Ξεκίνησε για τα καλά η προεκλογική διαφήμιση από τον Χατζηδάκη του περιβόητου προγράμματος «Στέγη» που περιλαμβάνει ο νόμος που πέρασε στα τέλη Δεκέμβρη. Ο ίδιος ο… σούπερ-μεταρρυθμιστής, μιλώντας στο συνέδρίο της ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων) στις 28 Γενάρη, υπήρξε ιδιαίτερα αποκαλυπτικός:
«Εμείς θεωρούμε ότι η έλλειψη στέγης αντιμετωπίζεται με παραγωγή στέγης και όχι με περιορισμούς που οδηγούν τελικά σε περαιτέρω όξυνση του προβλήματος. Αρνηθήκαμε να θεσπίσουμε διοικητικά μέτρα, πλαφόν, αναγκαστικές παρατάσεις και ενοικιοστάσια περασμένων δεκαετιών που δεν επιτρέπουν να λειτουργήσει η αγορά και να υπάρξει ουσιαστική αντιμετώπιση των προβλημάτων». Ωστε τα όποια διοικητικά μέτρα προστασίας όσων δεν μπορούν να πληρώσουν το νοίκι είναι… ξεπερασμένα και «κρατικιστικά» μέτρα, ενώ η μόνη λύση είναι τα περιβόητα χαμηλότοκα δάνεια, που δίνονται μόνο σε λίγους.
Ο Χατζηδάκης επανέλαβε αυτά ακριβώς που είχε εξαγγείλει πριν από την ψήφιση του σχετικού νόμου: για τα άτοκα ή χαμηλότοκα δάνεια πρώτης κατοικίας (με επιδότηση από τη ΔΥΠΑ), για νέους με χαμηλά εισοδήματα, που θα δοθούν για την αγορά υφιστάμενων κατοικιών, αξίας έως 200.000 ευρώ, εμβαδού έως 150 τ.μ. και με παλαιότητα τουλάχιστον 15 ετών. «Το πρόγραμμα θα ξεκινήσει να τρέχει ως τις αρχές Μαρτίου, ενώ ο προϋπολογισμός θα είναι κατ’ αρχήν 500 εκατ. ευρώ με πρόβλεψη για διπλασιασμό εφόσον εξαντληθούν τα κονδύλια».
Αυτό σημαίνει πως αν, για παράδειγμα, το σπίτι έχει εμπορική αξία 100.000 ευρώ, οι δικαιούχοι θα πάρουν δάνειο έως 90.000 ευρώ, και θα πρέπει να βάλουν αμέσως οι ίδιοι ένα ποσό της τάξης των 10.000 ευρώ, αν έχει 120.000 ευρώ, θα βάλουν 12.000 ευρώ κ.ο.κ. Δηλαδή, τη στιγμή που το εισόδημα των εργαζομένων συρρικνώνεται συνεχώς, που ο κατώτατος μισθός θα πάρει μόνο ψευτοαύξηση της τάξης του 5%, που το κύμα ακρίβειας στην αγορά δεν λέει να κοπάσει, όταν ακόμα και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ κάνουν λόγο για 15% αύξηση στα βασικά είδη διατροφής, την ενέργεια και τα καύσιμα, με αποτέλεσμα το εισόδημα να κάνει φτερά από τα μισά του μήνα, «πιστεύει» ότι οι εργαζόμενοι θα… τρέξουν να πάρουν στεγαστικό δάνειο, ακουμπώντας τις όποιες οικονομίες τους, επειδή οι δόσεις που θα πληρώνουν θα είναι «φθηνότερες» από τα ενοίκια! Ποιες είναι οι δόσεις; Για μια κατοικία π.χ. με εμπορική αξία 100.000 ευρώ, και η αποπληρωμή του δανείου έχει ορίζοντα τριακονταετίας (αν δε έχει «κοκκινίσει» μέχρι τότε το δάνειο…), η δόση ανέρχεται σε 300 ευρώ το μήνα, ενώ για 15ετία ανέρχεται σε 500 ευρώ. Και όσο μεγαλύτερη είναι η εμπορική αξία του ακινήτου, μέχρι τις 200.000 ευρώ που είναι το όριο που βάζει ο νόμος του Χατζηδάκη, ανεβαίνει και η δόση του δανείου.
Ο Χατζηδάκης αναφέρθηκε και στο πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», που απευθύνεται άμεσα στους ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών με ετήσιο εισόδημα έως 40.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ, παρέχει επιδότηση 40% της δαπάνης επισκευής και ανακαίνισης έως 10.000 ευρώ, με προϋπόθεση την εκμίσθωση του ακινήτου για τουλάχιστον τρία χρόνια. «Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στην ένταξη των κενών κατοικιών στη μισθωτική αγορά με την επιδότηση των ιδιοκτητών για την αναβάθμισή τους. Το ακίνητο πρέπει να έχει εμβαδόν έως 100 τ.μ. και να βρίσκεται σε αστική περιοχή».
Η επιδότηση, βέβαια, αφορά μόνο ένα μέρος της δαπάνης για την ανακαίνιση από τους μικροϊδιοκτήτες (τα υπόλοιπα από την τσέπη τους…), ενώ αφορά σχετικά λίγους, αφού σύμφωνα με το άρθρο 9 (παρ. 2 δ) του καινούργιου νόμου 5006/2022, απαραίτητη προϋπόθεση είναι το ακίνητο να εμφανίζεται ξενοίκιαστο στην εφορία για τρία χρόνια, οι δικαιούχοι πρέπει να μην έχουν λάβει επιδότηση για πέντε χρόνια (παράγραφος 2ε), ενώ δεσμεύονται να το νοικιάσουν ανακαινισμένο για τρία χρόνια (παράγραφος 3β).
Ξεχειλίζοντας πάλι από… κοινωνική ευαισθησία, ο Χατζηδάκης μίλησε για το πρόγραμμα «Κάλυψη», που αναμένεται να ξεκινήσει τον Μάρτιο, και αφορά στη μίσθωση από το Δημόσιο ιδιωτικών κατοικιών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Εστία» για τη στέγαση μεταναστών και τη διάθεσή τους σε ευάλωτους νέους και νέα ζευγάρια. Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται σε πολύ λίγους, καθώς, όπως αναφέρει το άρθρο 8 του νόμου, αφορά 2.500 ωφελούμενους 25 έως 39 ετών, που είναι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (πρώην ΚΕΑ), που θα στεγαστούν σε 1.000 ακίνητα που πρόκειται να αξιοποιηθούν.
Ο Χατζηδάκης δεν παρέλειψε, βέβαια, να αναφερθεί και στη λεγόμενη «Κοινωνική Αντιπαροχή», μέσω της οποίας ιδιώτες αναλαμβάνουν να κατασκευάσουν κτίρια κατοικιών με αντάλλαγμα την εκμετάλλευσή τους για ορισμένο χρονικό διάστημα και παράλληλη υποχρέωση «να εκμισθώνουν ένα μέρος τους σε προσιτές τιμές». Ουσιαστικά, πρόκειται για μια ακόμα ΣΔΙΤ του κράτους με τους εργολάβους των κατασκευαστικών εταιριών.
«Η ΔΥΠΑ παραχωρεί το αδόμητο οικόπεδο στο οποίο ο ανάδοχος που θα επιλέγεται μετά από διαγωνισμό, θα αναλαμβάνει να κατασκευάσει με βάση τις προδιαγραφές που προβλέπει η προκήρυξη, σύγχρονα κτίρια κατοικιών και εμπορικών χρήσεων. Ο μέγιστος χρόνος της παραχώρησης θα ορίζεται από τη ΔΥΠΑ (σ.σ. δεν βάζουν δηλαδή κανένα συγκεκριμένο χρονικό όριο!) με βάση τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές πρακτικές ενώ το ποσοστό εκμετάλλευσης του αναδόχου θα κυμαίνεται μεταξύ 30 και 60%, με σκοπό να διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον, αλλά και το πρόγραμμα να είναι ελκυστικό για τους ιδιώτες κατασκευαστές να ανεγείρουν σύγχρονες ποιοτικές κοινωνικές κατοικίες».
Την ίδια ώρα που οι εργατικές οικογένειες καλούνται να πληρώνουν τις δόσεις των χαμηλότοκων δανείων από τον πενιχρό μισθό τους ή τα «φτηνά» ενοίκια, οι εργολάβοι που θα επιλεγούν από τους… διαγωνισμούς θα κάνουν χρυσές δουλειές από το «ελκυστικό» αυτό πρόγραμμα! Αυτό προβλεπόταν από πέρσι στο νομοθετικό έκτρωμα «Δουλειές Ξανά». Από πού θα επιδοτηθούν όμως αυτά τα προγράμματα;
Είναι χαρακτηριστικό ότι την τελευταία δεκαετία, που η στεγαστική πολιτική ήταν είδος εν πλήρη ανεπαρκεία, οι εργαζόμενοι εξακολουθούσαν να καταβάλλουν εισφορές υπέρ του τέως Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και του τέως Οργανισμού Εργατικής Εστίας (ΟΕΕ), οι οποίες τώρα πηγαίνουν (μέσω κρατήσεων του ΕΦΚΑ) στη ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ), που πανηγυρίζει με ανακοινώσεις για το πλεόνασμα που παρουσιάζει το πρόγραμμα «Δημόσιας Στέγασης», χάρη σε αυτές ακριβώς τις εισφορές. Για το 2020 π.χ. ο Οργανισμός είχε αποταμιεύσει κονδύλια για τη στέγαση ύψους 630.196.072 ευρώ.
Και βέβαια, μερίδιο ευθύνης έχει και ο ΣΥΡΙΖΑ που κυβέρνησε εκείνη την περίοδο. Ας πάρουμε, όμως, μια γεύση από τις σημερινές του θέσεις. Οπως ανέφερε η Θεανώ Φωτίου, αναπληρωτής Τομεάρχης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη του ΣΥΡΙΖΑ, στις 13 Δεκέμβρη 2022, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή, η «Τράπεζα Στέγης» αποτελείται από: «α) κενά, ανεκμετάλλευτα κτίρια του δημοσίου, των Δήμων, της Εκκλησίας και μη κερδοσκοπικών φορέων κοινωφελούς σκοπού (σωματεία, ιδρύματα, κληροδοτήματα, κ.λπ.) για αγορά ή ενοικίαση, β) κενά εγκαταλελειμμένα κτίρια ιδιωτών σε διάφορους Δήμους (κατοικίες ή άλλων χρήσεων, εφόσον μετατρέπονται εύκολα σε κατοικίες) για αγορά ή ενοικίαση, γ) κυρίως όμως από κατοικίες και διαμερίσματα ιδιωτών που θα τις διαθέσουν στην Τράπεζα Στέγης προς ενοικίαση με μειωμένες τιμές για 3, 5 ή 8 χρόνια χάρη σε ένα ελκυστικό πακέτο που θα τους δοθεί από το κράτος».
Στη συνέχεια αναφέρει πως το πακέτο θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, «φοροελαφρύνσεις, κατάργηση του ΕΝΦΙΑ και φόρου ενοικίου», που είδαμε πολύ καλά πόσο τα εφάρμοσε την τετραετία διακυβέρνησης ο ΣΥΡΙΖΑ! Οταν, όμως, κάνουν λόγο για ακίνητα που θα δίνονται για «αγορά» από την «Τράπεζα Στέγης», δεν αναφέρονται και αυτοί σε δάνεια; Αλλά και για την επιδότηση ενοικίου σε νέα ζευγάρια, ζητάνε μόνο να ανέβει το εισοδηματικό όριο «από 7.000€ σε 10.000€ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και από 17.500€ σε 25.000€ για ζευγάρι με 2 παιδιά», να διπλασιαστεί η επιδότηση σε σχέση με το γενικό πληθυσμό κλπ.
Η ουσία παραμένει η ίδια: Ολα τα αστικά κόμματα φορτώνουν τα έξοδα στέγασης στο ίδιο το εργατικό εισόδημα. Η λεγόμενη στεγαστική πολιτική με τα επιδοτούμενα χαμηλότοκα δάνεια επιβαρύνει συνολικά την ίδια την εργατική τάξη και τους εργαζόμενους (που εκτός των άλλων πληρώνουν και εισφορά στη ΔΥΠΑ -μέσω ΕΦΚΑ- για την περιβόητη «στεγαστική πολιτική»), με αποτέλεσμα να πέφτει η αξία της εργατικής δύναμης, που αποτελεί τη βάση για τις μισθολογικές διεκδικήσεις.
Οι ανάγκες στέγασης, όπως έχουμε εξηγήσει πολλές φορές, αποτελούν κομμάτι της αξίας της εργατικής δύναμης (χωρίς στέγη, όπως και χωρίς τροφή κτλ ο εργάτης δεν μπορεί να παραγάγει υπεραξία), γι’ αυτό και πρέπει να βαρύνουν εξ ολοκλήρου το κεφάλαιο. Για τη στενότητα κατοικίας στον καπιταλισμό, υπάρχει η πάντοτε επίκαιρη και εμπεριστατωμένη ανάλυση σε παλιότερο άρθρο της ΜΑΛΕΠ.
