Στα τυπικά πρώτα. Την Τρίτη, 25 Μαρτίου 2025, εκδόθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου μια ακόμα καταδικαστική απόφαση για την Ελλάδα. Η εν λόγω απόφαση αφορά την κρίση επί της ουσίας προσφυγής γονέων ανηλίκου πρόσφυγα που δολοφονήθηκε κοντά στο νησί της Σύμης από λετονική μονάδα της Frontex σε συνεργασία με το ελληνικό Λιμενικό.
Το περιστατικό έλαβε χώρα στις 29 Αυγούστου 2015. Η καταδίκη της Ελλάδας αφορά την παραβίαση του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και συγκεκριμένα του δικαιώματος στη ζωή. Λόγω αυτής δε, επιδικάστηκε και χρηματικό ποσό στους γονείς του παιδιού. Με μια λίγο πιο προσεκτική ανάγνωση, όμως, διαπιστώνει κάποιος ότι η απόφαση δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό.
Το σκάφος που επέβαινε ο ανήλικος, μαζί με τους συγγενείς του, είχε πάρα πολύ κόσμο και οι ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές της συνοριοφυλακής το γνώριζαν αυτό (το ίδιο σκάφος, άλλωστε, ήταν γνωστό και ήδη καταγεγραμμένο από προηγούμενες επιχειρήσεις του Λιμενικού, σύμφωνα με τις καταγγελίες των ανθρώπων). Ωστόσο, συνειδητά το γεγονός αυτό παραβλέφτηκε, με τους συνοριοφύλακες να ανοίγουν πυρ, προκαλώντας χάος και πανικό και τελικά δολοφονώντας.
Οι καταθέσεις των μαρτύρων για τα όσα διαδραματίστηκαν ειδικότερα πάνω στο σκάφος κατά την επέμβαση Frontex και ελληνικού Λιμενικού δεν χρειάζονται σχόλια. Το σκάφος που επέβαιναν είχε σχεδόν φτάσει στο νησί της Σύμης, όταν εντοπίστηκε και δέχτηκε τα πυρά της Frontex. Το γεγονός ότι επέβαινε πλήθος κόσμου σ’ αυτό (άντρες, γυναίκες και παιδιά) έγινε αμέσως αντιληπτό, η επέμβαση των συνοριοφυλάκων και οι προειδοποιητικοί πυροβολισμοί δημιούργησαν συνθήκες μεγάλου πανικού, ενώ παράλληλα κανένας δεν καταλάβαινε τι έλεγαν και σε ποια γλώσσα μιλούσαν. Οι πυροβολισμοί πολύ γρήγορα στράφηκαν απευθείας κατά των ανθρώπων που βρίσκονταν στο κάτω μέρους του σκάφους (έτσι δολοφονήθηκε και ο ανήλικος πρόσφυγας), ενώ όλοι (ακόμα και οι φερόμενοι ως διακινητές) ήταν άοπλοι και δεν υπήρξε καμία ουσιαστική απειλή κατά των αρχών που βρέθηκαν εκεί.
Συνεχίζοντας λίγο ακόμα στο πνεύμα της συγκεκριμένης καταδικαστικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (το οποίο πλασάρεται και ως «καμάρι» του δημοκρατικού προσωπείου της ΕΕ, ως φάρος, σε θεσμικό επίπεδο, της διαφύλαξης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων), να αναφέρουμε κάτι ακόμα που έχει τη σημασία του. Το ίδιο δικαστήριο θεώρησε ότι η διερεύνηση της υπόθεσης από τις εθνικές αρχές της Ελλάδας (ανακριτικές και δικαστικές) βρίθει σοβαρών και πολυάριθμων πλημμελειών. Οι δε πλημμέλειες αυτές οδήγησαν στην απώλεια σημαντικού αποδεικτικού υλικού και στην αναποτελεσματικότητα της έρευνας των πραγματικών ευθυνών για το θάνατο του ανήλικου πρόσφυγα.
Σ’ αυτά τα συμπεράσματα οδήγησαν αφενός μεν η διαχείριση του αποδεικτικού υλικού από το Λιμενικό και τις ανακριτικές αρχές της αστυνομίας, οι οποίες κλήθηκαν να «ερευνήσουν» ευθύνες συναδέλφων τους, αφετέρου δε οι αποφάσεις των εθνικών δικαστηρίων που ενεπλάκησαν και που έφτασαν στο σημείο ακόμα και να θέσουν την υπόθεση στο αρχείο, χωρίς περαιτέρω έρευνα. Αν αυτό που διαβάζετε σας μοιάζει μια απ’ τα ίδια, θα πούμε πως έχετε δίκιο.
Στα ουσιαστικά, για εμάς, τώρα. Είναι η πολλοστή φορά που ακούμε για ανθρώπους που δολοφονούνται εν ψυχρώ κατά τη διάρκεια της απέλπιδας προσπάθειάς τους να εισέλθουν σε «ευρωπαϊκό έδαφος». Είναι η πολλοστή φορά που η ΕΕ και η Ελλάδα, σε αγαστή συνεργασία, σκοτώνουν (ή πνίγουν – ανάλογα) ανθρώπους στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα. Και η πολιτική τους είναι να εξακολουθήσουν να το κάνουν. Αλλωστε, η δημιουργία του μηχανισμού της Frontex αυτόν ακριβώς τον σκοπό ήρθε να υπηρετήσει, ενισχύοντας περαιτέρω τη φαρέτρα τους προκειμένου να προβαίνουν σε επαναπροωθήσεις και αναχαιτίσεις εισόδου προσφύγων με οποιοδήποτε τίμημα. Φορώντας τον φερετζέ του δήθεν «σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα».
Δεν έχουμε επίσης καμιά αμφιβολία ότι οι πάσης φύσεως δικαστικές και ανακριτικές αρχές, είτε σε εθνικό είτε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα «προσφέρουν» τις δικές τους υπηρεσίες στην πολιτική που έχει χαραχτεί ήδη και που υπηρετείται από τους μηχανισμούς της ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Η εν λόγω καταδίκη είναι απλώς μια επιβεβαίωση ότι αυτά που συμβαίνουν, ξεπερνούν ακόμα και τα μέτρα του δικού τους «νομικού πολιτισμού», παραβιάζοντας ακόμα και τα ελάχιστα που έχουν θέσει οι ίδιοι ως «όριο». Καμία σημασία δε δίνουν στην ανθρώπινη ζωή. Το ξέρουν πολύ καλά και το έχουν αποδεχτεί. Καιρός να το καταλάβουμε κι εμείς. Και να δράσουμε αναλόγως.
ΥΓ1. Πώς υποδέχτηκαν τα ελληνικά αστικά μίντια την απόφαση του ΕΔΔΑ; Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει… Κάποιες σκόρπιες αναφορές, κανένας μιντιακός θόρυβος.
Πέφτει μια φωτοβολίδα από χούλιγκαν και σκοτώνεται ένας ΜΑΤατζής. Ακολουθούν πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες και τα σάιτ, ενώ τα ραδιοκάναλα κάνουν επί μέρες εκπομπές επί εκπομπών, ενώ ο αστυνομικοδικαστικός μηχανισμός «παίρνει φωτιά» για να εκκαθαρίσει την υπόθεση στο ποινικό της σκέλος.
Σκοτώνεται ένα προσφυγόπουλο σε επιχείρηση του Λιμενικού σε ελληνική θάλασσα. Το γεγονός αναφέρεται απλά για μια μέρα, χωρίς ν’ ακούγεται η πλευρά των θυμάτων. Ο αστυνομικός μηχανισμός «στήνει» τη δικογραφία και ο δικαστικός μηχανισμός τη θέτει στο αρχείο. Στα μουλωχτά, χωρίς κανένα δημοσιογραφικό θόρυβο. Δέκα χρόνια αργότερα, εκδίδεται μια απόφαση από το ΕΔΔΑ που καταδικάζει το ελληνικό κράτος για ανθρωποκτονία και η οποία -πέραν των άλλων- αναφέρει (επί της ουσίας) πως ο αστυνομικοδικαστικός μηχανισμός «έστησε» την υπόθεση στο ποινικό της σκέλος. Κανένας μιντιακός θόρυβος.
ΥΓ2. Ενώ υπάρχει και αυτή η καταδίκη, ορίζεται υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου (τι προκλητικός ευφημισμός στο όνομα του συγκεκριμένου υπουργείου) ο Βορίδης. Η πιο άγρια καταστολή των προσφύγων στα σύνορα αναγορεύεται σε μοχλό της κυβερνητικής προπαγάνδας με στόχο το ακροδεξιό εκλογικό κοινό, σχεδιασμός που επιβεβαιώνεται και από το ότι ο πρωθυπουργός επιλέγει το συγκεκριμένο υπουργείο για μία από τις πρώτες επισκέψεις του στους νέους υπουργούς του.
