η υφήλιος θα πάρει άλλη μία φορά το σχήμα και τα χρώματα της μπάλας. Ας βρουν ωστόσο τον τρόπο κάποια μόρια του μυαλού μας να διακρίνουν τις κηλίδες πάνω στην μπάλα, που θα σβήνουν με κάθε ντρίπλα, κάθε γκολ, κάθε λαϊκό αλαλαγμό». Με αυτή τη δήλωση ο Ερίκ Καντονά έκανε γνωστό ότι δεν θα δει κανέναν από τους αγώνες του Μουντιάλ, γιατί γι’ αυτόν οι χιλιάδες νεκροί και σακατεμένοι εργάτες είναι πάνω από ένα ποδοσφαιρικό αγώνα.
Ο βετεράνος γάλλος επιθετικός ήταν ένας από τους ελάχιστους που αντέδρασαν από την πρώτη στιγμή στην απόφαση της ΦΙΦΑ να δώσει τηνδιοργάνωση σε μια χώρα που δεν είχε εθνικό πρωτάθλημα και διέθετε ελάχιστες υποδομές. Κατηγόρησε τις ηγεσίες της ΦΙΦΑ και της ΟΥΕΦΑ ότι προωθούσαν την ακραία εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου, ότι νοιάζονταν μόνο για το δικό τους όφελος και για τα έσοδα που θα έμπαιναν στα ταμεία τους και αδιαφορούσαν για τις αρνητικές επιπτώσεις που θα είχε αυτή η απόφαση στο ποδόσφαιρο.
Οταν ξεκίνησαν οι εργασίες για την ανέγερση των γηπέδων και είδαν το φως της δημοσιότητας κάποια ελάχιστα δημοσιεύματα για τις απάνθρωπες συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονταν οι χιλιάδες μετανάστες εργάτες που πήγαν στο Κατάρ για να βρουν ένα μεροκάματο, ο Καντονά ήταν και πάλι από τους λίγους που βγήκαν και μίλησαν έξω από τα δόντια για τη στάση της ηγετικής ομάδας της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας. Την κατηγόρησε ότι για να διασφαλίσει τα έσοδα από τα «πετροδολάρια» έκανε συνειδητά τις πλάτες στους εμίρηδες και τις κατασκευαστικές εταιρίες, οι οποίες για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους επέβαλαν εξοντωτικές συνθήκες εργασίες.
Με την πάροδο του χρόνου άρχισαν να αυξάνονται τα δημοσιεύματα που αναφέρονταν στις συνθήκες εργασίας στο εργοτάξια των γηπέδων και στην παραβίαση των δικαιωμάτων των εργατών. Για να προλάβουν οι κατασκευαστικές εταιρίες τις ημερομηνίες παράδοσης των έργων, αύξαναν συνεχώς την εντατικοποίηση της δουλειάς στα εργοτάξια. Οι εργάτες αναγκάζονταν να δουλεύουν περισσότερες υπερωρίες, κάτω από άθλιες συνθήκες, με πολύ υψηλές θερμοκρασίες και με ελλιπή σίτιση, και να στοιβάζονται σε κοντέινερ, όπου διέμεναν ο ένας πάνω στον άλλο, προκειμένου να εξοικονομήσουν χρήματα για να τα στείλουν στις πάμφτωχες οικογένειές τους στις πατρίδες τους. Διάφοροι αστικοί οργανισμοί για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων είχαν αντιδράσει με πολλούς τρόπους στην εκμετάλλευση των εργατών, τις συνθήκες δουλείας που βίωναν και την παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, χωρίς ωστόσο να υπάρξει κάποια βελτίωση, αφού αν και αυξάνονταν οι «Καντονά» που αντιδρούσαν και κατήγγειλαν όσα βίωναν οι εργάτες στο Κατάρ, η συντριπτική πλειοψηφία αδιαφορούσε.
Η κατάσταση όσον αφορά την ενασχόληση της πλειοψηφίας των φιλάθλων με την κατάσταση που βίωναν οι εργάτες στο Κατάρ άρχισε να αλλάζει όταν κάποια δυτικά ΜΜΕ, όπως ο Guardian και το γερμανικό δίκτυο ZDF, έφεραν στο φως της δημοσιότητας την πραγματικότητα στα εργοτάξια του εμιράτου και ειδικότερα τις εκτιμήσεις για τον αριθμό των νεκρών και των σακατεμένων εργατών.
Ο Guardian ανέφερε ότι περισσότεροι από 6.500 εργάτες έχασαν τη ζωή τους στο Κατάρ από το 2010 έως το φθινόπωρο του 2020. Τα σοκαριστικά στοιχεία προέρχονται από κυβερνητικές πηγές από τις χώρες καταγωγής των μεταναστών που εργάζονται στα γιγάντια κατασκευαστικά έργα που γίνονται στο Κατάρ, ειδικότερα από την Ινδία, το Μπανγκλαντές, το Νεπάλ και τη Σρι Λάνκα, ενώ -όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα- δεν έχουν προσμετρηθεί οι εργάτες από άλλα κράτη (Κένυα και Φιλιππίνες) και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για το χρονικό διάστημα μετά τους τελευταίους μήνες του 2020.
Το γερμανικό δίκτυο ZDF έκανε αναφορά σε στοιχεία που επιβεβαιώνονται από στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας, εκτιμώντας ότι οι ξένοι εργάτες που έχασαν τη ζωή τους στα εργοτάξια του Κατάρ ξεπερνούν τις 15.000 και ότι είναι πολλαπλάσιος ο αριθμός των σοβαρά τραυματισμένων.
Την ίδια στιγμή τα επίσημα στοιχεία της οργανωτικής επιτροπής, τα οποία υιοθετεί και η ηγεσία της ΦΙΦΑ, αναφέρουν ότι έχουν καταγραφεί 37 θάνατοι εργατών στα εργοτάξια των επτά γηπέδων, από τους οποίους μόνο τρεις έχουν χαρακτηριστεί επίσημα εργατικά ατυχήματα!
Μετά τις αποκαλύψεις για την πραγματικότητα στο Κατάρ, αυξήθηκαν σημαντικά οι «Καντονά» που αμφισβητούν την επίσημη γραμμή της ΦΙΦΑ σχετικά με το Μουντιάλ. Ομως το πρόταγμα με το οποίο αποφάσισαν να εκφράσουν την αμφισβήτησή τους δεν αφήνει περιθώριο αισιοδοξίας. «Μποϋκοτάζ στο Μουντιάλ του Κατάρ» είναι η πρόταση που έπεσε στην ποδοσφαιρική πιάτσα, με τη λέξη μποϋκοτάζ να σημαίνει ότι δεν πρέπει να παρακολουθήσουμε τους αγώνες της διοργάνωσης.
Η αντίδρασή τους αφορά τη συγκεκριμένη διοργάνωση και επικεντρώνεται στην παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων από τους εμίρηδες, χωρίς να μπαίνει στην ουσία, που είναι η προσπάθεια της ηγετικής ομάδας της παγκόσμιας ομοσπονδίας να επιβάλει τη φιλοσοφία της ακραίας εμπορευματοποίησης στο ποδόσφαιρο.
Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι αρκετά αστικά ΜΜΕ δεν είχαν κανένα πρόβλημα να προβάλουν το πρόταγμα της «αμφισβήτησης», αφού γνώριζαν ότι τέτοιου είδους «αμφισβήτηση» επικεντρώνεται στο δέντρο και χάνει το δάσος. Η στάση των ΜΜΕ είναι μια ακόμη παράμετρος που δείχνει ότι το μποϊκοτάζ είναι μια «αμφισβήτηση» ακίνδυνη για τις επιδιώξεις της ηγεσίας της ΦΙΦΑ και για το ποδοσφαιρικό «οικοδόμημα» που θέλει να επιβάλει. Δε νομίζω ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσπάθεια για να αποδείξουμε ότι ο αριθμός αυτών που θα «μποϊκοτάρουν» το Μουντιάλ θα είναι κατά πολύ μικρότερος από αυτούς που αντιδρούν και ασκούν κριτική στη ΦΙΦΑ για την επιλογή της να αναθέσει την διοργάνωση του Μουντιάλ στο Κατάρ.
Στο σημείο αυτό είναι αναγκαίο να κάνουμε μια χρήσιμη διευκρίνηση. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να ταυτίζουμε τη στάση του Ερίκ Καντονά με το πρόταγμα για «μποϊκοτάζ στο Μουντιάλ του Κατάρ». Ο γάλλος επιθετικός έχει αντιταχθεί από την πρώτη στιγμή στην επιλογή της ΦΙΦΑ, κατηγορώντας την ηγεσία της ότι προωθεί την ακραία εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου, επιλέγοντας τα φράγκα και αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν στο ποδόσφαιρο. Ηταν από τους ελάχιστους που σε όλο το χρονικό διάστημα από την επαύριο της ανάθεσης της διοργάνωσης μέχρι την ολοκλήρωση της ανέγερσης των γηπέδων, έβαζε στο επίκεντρο της κριτικής του την αιτία που οδηγεί σε επιλογές τύπου Κατάρ και όχι την επιλογή του Κατάρ.
Επίσης, διαβάζοντας προσεχτικά τη δήλωσή του καταλαβαίνουμε ότι δεν έχει καμία αυταπάτη για το μέγεθος της αποδοχής της προσωπικής του επιλογής να μην παρακολουθήσει κανένα ματς του Μουντιάλ. Γνωρίζει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των φιλάθλων θα σταθεί μπροστά στην οθόνη και θα δει τους αγώνες και γι’ αυτό τους προτρέπει «να βρουν ωστόσο τον τρόπο κάποια μόρια του μυαλού μας να διακρίνουν τις κηλίδες πάνω στην μπάλα, που θα σβήνουν με κάθε ντρίπλα, κάθε γκολ, κάθε λαϊκό αλαλαγμό».
Κος Πάπιας
ΥΓ1. Στους οπαδούς του «μποϊκοτάζ» θα θυμήσουμε τη στάση του τεράστιου Σόκρατες. Σε καθεστώς χούντας στη Βραζιλία παίρνει μια ενδογηπεδική πρωτοβουλία με τεράστια κοινωνικοπολιτική σημασία, τη «Democracia Corinthiana» (Δημοκρατία της Κορινθίας), η βασική θέση της οποίας προέβλεπε ψηφοφορία για κάθε απόφαση, ανεξαρτήτως σημασίας. Από την ώρα του γεύματος μέχρι την πρόσληψη ή την απόλυση κάποιου ανθρώπου, γίνονταν ψηφοφορία, στην οποία κάθε ψήφος είχε την ίδια βαρύτητα, ενώ συμμετείχαν απαράβατα όλοι οι εργαζόμενοι στο σύλλογο, από τον «εξωφυλαρούχα» μέχρι τον πρόεδρο.
Το 1982 η Κορίνθιανς κατακτά το πρωτάθλημα Παουλίστα, με τους ποδοσφαιριστές στο τελευταίο παιχνίδι της σεζόν να φορούν φανέλα με τη λέξη «δημοκρατία» στην πλάτη. Μερικά χρόνια αργότερα, ο Σόκρατες δηλώνει: «Ισως ήταν η πιο τέλεια στιγμή που έχω βιώσει. Είμαι σίγουρος πως ισχύει το ίδιο για το 95% των συμπαικτών μου. Ηταν η σπουδαιότερη ομάδα που έχω αγωνιστεί ποτέ, επειδή επρόκειτο για κάτι περισσότερο από ποδόσφαιρο. Οι πολιτικές νίκες μου είναι πιο σημαντικές από αυτές ως επαγγελματίας παίκτης. Ενα παιχνίδι τελειώνει σε 90 λεπτά, όμως η ζωή συνεχίζεται». Επίσης είναι χαρακτηριστικές οι εικόνες του να φοράει κορδέλα με πολιτικό ή κοινωνικό μήνυμα σε μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, πετυχαίνοντας με αυτόν τον τρόπο να στέλνει το μήνυμα στα εκατομμύρια των τηλεθεατών, εκμεταλλευόμενος στο έπακρο τη δημοσιότητα που είχε κάθε διοργάνωση.
ΥΓ2. Στο παιχνίδι του Μουντιάλ Αγγλία-Ιραν, οι παίχτες της Αγγλίας γονάτισαν για να δηλώσουν την αντίθεσή τους στην παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων που βίωσαν οι εργάτες κατά την ανέγερση των γηπέδων και για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+, ενώ οι παίχτες του Ιράν έμειναν σιωπηλοί κατά την ανάκρουση του εθνικού ύμνου της χώρας τους, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να διαμαρτυρηθούν για την καταστολή των κινητοποιήσεων που εκτυλίσσονται το τελευταίο διάστημα στη χώρα τους.
