Το δωσιλογικό Μνημόνιο, με το οποίο οι εργαζόμενοι της Ελλάδας παραδόθηκαν στο διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο, με ενδιάμεσο τη ντόπια κεφαλαιοκρατία, δεν σηκώνει πολλές ερμηνείες. Δεν αφήνει πολλά περιθώρια. Ακόμα και η πουλημένη ΓΣΕΕ δεν τόλμησε να πάρει μέρος στην «κοινωνική διαβούλευση» που αναφέρει το Μνημόνιο. Δε μπορεί να γίνει διαβούλευση πάνω σε τετελεσμένα. Τι προσδοκούσε, δηλαδή, ο Λοβέρδος, ότι ο φίλος του ο Παναγόπουλος θα έπαιρνε πάνω του την ευθύνη για την επιβολή του εργασιακού μεσαίωνα; Να βοηθήσει ναι –και βοηθάει όσο μπορεί, διαλύοντας το εργατικό κίνημα – όχι όμως και να πάρει την ευθύνη. Δεν είναι αυτός υπουργός, αυτός αποτελεί «χρυσή εφεδρεία» για το μέλλον, όταν κάποιοι σαν το Λοβέρδο θα έχουν τελειώσει από την αστική πολιτική.
Ομως, τα ελάχιστα περιθώρια ρύθμισης που αφήνει το Μνημόνιο, οι υπουργοί της κυβέρνησης Παπανδρέου, με πρώτο και καλύτερο τον Λοβέρδο, φροντίζουν να τα εξαντλήσουν προς όφελος του κεφάλαιου. Γράφει, για παράδειγμα, το Μνημόνιο πως το ποσοστό αναπλήρωσης των συντάξεων πρέπει να κατέβει στο 1,2% το χρόνο κατά μέσο όρο και ο Λοβέρδος φρόντισε να το κατεβάσει πολύ κάτω. Γράφει το Μνημόνιο ότι το ποσοστό των ομαδικών απολύσεων πρέπει να φτάσει το 4% το μήνα και ο Λοβέρδος φρόντισε να το φτάσει στο 5%. Οι καπιταλιστές σίγουρα θα τον ευγνωμονούν.
Προσπαθεί, βέβαια, να κάνει και μερικά παιχνιδάκια, όπως αυτό με το ύψος της αποζημίωσης για απόλυση, που το έκοψε στη μέση. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις οι καπιταλιστές του κουνάνε αυστηρά το δάχτυλο και του λένε να κόψει την «προσφυγή σε πρωτοτυπίες ελληνικής έμπνευσης» (επιστολή του προέδρου του ΣΕΒ). Γιατί το Μνημόνιο το λέει καθαρά: πρέπει να εξισωθούν οι αποζημιώσεις υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών. Δεν ξέρουμε τι θα κάνει η τρόικα (τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές η συνάντηση των εκπροσώπων της με τον Λοβέρδο μόλις άρχιζε). Θα απαιτήσει από τώρα την πλήρη εφαρμογή της σχετικής δέσμευσης του Μνημόνιου ή θα δεχτεί αυτό να γίνει σε επόμενη φάση, με νέα παρέμβαση, για να ‘χει κάτι να δημαγωγεί η κυβέρνηση; Αν γίνει το πρώτο, ο Λοβέρδος θα πει ότι αυτός προσπάθησε, αλλά τα χέρια του ήταν δεμένα από το Μνημόνιο. Αν γίνει το δεύτερο, θα πάρει σβάρνα ραδιόφωνα και τηλεοράσεις για να διαφημίζει το… μικρότερο κακό (αυτό είναι το καινούργιο προπαγανδιστικό του εφεύρημα).
Η ουσία είναι πως μετά το εργασιακό νομοσχέδιο Λοβέρδου, που πρόσφερε στους καπιταλιστές τη δυνατότητα της «ευελιξίας», επιτρέποντάς τους να επιλέγουν από μια βεντάλια ρυθμίσεων (κομβική η «εκ περιτροπής» εργασία), οι ρυθμίσεις αυτού του ΠΔ έρχονται να τους προσφέρουν μια νέα βεντάλια, που θα τους δώσει τη δυνατότητα να ρίξουν ακόμη πιο κάτω τα μεροκάματα και να ξεφορτωθούν το «πλεονάζον» προσωπικό που δημιουργεί η κρίση. Η εργατική τάξη μένει εντελώς απροστάτευτη, χάνοντας εκείνες τις στοιχειώδεις εγγυήσεις που είχαν κατακτηθεί μέσα σε δεκαετίες ταξικής πάλης. Ο εργαζόμενος άνθρωπος αντιμετωπίζεται σαν η πιο ευτελής πρώτη ύλη.
Από 2% το μήνα για επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 200 εργαζόμενους, το ποσοστό των ομαδικών απολύσεων γίνεται 5% (4% λέει το Μνημόνιο) και για επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 150 άτομα, ώστε να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη ρύθμιση περισσότερες επιχειρήσεις του μεγάλου κεφαλαίου. Το πλαφόν των 30 εργαζόμενων μάξιμουμ ανά μήνα που μπορεί να απολύσει μια επιχείρηση αυτής της κατηγορίας είναι άνευ πρακτικής σημασίας. Επιχειρήσεις με τουλάχιστον 600 εργαζόμενους (τόσους πρέπει να έχει για να φτάσει το 5% στους 30 απολυμένους) είναι ελάχιστες στην Ελλάδα. Η συντριπτική πλειοψηφία των καπιταλιστικών επιχειρήσεων όλων των κλάδων βολεύεται με το 5%.
Για να μη μείνουν παραπονεμένες και οι επιχειρήσεις που απασχολούν από 20 μέχρι 149 άτομα, αυξάνεται και γι’ αυτές ο αριθμός των εργαζόμενων που μπορούν ν’ απολύουν κάθε μήνα από 4 σε 6.
Οι ομαδικές απολύσεις πρέπει να γίνουν και συμφέρουσες. Οχι να πρέπει ο καπιταλιστής να δίνει ένα σωρό λεφτά για αποζημιώσεις. Το Μνημόνιο προβλέπει (το αναφέρει δυο φορές), ότι πρέπει να εξισωθούν οι αποζημιώσεις «εργατών» και «υπαλλήλων». Ο Λοβέρδος, με τη γνωστή του τακτική να απαλύνει κάποιες πλευρές και να μαζεύεται μετά ρίχνοντας την ευθύνη στην τρόικα (θυμηθείτε τι έλεγε για το Ασφαλιστικό), δεν εξίσωσε τις αποζημιώσεις «υπαλλήλων» και «εργατών», αλλά έκοψε αυτές των υπαλλήλων στη μέση.
Σε μια προσπάθεια, μάλιστα, να στήσει δημαγωγική προπαγάνδα, διατήρησε τον παλιό διαχωρισμό της αποζημίωσης με ή χωρίς προειδοποίηση. Οντως, και με το ισχύον καθεστώς, μια αποζημίωση με προειδοποίηση πέφτει στο μισό. Ομως, η περίπτωση αυτή στην πράξη δεν εφαρμοζόταν, γιατί η προειδοποίηση αφορούσε μεγάλα χρονικά διαστήματα και ήταν αδύνατο για τους καπιταλιστές να κάνουν προγραμματισμό. Για παράδειγμα, για εργαζόμενο με 10 χρόνια δουλειάς η προειδοποίηση ήταν 6 μήνες για να απολυθεί με τη μισή αποζημίωση. Το εύρος της προειδοποίησης ήταν από 1 μέχρι 24 μήνες. Ο Λοβέρδος το κλιμάκωσε από 1 μέχρι 4 μήνες! Για χρόνο εργασίας από 2 μήνες μέχρι 10 χρόνια, αρκεί προειδοποίηση 1 μήνα. Από 10 μέχρι 14 χρόνια 2 μήνες. Από 15 μέχρι 19 χρόνια 3 μήνες και από 20 χρόνια και πάνω 4 μήνες.
Ομως, όπως και ο ίδιος αναγκάστηκε να παραδεχτεί, το ΠΔ είναι υπό την αίρεση της τρόικας και το Μνημόνιο άλλα λέει.
Για τους νέους μέχρι 25 ετών καταργείται ακόμα και ο βασικός μισθός. Συγκεκριμένα, όσοι είναι μέχρι 21 ετών θα παίρνουν μόνο το 80% της ΕΓΣΣΕ ή της οικείας συλλογικής σύμβασης, ενώ όσοι είναι από 21 μέχρι 25 ετών θα παίρνουν το 85%. Το υπόλοιπο «δύναται να καταβάλλεται από τον ΟΑΕΔ». Δηλαδή, πάλι από τους εργαζόμενους, αν ψηφιστεί σχετική υπουργική απόφαση (κι αν ψηφιστεί δεν θα αφορά όλους τους νέους εργαζόμενους).
Από τα περιβόητα προγράμματα του ΟΑΕΔ, που υποτίθεται ότι έβαζαν όρο να μη γίνονται απολύσεις, προκειμένου οι καπιταλιστές να επιδοτηθούν για την πρόσληψη νέων ανέργων (πράγμα που στην πράξη δεν γινόταν, βέβαια), και από τα επίσης περιβόητα Τοπικά Σύμφωνα Απασχόλησης, που δεν «περπάτησαν», φτάνουμε τώρα σε μια γενική ρύθμιση παραβίασης των συλλογικών συμβάσεων. Το «ίση αμοιβή για ίση δουλειά», που πριν από τριάντα χρόνια το φωνάζαμε για τις γυναίκες, επανέρχεται τώρα για τους νέους.
Η Γαλλία κάηκε δυο φορές τα τελευταία 20 χρόνια, όταν κυβερνήσεις προσπάθησαν να φέρουν τέτοια ρύθμιση. Εδώ προς το παρόν δεν υπάρχει κίνηση, όμως η νεολαία δεν έχει πει την τελευταία της λέξη.
Εισάγεται επίσης ο θεσμός της «μαθητείας» για ακόμη πιο νέους εργαζόμενους, ηλικίας 15 έως 18 ετών. Οι καπιταλιστές μπορούν να τους προσλαμβάνουν για ένα χρόνο και να τους πληρώνουν με το 70% του βασικού. «Θα ασφαλίζονται», έλεγε στον Αυτιά ο Λοβέρδος. Ασφάλιση μόνο για ασθένεια σε είδος και για επαγγελματικό κίνδυνο (1%) προβλέπει το ΠΔ. Οπως ακριβώς ίσχυε και για τους εργαζόμενους με stage.
Περιττεύει να πούμε πως πρόκειται για σκλαβιά. Νέα παιδιά, με την ελπίδα να μείνουν, θα σκίζονται στη δουλειά παίρνοντας μόνο το 70% του βασικού και χωρίς ασφάλιση.
Η δυνατότητα των εργαζόμενων να προσφεύγουν στη διαιτησία και αυτή να είναι υποχρεωτική για τους καπιταλιστές ήταν μια ρύθμιση για την οποία επί δεκαετίες καμάρωνε το ΠΑΣΟΚ. Μέσω αυτής της διαδικασίας στεριώθηκε η ταξική συνεργασία από τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία. Με μια προσφυγή στη διαιτησία έβγαινε μια απόφαση κοντά στα επίπεδα της ΕΓΣΣΕ, οπότε ούτε απεργία χρειαζόταν ούτε τίποτα.
Αυτό βόλεψε για πολλά χρόνια τους καπιταλιστές. Πλέον όμως αισθάνονται τόσο δυνατοί που δε χρειάζονται τη διαιτησία. Θέλουν να επιβάλλουν το νόμο τους μέσω ατομικών συμβάσεων εργασίας. Και το ΠΑΣΟΚ κλείνει τον κύκλο της διαιτησίας, όπως ακριβώς ζητούσαν οι καπιταλιστές.
Στην πράξη, υποχρεωτική για τους καπιταλιστές γίνεται μόνο η μεσολάβηση. Οχι όμως και η πρόταση του μεσολαβητή. Απορρίπτοντάς την, σταματούν κάθε παραπέρα διαδικασία. Εφόσον έχει προηγηθεί μεσολάβηση, κανένα μέρος δεν μπορεί να προσφύγει μονομερώς στη διαιτησία. Απαιτείται η συμφωνία και των δύο. Ετσι, οι καπιταλιστές γίνονται απόλυτοι δυνάστες, που μπορούν να καθορίζουν τα πάντα κατά το δοκούν.
