«Oχι στη φυγή. Κανένας να μη φύγει. Ποτέ μην φύγετε από τη Γάζα. Είναι θάνατος: Θάνατος! Μην φύγετε από τη Γάζα».
Μια Παλαιστίνια που επέστρεψε στη Γάζα, αφού είχε απομακρυνθεί κατά τους πρώτους μήνες της γενοκτονίας, ξεσπά σε κλάματα καθώς αγκαλιάζει τους αγαπημένους της στην πολιορκημένη Λωρίδα.
Δεκαπέντε γυναίκες και παιδιά, που είχαν φύγει για νοσοκομειακή περίθαλψη επέστρεψαν στη Γάζα από το πέρασμα της Ράφα.
Μία από τις επαναπατρισθείσες δήλωσε: «Ο ισραηλινός στρατός προσπάθησε να με πάρει. Μετά από μιάμιση ώρα, και μόνο με μεγάλη δυσκολία, με άφησαν να φύγω». Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, ακόμη και αφού δέχτηκαν την είσοδό της, οι ισραηλινές δυνάμεις κατοχής προσπάθησαν να την απαγάγουν.
Σε άλλη μαρτυρία, μια γυναίκα είπε ότι ένοπλοι που υποστηρίζονται από το Ισραήλ βοηθούν τις δυνάμεις κατοχής να ερευνούν όσους επιστρέφουν και ότι είναι υπεύθυνοι να τους οδηγούν στα ισραηλινά σημεία ελέγχου.
Μόνο 15 επαναπατρισθέντες έφτασαν στη Γάζα μέσω του περάσματος της Ράφα από την Αίγυπτο, ενώ το Ισραήλ είχε ανακοινώσει ότι θα επέτρεπε την είσοδο σε 50 άτομα. Οι σιωνιστές θα κάνουν τα πάντα για να βάλουν προσκόμματα στην ελεύθερη είσοδο και έξοδο από το πέρασμα της Ράφα, όπως κάνουν με κάθε σημείο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Το πέρασμα άνοιξε, όμως, έστω και με εμπόδια και περιορισμούς, και αυτό καταγράφεται στα επιτεύγματα της Παλαιστινιακής Αντίστασης. Κι εμείς κρατάμε την κραυγή αυτής της Παλαιστίνιας από τη Γάζα, που αντιπροσωπεύει ολόκλητο τον παλαιστινιακό λαό.
«Ποτέ δεν ονειρεύτηκα ότι θα παντρευτώ»
Πρώτα δείτε το βίντεο και μετά θα σας πούμε ποιος είν’ αυτός ο όμορφος άντρας που ποζάρει σαν… κλαρινογαμπρός (με φανερή την αμηχανία, όπως συμβαίνει και στους δικούς μας γάμους).
“ما حلمت أني أنا بدي أتزوج”.. قائد نفق الحرية الأسير المحرر محمود العارضة يحتفل بزفافه بعد 29 عاما في سجون الاحتلال #الجزيرة_رقمي pic.twitter.com/IJgYznB6XS
— قناة الجزيرة (@AJArabic) January 21, 2026
Ο γαμπρός είναι ένας θρύλος της Παλαιστινιακής Αντίστασης. Ονομάζεται Μαχμούντ Αλ-Αρντα, είναι στέλεχος της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ και των Ταξιαρχιών Αλ-Κουντς και υπήρξε ο αρχιτέκτονας του Τούνελ της Ελευθερίας και διοικητής της ομάδας των παλαιστίνιων κρατούμενων που δραπέτευσαν από τη διαβόητη φυλακή Γκιλμπόα.
«Ποτέ δεν ονειρεύτηκα ότι θα παντρευτώ», λέει στην αρχή του βίντεο. Δικαίως, αφού συνελήφθη όταν ήταν 16 ετών, ξανασυνελήφθη στα 21 του, καταδικάστηκε σε ισόβια συν 15 χρόνια κάθειρξης και έμεινε στα σιωνιστικά κολαστήρια σχεδόν 34 χρόνια. Απελευθερώθηκε τον Οκτώβρη, στο πλαίσιο της συμφωνίας ανταλλαγής αιχμαλώτων και εξορίστηκε στην Αίγυπτο. Στα 50 χρόνια του είδε αυτό που ποτέ δεν είχε ονειρευτεί: παντρεύτηκε. Οι οικογένειες και οι σύντροφοί του ετοίμασαν γι’ αυτόν έναν «γκλαμουράτο» γάμο, για να τον τιμήσουν.
Παραθέτουμε μια συνέντευξη που έδωσε ο Μαχμούντ Αλ-Αρντα στο Middle East Eye, στο Κάιρο, τον περασμένο Νοέμβρη.
Σπάσιμο των δεσμών, ελευθερία, εξορία: Η ζωή του Μαχμούντ αλ-Αρντα, αρχιτέκτονα της τολμηρής απόδρασης από ισραηλινή φυλακή
Από σήραγγες που σκάφτηκαν με κουτάλια μέχρι την εξορία στην Αίγυπτο, ο εγκέφαλος της απόδρασης από τη φυλακή Γκιλμπόα θυμάται την αντίσταση, τα βασανιστήρια και την αδιάκοπη αγάπη του για την πατρίδα του
Τη στιγμή που οι ισραηλινές αρχές καταδίκασαν τον Μαχμούντ αλ-Άρντα σε ισόβια κάθειρξη, εκείνος άρχισε να σχεδιάζει την απόδρασή του. Απορρίπτοντας τη νομιμότητα των δικαστηρίων της ισραηλινής κατοχής, ο 50χρονος Παλαιστίνιος θεώρησε τη διαφυγή του ως μια ακόμη πράξη αντίστασης στον αγώνα του για ελευθερία.
Μετά από 25 χρόνια (σ.σ. ο αριθμός είναι λάθος, 34 είναι ο σωστός) πίσω από τα κάγκελα – γεμάτα με μακρές περιόδους απομόνωσης και μία αποτυχημένη απόπειρα απόδρασης – ο Άρντα κατάφερε τελικά να βγει ελεύθερος.
Στις 6 Σεπτέμβρη του 2021, ηγήθηκε άλλων πέντε παλαιστίνιων κρατούμενων σε μια τολμηρή απόδραση από τη φυλακή υψίστης ασφαλείας Γκιλμπόα. Η απόδραση, που πραγματοποιήθηκε μέσω μιας σήραγγας η οποία σκάφτηκε επί δέκα μήνες κυρίως με κουτάλια, σόκαρε το Ισραήλ και έγινε πρωτοσέλιδο διεθνώς.
«Η ιδέα της απόδρασης από τη φυλακή ζούσε στο μυαλό μου από την πρώτη κιόλας μέρα που μου στέρησαν την ελευθερία, πριν από 32 χρόνια», είπε ο Άρντα στο Middle East Eye από την Αίγυπτο, όπου έχει εξοριστεί.
«Δούλεψα ακούραστα για να το καταφέρω. Όταν τελικά παρουσιάστηκε η ευκαιρία, δραπέτευσα μαζί με τους φίλους και αδελφούς μου».
Η ελευθερία του Άρντα – και των άλλων πέντε κρατουμένων – κράτησε λίγο. Μέσα σε λίγες μέρες, οι ισραηλινές αρχές τους εντόπισαν σε διαφορετικά σημεία του Ισραήλ και της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης και τους συνέλαβαν ξανά.
Έκτοτε, αντιμετώπισαν ακόμη σκληρότερη μεταχείριση από ό,τι συνήθως.
Ο Άρντα – μέλος της Ισλαμικής Τζιχάντ που είχε καταδικαστεί για συμμετοχή σε επιθέσεις κατά ισραηλινών στρατιωτών – πέρασε τέσσερα χρόνια σε απομόνωση.
Αυτό κράτησε μέχρι την απελευθέρωσή του στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ, μετά την πρόσφατη εκεχειρία, την οποία το Ισραήλ έχει συνεχίσει να παραβιάζει.
Απελευθερώθηκε στις 14 Οκτώβρη και απελάθηκε στην Αίγυπτο, όπου παραμένει μέχρι σήμερα.
Η εξορία, είπε, είναι μια «κατάρα» – μια έννοια που απορρίπτεται στην παλαιστινιακή κουλτούρα. «Όταν δραπέτευσα, είχα την επιλογή να φύγω για τον Λίβανο ή την Ιορδανία, αλλά αρνήθηκα», πρόσθεσε. «Είπα: “Ακόμη κι αν με συλλάβουν ξανά μετά από μόλις μία μέρα, θέλω να περάσω εκείνη τη μέρα στη γη μου, στην πατρίδα μου”».
Η ζωή στη φυλακή
Ο Άρντα γεννήθηκε στην πόλη Αράμπα, βόρεια της Τζενίν, το 1975. Συνελήφθη για πρώτη φορά από τις ισραηλινές δυνάμεις κατά την Πρώτη Ιντιφάντα το 1992, σε ηλικία μόλις 16 ετών. Καταδικάστηκε σε λίγο παραπάνω από τέσσερα χρόνια φυλάκισης και αποφυλακίστηκε το 1996, στο πλαίσιο των απελευθερώσεων κρατουμένων των Συμφωνιών του Όσλο.
Έμεινε ελεύθερος μόνο οκτώ μήνες προτού συλληφθεί ξανά, τον Σεπτέμβρη του 1996, και καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη συν 15 χρόνια.
Οι συνθήκες στις φυλακές ήταν πάντοτε σκληρές, είπε, καθώς οι ισραηλινές φυλακές είναι εδώ και δεκαετίες γνωστές για την κακομεταχείριση των παλαιστίνιων κρατούμενων. «Στη δεκαετία του 1970, για παράδειγμα, η διοίκηση των φυλακών παρείχε στους κρατουμένους μόνο ένα λεπτό μαύρο στρώμα και μια κουβέρτα», εξήγησε ο Άρντα.
Με τα χρόνια, ωστόσο, οι κρατούμενοι άρχισαν να οργανώνονται συλλογικά για να αντισταθούν στις κακοποιήσεις και να βελτιώσουν τις συνθήκες κράτησης, δημιουργώντας αυτό που έγινε γνωστό ως Παλαιστινιακό Κίνημα Κρατουμένων.
Το κίνημα πέτυχε σημαντικές κατακτήσεις μέσω συντονισμένων απεργιών πείνας και συλλογικής δράσης. «Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, και ιδιαίτερα μετά την απεργία του 1992, οι κρατούμενοι πέτυχαν σημαντικές νίκες που ενίσχυσαν την ενότητα και την αποφασιστικότητα του κινήματος», λέει ο Άρντα.
Σε αυτά περιλαμβάνονταν το δικαίωμα να φορούν πολιτικά ρούχα, να λαμβάνουν περισσότερα γεύματα, να έχουν τηλεοράσεις, ραδιόφωνα και βιβλία, να δέχονται τακτικές οικογενειακές επισκέψεις και να δίνουν εξετάσεις για απολυτήριο λυκείου και πανεπιστημιακά πτυχία.
Ο Άρντα είπε ότι πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη φυλακή διαβάζοντας, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών που έμεινε σε απομόνωση μετά την απόδρασή του. Το διάβασμα, όπως ανέφερε, ήταν το σωσίβιό του απέναντι στον πόνο και την απομόνωση της φυλάκισης.
«Διάβασα τα πάντα – λογοτεχνία, φιλοσοφία, πολιτική, ψυχολογία, κοινωνιολογία, ιστορία, θρησκεία. Διάβασα ακόμη και για το ίδιο το Ισραήλ, την ιστορία του και την ευρωπαϊκή ιστορία. Χιλιάδες βιβλία, από κάθε τομέα», λέει στο MEE.
Θυμήθηκε ένα νοτιοκορεάτικο μυθιστόρημα που τον συγκίνησε βαθιά, αν και δεν μπορεί πλέον να θυμηθεί τον τίτλο του. «Δεν πιστεύω στα σύνορα», πρόσθεσε. «Κάθε άνθρωπος έχει μια μικρή οικογένεια – τους γονείς και τα αδέλφια του – αλλά η μεγαλύτερη οικογένειά μας είναι το έθνος και ολόκληρη η ανθρωπότητα».
«Τα ναζιστικά στρατόπεδα ήταν πιο επιεική»
Όμως στις 7 Οκτώβρη του 2023, όλα άλλαξαν για τους παλαιστίνιους κρατούμενους στις ισραηλινές φυλακές. Το Ισραήλ κήρυξε επίσημο πόλεμο στη Γάζα και μέσα στις φυλακές, λέει ο Άρντα, ξεκίνησε ένας άλλος, ακήρυχτος πόλεμος εναντίον των κρατούμενων.
«Το επίπεδο της βαρβαρότητας, της αλαζονείας και της βίας που χρησιμοποίησε το Ισραήλ εναντίον μας ήταν πρωτοφανές στην ανθρώπινη ιστορία», λέει.
«Ακόμη και τα ναζιστικά στρατόπεδα ήταν, χωρίς υπερβολή, πιο επιεική από όσα υπομείναμε. Μας χτυπούσαν, πατούσαν πάνω στα κεφάλια μας και μας βασάνιζαν άγρια – αλλά ποτέ δεν έσπασαν το πνεύμα και την αποφασιστικότητά μας. Είμαστε ένας λαός με δίκαιο σκοπό και ιερό μήνυμα».
Διάφορες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων έχουν καταγράψει εκτεταμένες και συστηματικές κακοποιήσεις εναντίον Παλαιστινίων από τον Οκτώβρη του 2023. Οι κακοποιήσεις περιλάμβαναν βασανιστήρια, βιασμούς, στέρηση τροφής, ιατρική παραμέληση και εξευτελισμούς.
Ο Άρντα περιέγραψε τις μεθόδους βασανισμού ως «πολιτική σπασίματος οστών». «Μας χτυπούσαν μέχρι να σπάσουν τα πλευρά μας. Θυμάμαι ένα βράδυ που δεν μπορούσα να κοιμηθώ από τους στεναγμούς ενός κρατούμενου, του οποίου τα πλευρά είχαν συντριβεί από τα βασανιστήρια. Η διοίκηση της φυλακής δεν του παρείχε καμία ιατρική περίθαλψη. Κρατούμενοι που χρειάζονται θεραπεία – είτε λόγω ασθένειας είτε λόγω βασανιστηρίων – ουρλιάζουν για μέρες, εβδομάδες, ακόμη και μήνες, χωρίς να τους βοηθά κανείς».
Τουλάχιστον 80 παλαιστίνιοι κρατούμενοι έχουν πεθάνει και ταυτοποιηθεί υπό αυτές τις συνθήκες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Άρντα, ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος.
«Πιστεύουμε ότι τα νούμερα είναι πολύ υψηλότερα – πιθανόν εκατοντάδες ή και χιλιάδες Γαζαίοι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια επιτόπιων συλλήψεων και ανακρίσεων», λέει. «Οι ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας εφαρμόζουν τις πιο βίαιες μορφές βασανιστηρίων για να αποσπάσουν πληροφορίες σχετικές με τη Χαμάς στη Γάζα».
Από τον Οκτώβρη του 2023, το Ισραήλ έχει απαγορεύσει τις επισκέψεις της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού και έχει αποκρύψει πληροφορίες σχετικά με το πού βρίσκονται και υπό ποιες συνθήκες κρατούνται πολλοί φυλακισμένοι.
Όλα όσα είχε καταφέρει μέχρι τότε το Κίνημα Παλαιστινίων Κρατουμένων καταργήθηκαν. Οι κρατούμενοι έμειναν με τα απολύτως στοιχειώδη, όπως δήλωσε ανοιχτά ο ισραηλινός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ.
«Μας αφαίρεσαν κάθε δικαίωμα – το δικαίωμα στην ιατρική περίθαλψη, στο φαγητό, στη ζεστασιά, ακόμη και στην προσευχή», θυμάται ο Άρντα. «Αλλά εμείς θα αφαιρέσουμε από αυτή την κατοχή τη νομιμοποίησή της με κάθε μορφή αντίστασης».
Τώρα που βρίσκεται στην Αίγυπτο, ο Άρντα εξακολουθεί να προσαρμόζεται στη ζωή έξω από τη φυλακή, λαχταρώντας να επιστρέψει στη γενέτειρά του, την Αράμπα, στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
«Είμαι άνθρωπος της γης – των βουνών και των κοιλάδων, των δέντρων και των πετρών. Αγαπώ το άγριο τοπίο», λέει. Πρόσθεσε ότι αισθάνεται «βαθιά δεμένος με τη γη», καθώς όποτε δεν βρισκόταν στη φυλακή, περνούσε τη ζωή του καλλιεργώντας μαζί με τον πατέρα του. «Στην Αίγυπτο είναι διαφορετικά. Κάποτε ταξίδεψα επτά ώρες με λεωφορείο χωρίς να δω ούτε ένα βουνό. Αν μείνω τελικά στην Αίγυπτο, θα διάλεγα να ζήσω στην ύπαιθρο, ανάμεσα σε αγρότες και ζώα. Αυτή είναι η ζωή που αγαπώ».
