Η εικόνα του γερμανού αντικαγκελάριου και υπουργού Οικονομίας, Ρόμπερτ Χάμπεκ, να απευθύνει από τηλοψίας δραματική έκκληση σε ιδιώτες και επιχειρήσεις, ζητώντας τους να περιορίσουν την κατανάλωση φυσικού αερίου («κάθε κιλοβατώρα ενέργειας που εξοικονομείται βοηθά»!), δεν είναι ασφαλώς εικόνα δύναμης αλλά αδυναμίας. Οπως και η εικόνα του καγκελάριου Σολτς που αναγκάστηκε να εκδώσει διευκρινιστική ανακοίνωση, για να απαντήσει σε προηγούμενη ανακοίνωση της ρωσικής προεδρίας. «Ο καγκελάριος Σολτς ΔΕΝ συμφώνησε με αυτή τη διαδικασία», ανέφερε η ανακοίνωση της καγκελαρίας, που έγραψε το ΔΕΝ με κεφαλαία. «Ζήτησε μόνο γραπτές πληροφορίες για να κατανοήσει καλύτερα τη διαδικασία», κατέληξε η ανακοίνωση της καγκελαρίας.
Ο οικονομολόγος Σολτς ΔΕΝ κατάλαβε τη διαδικασία που του περιέγραψε ο Πούτιν στην προηγηθείσα τηλεσυνομιλία τους και ζήτησε γραπτές πληροφορίες για να την καταλάβει! Κανονική ατίμωση. Γιατί αυτό που του εξήγησε ο Πούτιν (και περιέγραψε στην ανακοίνωσή της η ρωσική προεδρία) ήταν πως η Γερμανία θα πληρώνει σε ευρώ στην Gazprom bank, η οποία αυτόματα θα μετατρέπει τα ευρώ σε ρούβλια. Δεν μπορεί να μην το κατάλαβε. Οσο για το «ΔΕΝ συμφώνησε με αυτή τη διαδικασία», απέχει πολύ από το «διαφώνησε». Δεν συμφώνησε και ζήτησε διευκρινίσεις σημαίνει ότι το συζητάει.
Αυτά έγιναν την Τετάρτη. Την Πέμπτη το τοπίο έγινε πιο καθαρό, με τον Πούτιν να υπογράφει το σχετικό διάταγμα και με τις πολιτικές ηγεσίες των τριών ισχυρότερων ιμπεριαλιστικών χωρών της ΕΕ να χοροπηδούν λες και ο ρώσος νεοτσάρος τούς έπιασε τον ποπό.
«Τα συμβόλαια προβλέπουν πληρωμές σε ευρώ και μερικά σε δολάρια. Εξήγησα στη συνομιλία μου με τον ρώσο πρόεδρο ότι αυτό θα μείνει ως έχει», δήλωσε ο καγκελάριος Σολτς, προσπαθώντας να κερδίσει λίγο από το χαμένο του κύρος ως ιμπεριαλιστής ηγέτης. Προεξόφλησε δε ότι «οι επιχειρήσεις θέλουν και θα συνεχίσουν να πληρώνουν σε ευρώ».
«Τα συμβόλαια είναι συμβόλαια. Και πρέπει να τηρούνται», δήλωσε ο γάλλος υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ, που μετέβη εσπευσμένα στο Βερολίνο όπου συναντήθηκε με τους γερμανούς ομολόγους του Χάμπεκ και Λίντνερ.
Ο Μάριο Ντράγκι, πρώην κεντρικός τραπεζίτης της ευρωζώνης και νυν «οικουμενικός πρωθυπουργός της Ιταλίας, αποφάσισε να το παίξει… χαζούλης, δηλώνοντας: «Εκείνο που κατάλαβα, αλλά μπορεί να κάνω και λάθος, είναι ότι η μετατροπή του συναλλάγματος σε ρούβλια είναι εσωτερική υπόθεση της Ρωσικής Ομοσπονδίας»!
Ομως, η άμεση μετατροπή των ευρώ σε ρούβλια δεν είναι και τόσο… εσωτερική υπόθεση της Ρωσίας, όπως είπε ο Ντράγκι. Θα υπάρχει ένας ενδιάμεσος λογαριασμός που θα είναι υποχρεωμένοι να ανοίξουν όλοι οι αγοραστές φυσικού αερίου. Σ’ αυτόν τον ειδικό λογαριασμό θα καταθέτουν τις οφειλές τους, οι οποίες αυτόματα θα μετατρέπονται σε ρούβλια με βάση την επίσημη ισοτιμία στην αγορά συναλλάγματος της Μόσχας. Ετσι, οι πωλητές αερίου θα πληρώνονται σε ρούβλια.
Τι πετυχαίνει μ’ αυτό η Ρωσία;
- Καταρχάς στηρίζει το ρούβλι, διατηρώντας ψηλά τη ζήτησή του για πολύ καιρό ακόμα, καθώς οι ευρωπαίοι αγοραστές δεν μπορούν να αποδεσμευτούν από το φυσικό αέριο (χρειάζεται μια δεκαετία για να γίνει μια τέτοια διαδικασία, χωρίς να λογαριάζουμε το υψηλό της κόστος για τις ευρωπαϊκές οικονομίες).
- Δεύτερο, παρακάμπτει (εν μέρει μεν αλλά σε ψηλό βαθμό) τις οικονομικές κυρώσεις που της έχουν επιβληθεί. Αν αυτή η τακτική επεκταθεί και σε άλλα προϊόντα, τότε ο βαθμός παράκαμψης των κυρώσεων θα αυξηθεί.
«Αν δεν γίνουν αυτές οι πληρωμές, θα το θεωρήσουμε αθέτηση εκ μέρους των αγοραστών, με όλες τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται. Κανείς δεν μας πουλάει τίποτα δωρεάν, ούτε θα κάνουμε φιλανθρωπία – αυτό σημαίνει ότι οι υπάρχουσες συμβάσεις θα σταματήσουν», δήλωσε ο Πούτιν προειδοποιώντας ότι θα κλείσει τη στρόφιγγα σε όποιον δε συμφωνήσει με το νέο τρόπο πληρωμής. «Εάν θέλετε αέριο, βρείτε ρούβλια!» είχε δηλώσει μια μέρα νωρίτερα ο Βιατσεσλάβ Βολόντιν, πρόεδρος της Δούμας και στενός συνεργάτης του Πούτιν, προσθέτοντας: «Θα ήταν σωστό, εκεί που ωφελεί τη χώρα μας να διευρύνουμε τη λίστα των εξαγόμενων προϊόντων που θα τιμολογούνται σε ρούβλια: λιπάσματα, σιτηρά, έλαια, γαιάνθρακας, μέταλλα, ξυλεία κ.ά.».
Στο μεταξύ, είχε πεταχτεί η Ούρσουλα το αστροπελέκι για να δηλώσει ότι η πληρωμή για το φυσικό αέριο σε ρωσικά ρούβλια είναι απαράδεκτη, διότι είναι μια προσπάθεια παράκαμψης των κυρώσεων. Βουλωμένο γράμμα διαβάζει αυτή η γυναίκα! Μετά… άστραψε και βρόντησε: «Η Ευρώπη δεν θα επιτρέψει στη Ρωσία να παρακάμψει τους περιορισμούς». Ο Σολτς και ο Ντράγκι, επικεφαλής των δύο χωρών με τις μεγαλύτερες εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, έγραψαν την Ούρσουλα εκεί που τη γράφουν συνήθως. Από ρωσικής πλευράς η απάντηση στην Ούρσουλα ανατέθηκε στον χαμηλόβαθμο Ιγκόρ Ανάνσκιχ, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Ενέργειας της Δούμας, που απλώς επανέλαβε ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να υποχωρήσει από την απόφασή της.
Στην αρχή είπαν ότι ο Πούτιν μπλοφάρει. Μετά είπαν ότι ο Πούτιν εκβιάζει. Οι τιμές των ορυκτών καυσίμων, όμως, πρόλαβαν να εκτιναχτούν σε νέα ύψη. Και ο Ντμίτρι Μπιριχέφσκι, διευθυντής του Τμήματος Οικονομικής Συνεργασίας του υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, είπε τη μεγάλη αλήθεια μέσω του RIA Novosti: «Το να αρνούνται ή όχι (σ.σ. οι Ευρωπαίοι) είναι δική τους υπόθεση, αλλά, φυσικά, αυτό θα έχει τεράστιες συνέπειες για ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία και ως εκ τούτου για την παγκόσμια οικονομία, επειδή οι τιμές θα ανέβουν όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο».
Ο ρωσικός ιμπεριαλισμός, συνεχίζοντας με αδιάλειπτη ένταση τον πόλεμο στην Ουκρανία, έκανε την πρώτη σημαντική κίνηση αντεπίθεσης στο πεδίο του οικονομικού πολέμου με τους ευρωπαίους ιμπεριαλιστές. Η απαίτηση της πληρωμής σε ρούβλια (έστω με την έμμεση διαδικασία που ο Πούτιν περιέγραψε στους Σολτς και Ντράγκι) έχει στη βάση της το δεδομένο ότι οι ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές χώρες δεν μπορούν να απεξαρτηθούν από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, άνθρακα). Δεν έχουν εναλλακτικές πηγές. Και δεν μπορούν ν’ αφήσουν τον κόσμο να παγώσει στα σπίτια του, ούτε τις επιχειρήσεις να κάνουν στάση παραγωγής, όπως προβλέπουν τα σχέδια έκτακτης ανάγκης που δημοσιοποίησαν.
Οι εκκλήσεις προς ιδιώτες και επιχειρήσεις για οικονομία στην κατανάλωση είναι απλώς δείγμα πανικού μιας ιμπεριαλιστικής κυβέρνησης (της γερμανικής) που βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος. Από τη μια σύρθηκε αναγκαστικά στις κυρώσεις της Δύσης προς τη Ρωσία και από την άλλη σύρεται τώρα αναγκαστικά στην υπονόμευση αυτών των κυρώσεων, όπως απαιτεί η Ρωσία.
Εδώ δεν μιλάμε για ψώνια στη λαϊκή, όπου δεν σ’ αρέσει η τιμή της ντομάτας στον ένα πάγκο και ψωνίζεις από τον παρακάτω που την έχει λίγο φτηνότερα. Εδώ μιλάμε για μονοπωλιακό έλεγχο άκρως απαραίτητων για τη λειτουργία της καπιταλιστικής μηχανής ενεργειακών πρώτων υλών. Αλλά και για ευρύτερες οικονομικές σχέσεις που έχουν να κάνουν με τη λειτουργία των τραπεζών. Ο Μπιριχέφσκι, στον οποίο αναφερθήκαμε παραπάνω, μίλησε για αλυσιδωτές συνέπειες αν υπάρξει άρνηση πληρωμής σε ρούβλια. Και δεν έχει άδικο όταν λέει με ύφος ψυχρού τεχνοκράτη: «Μεταξύ των συνεπειών θα είναι ο αποκλεισμός συναλλαγών, το πάγωμα των εξασφαλίσεων, τα περιουσιακά στοιχεία και το κλείσιμο των πιστωτικών γραμμών. Οι δανειστές θα αναγκαστούν να διαγράψουν δάνεια σε ρώσους κατοίκους ως μη εξυπηρετούμενα, με αποτέλεσμα μια κρίση μη πληρωμής που θα συνοδεύεται από σειρά χρεοκοπιών». Κοντολογίς, είπε για τη Ρωσία αυτό που είχαν πει oι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές όταν έσπευδαν να σώσουν τις τράπεζες το 2008, μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers: too big to fail (πολύ μεγάλη για να χρεοκοπήσει).
Εκείνοι που επιμένουν ότι ο Πούτιν απλώς μπλοφάρει στηρίζουν τον ισχυρισμό τoυς στο ότι η Ρωσία έχει ανάγκη να πουλήσει τα καύσιμά της, στον ίδιο βαθμό που οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ανάγκη να αγοράσουν. Σ’ αυτή τη φάση, όμως, πιο εύκολο είναι για τη Ρωσία να πουλήσει ορυκτά καύσιμα στην Κίνα και την Ινδία, έστω και σε χαμηλότερες τιμές, παρά να βρουν άμεσα οι ευρωπαίοι ιμπεριαλιστές εναλλακτικές πηγές αγοράς. Δεν είναι τυχαίο ότι προτού ο Πούτιν υπογράψει το διάταγμα, ο Λαβρόφ πραγματοποίησε ταξίδι-αστραπή σε Κίνα και Ινδία, απ’ όπου επέστρεψε με ανοιχτή υποστήριξη της κινέζικης πλευράς και καλυμμένη της ινδικής.
Υπάρχει και κάτι ακόμη. Η ρωσική ιμπεριαλιστική ηγεσία ξέρει πως τίποτα από τώρα και μετά δε θα είναι όπως προηγουμένως. Ξέρει ότι θα χάσει αγορές στην Ευρώπη, τις οποίες πρέπει να αντικαταστήσει. Τώρα, λοιπόν, είναι η ευκαιρία να πάρει ό,τι περισσότερο μπορεί από την ευρωπαϊκή αγορά, εγκαθιδρύοντας μια θέση υπεροχής στις διμερείς σχέσεις της με τις ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.
Οπως βλέπουμε, ο οικονομικός πόλεμος των ιμπεριαλιστών δεν είναι λιγότερο άγριος από τον πόλεμο που γίνεται με όπλα στην Ουκρανία. Αυτοί που δήλωναν αλαζονικά ότι γονάτισαν τη Ρωσία με τις κυρώσεις, ότι επίκειται χρεοκοπία του ρωσικού κράτους και άλλα τέτοια, βλέπουν (σίγουρα όχι με έκπληξη, γιατί ούτε αφελείς ούτε πρωτάρηδες είναι) τη Ρωσία, χωρίς να κάνει βήμα πίσω στο πολεμικό μέτωπο, να προσπαθεί να αντεπιτεθεί στο οικονομικό μέτωπο, χτυπώντας τους στο μαλακό τους υπογάστριο.
Τιε επόμενες μέρες θα υπάρξουν εξελίξεις. Δεν χρειάζεται να κάνουμε προβλέψεις, όταν μας λείπουν τα δεδομένα του παρασκήνιου. Εκείνο που κρατάμε είναι η ενότητα ανάμεσα στον οικονομικό πόλεμο και στον πόλεμο που γίνεται με όπλα. Αποτελούν πτυχές του αδυσώπητου αγώνα για σφαίρες επιρροής και ζώνες τοποθέτησης κεφαλαίου, από τον οποίο χαμένοι θα βγουν οι λαοί.
