Το νέο έτος ήρθε, όμως παρά την παραδοσιακή «μόδα» να σβήνουμε τα παλιά και να προχωράμε στα καινούργια, λες και την πρωτοχρονιά γίνεται κάποιου είδους «τομή», τα πράγματα συνεχίζονται από το σημείο που βρίσκονταν. Και το σημείο αυτό έφτανε οριακά τον πάτο.
Τις τελευταίες μέρες, όλος ο έντυπος και ηλεκτρονικός Τύπος βρίθει δημοσιευμάτων που κάνουν λόγο για ένα ακόμα κύμα μαζικών επαναπροωθήσεων προσφύγων στα ελληνοτουρκικά σύνορα. Η ιστορία δεν είναι φρέσκια, ωστόσο οι διαστάσεις που έχει λάβει έχουν οδηγήσει τόσο την κυβέρνηση Μητσοτάκη όσο και την ίδια την ΕΕ και τους μηχανισμούς της σε μια πολιτικής διαχείρισης των κραδασμών που προκαλούνται από τη διεθνή κατακραυγή και έκθεση των πεπραγμένων τους στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα Ευρώπης και Τουρκίας.
Παράλληλα, η άσκηση της παραπάνω πολιτικής (που αποτελεί προφανέστατα απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης με τις «ευλογίες» της ΕΕ) δε θα μπορούσε να μην επηρεάσει και την απόφαση του ανασχηματισμού, για τη μεταβίβαση του χαρτοφυλακίου του υφυπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής και Ασύλου από τα χέρια του Γ. Κουμουτσάκου στη Σ. Βούλτεψη. Μια θέση που πρόκειται να εστιάσει στο ήδη γεμάτο προβλήματα κομμάτι της ένταξης των προσφύγων στην ελληνική κοινωνία και σ’ ένα υπουργείο που έχει ήδη δείξει τις προθέσεις του για τη «βοήθεια» που ουσιαστικά δεν σκοπεύει να προσφέρει.
Επαναπροωθήσεις: μια μακρά πορεία καταπάτησης δικαιωμάτων και διεθνών συμβάσεων
Το 2020 υπήρξε αναμφισβήτητα μια από τις πιο σκληρές χρονιές στο κομμάτι της καταστολής των προσφύγων, τόσο όσων είχαν ήδη πατήσει την πολυπόθητη ευρωπαϊκή γη όσο και όσων προσπαθούσαν συνεχώς να το πετύχουν. Ηδη από τον Φλεβάρη, με τις σχέσεις ΕΕ και Τουρκίας να είναι «κλονισμένες» φαινομενικά, με το «παζάρι» για το τι θα δώσει η κάθε πλευρά και τι θα πάρει να βράζει και με την πανδημία ένα βήμα πριν χτυπήσει κόκκινο και στη Γηραιά Ηπειρο, οι επαναπροωθήσεις είχαν γίνει συχνό φαινόμενο τόσο στη θάλασσα όσο και στη στεριά (το φυσικό σύνορο της Ελλάδα με την Τουρκία στον Εβρο).
Σωρηδόν μαρτυρίες ανθρώπων που συλλαμβάνονταν από συνοριοφύλακες, που οδηγούνταν σε άγνωστα μέρη χωρίς πρόσβαση σε πληροφόρηση, που τους «πουλούσαν φούμαρα» αστυνομικοί σε διάφορα αστυνομικά τμήματα που κρατούνταν (αλλά δεν καταγράφονταν ποτέ) ότι θα τους δώσουν χαρτιά, με πρακτικές που θυμίζουν ζοφερές εποχές του παρελθόντος, έβλεπαν το φως της δημοσιότητας. ΜΚΟ (που φροντίζουν πάντα να μιλούν όταν φτάσει ο κόμπος στο χτένι) και δημοσιογραφικοί φορείς (μεγάλοι και μικροί) έσπευσαν να θέσουν τότε «καυτά» ερωτήματα απευθυνόμενα κυρίως στην ΕΕ. Η τελευταία αναγκάστηκε προσωρινά να «μαζέψει» τους έλληνες συνοριοφύλακες για να μην της κρεμάσουν την ταμπέλα του καταπατητή ανθρωπίνων δικαιωμάτων (που είναι).
Οι ΜΚΟ σταμάτησαν να «φωνάζουν». Οι δημοσιογράφοι μείωσαν τα άρθρα τους. Οι επαναπροωθήσεις, όμως, που απλώς περιορίστηκαν προσωρινά αλλά δε σταμάτησαν ποτέ επί της ουσίας, ενισχύθηκαν έτι περαιτέρω. Και μάλιστα, με τον επισημότερο δυνατό τρόπο που ήταν η «διακριτική» πλέον παρουσία της Frontex στις επιχειρήσεις του ελληνικού Λιμενικού. Φυσικά, τα λεγόμενα pushbacks, όπως έχουν πολιτογραφηθεί στη διεθνή ειδησεογραφία οι επαναπροωθήσεις, δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση (!!) πρακτική της Frontex, η οποία είναι εδώ μόνο ως τα μάτια και τα αυτιά της ΕΕ. Κι όποιος μπορεί (και θέλει) το πιστεύει.
Οπως όμως λέει κι ο λαός, «μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις και τον τσακώσαμε». Ετσι έγινε και στην περίπτωση της Frontex. Οταν τα πρώτα βίντεο με τη «διακριτική» της παρουσία βγήκαν στο διαδίκτυο, η ΕΕ αναγκάστηκε και πάλι να διενεργήσει «εξονυχιστική έρευνα» (=να συμμαζέψει τα πράγματα προσωρινά) και να καλέσει σε «απολογία» την ηγεσία του ευρωπαϊκού μηχανισμού φύλαξης των συνόρων, προκειμένου να διαπιστωθεί τι πραγματικά έχει συμβεί.
Το θέατρο υπήρξε εξόχως καλοστημένο. Η ίδια η επίτροπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικών Υποθέσεων Ιλβα Γιόχανσον δήλωσε ικανοποιημένη, επισημαίνοντας ότι έχει πλήρη εμπιστοσύνη στη διαδικασία που με απόλυτη διαφάνεια θα δείξει τι ακριβώς έχει συμβεί από την πλευρά της Frontex. Ταυτόχρονα, στην εσωτερική σκηνή μέλη της ελληνικής κυβέρνησης έσπευσαν να διατρανώσουν την παντοτινή συμμόρφωση της ελληνικής κυβέρνησης με τις διεθνείς επιταγές για το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Αποτέλεσμα; Σήμερα βρισκόμαστε ξανά στη θέση του να βλέπουμε δημοσίως πρόσθετα βίντεο με το ελληνικό Λιμενικό να ρυμουλκεί βάρκες προσφύγων προς τα τουρκικά ύδατα, να δείχνει το αληθινό φασιστικό πρόσωπο απέναντι στους ανθρώπους που έρχονται διεκδικώντας μια καλύτερη ζωή, να καταπατά στοιχειώδη δικαιώματα και χρόνια επικυρωμένες διεθνείς συμβάσεις,.
Καλό είναι να θυμίσουμε ότι τα δικαιώματα αυτά δεν είναι απλώς αραδιασμένες λέξεις επενδυμένες με νομικό μανδύα, αλλά έχουν μια ουσία που οι ίδιες οι αστικές κυβερνήσεις ανά τον κόσμο τους προσέδωσαν, επικυρώνοντάς τα κιόλας. Επαναπροώθηση ανθρώπου, λοιπόν, που δεν έχει υποβάλει το αίτημά του για άσυλο, που δεν έχει εξεταστεί εξατομικευμένα η υπόθεσή του σε όλους τους δυνατούς βαθμούς και με τη λήψη κατάλληλης πληροφόρησης, που δεν έχει ενημερωθεί για το περιεχόμενο ενδεχόμενης απόρριψης του αιτήματός του και που δεν του έχει δοθεί εγγράφως προθεσμία για να αποχωρήσει από μια χώρα (κάτι που μπορεί να το προσβάλει άμα θέλει στο πλαίσιο των ελληνικών διοικητικών δικαστηρίων) είναι παράνομη και επιφέρει κυρώσεις στο κράτος που το εφαρμόζει ως πρακτική.
Ο ανασχηματισμός ως… κούκος την άνοιξη»
Η γνώμη μας είναι ότι, όπως και σε πολλά άλλα πεδία, έτσι και στο προσφυγικό η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει δείξει ουκ ολίγες φορές τις πραγματικές της θέσεις και προθέσεις, έχει δε δώσει τα διαπιστευτήριά της στην ΕΕ ως σκυλί που περιπολεί αγριεμένο στα σύνορα κρατώντας μακριά τους μιαρούς πρόσφυγες. Δεν αποτελεί επομένως καμία έκπληξη η τοποθέτηση της Σ. Βούλτεψη στο πλευρό του Ν. Μηταράκη. Δυο «σαμαρικοί» στο ίδιο υπουργείο. Ηδη έχουν αρχίσει να ανασύρονται και να κυκλοφορούν παλιές της δηλώσεις σχετικά με τα πιστεύω της, όπως τα έχουμε γνωρίσει από τη χρόνια πορεία της τόσο στα δημοσιογραφικά όσο και στα κοινοβουλευτικά τεκταινόμενα.
Ο πρωθυπουργός «στήνει» γύρω από το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής και Ασύλου μια dream team που θα κληθεί να διαχειριστεί τις εν ενεργεία ανοιχτές φυλακές που παραμένουν τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου, τις μαζικές απορριπτικές αποφάσεις που δίνονται άνευ ενδελεχούς εξέτασης αιτημάτων ασύλου ή με όλως έωλες αιτιολογίες, τις συνεχείς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου στα σύνορα της χώρας. Η ομάδα αυτή έρχεται να υποστηρίξει μια πολιτική απόφαση του Μητσοτάκη και παραπέρα της ΕΕ για αμπάρωμα των θυρών της Ευρώπης με κάθε τρόπο, νόμιμο και παράνομο.
Την ώρα δε που γράφονται αυτές οι γραμμές και με φόντο όλα όσα έχουν συμβεί σε χερσαία και θαλάσσια σύνορα το τελευταίο διάστημα, ο Μ. Σχοινάς, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Προώθηση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής, εκφράζει την ανάγκη έγκρισης του Συμφώνου Μετανάστευσης από την ΕΕ εντός του 2021, στο οποίο πρωτεύοντα ρόλο θα έχει ο έτι αυστηρότερος έλεγχος των συνόρων. Ετσι, για να πάψουμε να τρέφουμε φρούδες ελπίδες για το τι μας επιφυλάσσει το νεοφερμένο έτος!
Για ‘μας ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: εκτός από τις γενικές και αόριστες κραυγές που βγάζουν κατά καιρούς οι ΜΚΟ και οι διάφοροι δημοσιογράφοι, κάποια στιγμή χρειάζεται να δώσουμε ένα ισχυρό «χαστούκι» σ’ όλους αυτούς που ποντάρουν στη σιωπή του ελληνικού λαού. Δε έχει νόημα να μένουμε σε μια απλή καταγραφή των «δεν πρέπει» και «μην», όπως κάνουν όλοι όσοι χρειάζεται να δουν ανθρώπινες ζωές να χάνονται για να κουνήσουν το δάχτυλο.
Ολοι οι πρόσφυγες είναι ευπρόσδεκτοι. Ολοι να πάρουν άμεσα χαρτιά και ταξιδιωτικά έγγραφα. Ολοι να αντιμετωπίζονται ως άνθρωποι ίσοι και με ίδιες ανάγκες με όλους τους υπόλοιπους. Ντόπιοι και ξένοι δεν έχουν καμία διαφορά.
