Ο Ομηρος, ασφαλώς, δεν είχε υπόψη του ότι χιλιετίες μετά την αναφορά του σε «φτερωτά λόγια» θα προέκυπτε ένα σύστημα που ο Λένιν ονόμασε «Ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού», στο πλαίσιο του οποίου θα βρει την πιο πλατιά εφαρμογή του ο όρος. Στον ιμπεριαλισμό, τα λόγια είναι πάντοτε… φτερωτά. Συχνά και τα γραπτά.
Στο περιβόητο ωριαίο διάγγελμά του, ο Πούτιν είπε κάποια στιγμή:
«Ταυτόχρονα, προσπαθούν ξανά και ξανά να μας πείσουν ότι το ΝΑΤΟ είναι μια φιλειρηνική και καθαρά αμυντική συμμαχία. Λένε ότι δεν υπάρχει καμία απειλή για τη Ρωσία. Και πάλι μας προτείνουν να πιστέψουμε τα λεγόμενά τους. Γνωρίζουμε όμως το πραγματικό τίμημα αυτών των λόγων. Το 1990, όταν συζητούνταν το ζήτημα της γερμανικής ενοποίησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποσχέθηκαν στη σοβιετική ηγεσία ότι δεν θα υπάρξει επέκταση της δικαιοδοσίας ή της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ ούτε μια ίντσα ανατολικότερα. Και ότι η γερμανική ενοποίηση δεν θα οδηγούσε σε επέκταση της στρατιωτικής οργάνωσης του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά. Αυτό είναι ένα απόσπασμα. Μίλησαν, έδωσαν προφορικές διαβεβαιώσεις, και όλα αποδείχθηκαν ότι δεν ήταν τίποτα».
Το έγγραφο που παρουσίασε ήταν αυτό που αποκάλυψε το γερμανικό Spiegel πριν από μερικές μέρες. Ηταν ένα πρώην διαβαθμισμένο έγγραφο που υπήρχε στα Βρετανικά Εθνικά Αρχεία και αποχαρακτηρίστηκε. Από εκεί το ανέσυρε αμερικανός πανεπιστημιακός και το «πάσαρε» στο Spiegel. Το έγγραφο είναι του 1991 και εν είδει πρακτικών αναφέρεται σε διαβεβαιώσεις που έδωσαν οι εκπρόσωποι των τεσσάρων ηγετριών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της Δύσης (ΗΠΑ, Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία) στην τότε Ε«Σ»«Σ»Δ του Γκορμπατσόφ και της κλίκας του, ότι μετά την απόσυρση των «σοβιετικών» στρατευμάτων, προκειμένου να επανενωθεί η Γερμανία (για την ακρίβεια να προσαρτηθεί το ανατολικό τμήμα στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας), το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί προς τα ανατολικά.
Οι συνομιλίες στις οποίες αναφέρεται το έγγραφο έγιναν στις 6 Μάρτη του 1991 και οι Δυτικοί διαβεβαίωσαν τους Ρώσους ότι το ΝΑΤΟ δεν πρόκειται να επεκταθεί πέρα από τον Ελβα. «Καταστήσαμε σαφές ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί πέρα από τον Ελβα. Κατά συνέπεια, δεν μπορούμε να προσφέρουμε θέση μέλους στο ΝΑΤΟ στην Πολωνία και άλλους», λέει ο εκπρόσωπος του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιούργκεν Χρόμποκ. Ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Ρέιμοντ Σιτζ συμφώνησε με τον γερμανό συνάδελφό του: «Καταστήσαμε σαφές στη Σοβιετική Ενωση – στις συνομιλίες 2+4 όπως επίσης και σε άλλες συνομιλίες- ότι δεν θα εκμεταλλευτούμε την απόσυρση των σοβιετικών στρατευμάτων από την Ανατολική Ευρώπη… Το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί προς ανατολάς, είτε επίσημα είτε ανεπίσημα».
Τη συνέχεια την ξέρουμε. Το 1994, στην πρώτη συμμετοχή του σε σύνοδο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, ο Κλίντον δήλωσε ότι η επέκταση του δυτικού μπλοκ ανατολικά δεν αφορά το αν αλλά το πότε. Το 1997, πριν ακόμα από την υπογραφή της Ιδρυτικής Πράξης ΝΑΤΟ-Ρωσίας, οι χώρες πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας άρχισαν η μία μετά την άλλη να καλούνται στο ΝΑΤΟ. Ο μεθύστακας Γέλτσιν και η διεφθαρμένη κλίκα που τον περιέβαλε είχαν πιο σοβαρά ζητήματα ν’ ασχοληθούν: το πλιάτσικο στην κρατική περιουσία της πρώην κρατικοκαπιταλιστικής Ε«Σ»«Σ»Δ. Τσεχία, Ουγγαρία και Πολωνία μπήκαν επίσημα στο ΝΑΤΟ το 1999. Βουλγαρία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία και τα τρία κράτη της Βαλτικής μπήκαν το 2004. Ακολούθησαν (από το 2009 μέχρι το 2020) Αλβανία, Κροατία, Μαυροβούνιο και Βόρεια Μακεδονία. Σε Ουκρανία, Γεωργία και Βοσνία έχει αναγνωριστεί επίσημα καθεστώς υποψήφιου μέλους.
Ο Πούτιν ξέρει καλά πως το έγγραφο που αποκάλυψε το Spiegel δεν έχει καμιά νομική ισχύ, καθώς αποτελεί σημειώσεις από συνομιλίες. Ο ίδιος μίλησε για «προφορικές διαβεβαιώσεις». Τα φτερωτά λόγια που λέμε. Δεν υπάρχει κάποια διεθνής συμφωνία στην οποία το ΝΑΤΟ να δεσμεύεται ότι δεν θα επεκταθεί ανατολικά. Αν υπήρχε Συμφωνία, θα ήταν πιο δύσκολο για τους νατοϊκούς να την παραβιάσουν. Το έγγραφο των βρετανικών αρχείων έχει σημασία μόνο από άποψη προπαγάνδας και γι’ αυτό το χρησιμοποιεί ο Πούτιν.
Το ερώτημα, όμως, είναι γιατί να βγει ένα έγγραφο που δείχνει ότι οι Δυτικοί είναι το ίδιο, αν όχι περισσότερο αναξιόπιστοι από τον Πούτιν, από έναν πανίσχυρο γερμανικό εκδοτικό όμιλο, σε μια περίοδο που την πολεμική ένταση τροφοδοτούσε το αίτημα της Ρωσίας να δεσμευτεί το ΝΑΤΟ ότι δεν θα εντάξει την Ουκρανία και η άρνηση των Αμερικανονατοϊκών να δεσμευτούν σ’ αυτό. Είναι βέβαιο πως το Spiegel λειτούργησε ως «ντουντούκα» γερμανικών μονοπωλιακών ομίλων, οι οποίοι θεωρούν σημαντικές τις οικονομικές σχέσεις Γερμανίας-Ρωσίας.
Ο εκπρόσωπος του γερμανικού ΥΠΕΞ Κρίστοφερ Μπούργκερ κατέταξε το βρετανικό έγγραφο στην κατηγορία –σε ελεύθερη απόδοση- «λέμε και καμιά μαλακία για να περάσει η ώρα» και αναφέρθηκε στις επίσημες συμφωνίες, λέγοντας: «Θα ήθελα να δηλώσω για μια φορά ακόμη, πως ούτε η Συμφωνία 2+5 (σ.σ. για την επανενοποίηση της Γερμανίας), ούτε η Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ-Ρωσίας περιλαμβάνουν υπόσχεση στη Ρωσία ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί προς ανατολάς. Η συμφωνία 2+4 δεν αναφέρει αυτό το θέμα καθόλου και κάθε αντίθετη δήλωση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα», είπε ο Μπούργκερ, όταν ρωτήθηκε για την αποκάλυψη του Spiegel. Και συνέχισε: «Η Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ-Ρωσίας υπογράφηκε το 1997, ακριβώς στο πλαίσιο της επικείμενης επέκτασης του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά. Σ’ αυτήν, Ρωσία και ΝΑΤΟ συμφώνησαν πώς συγκεκριμένα ρωσικά συμφέροντα στον τομέα της ασφάλειας θα ληφθούν υπόψη σ’ αυτή τη διαδικασία. Εξακολουθούμε να εμμένουμε σ’ αυτό σήμερα».
Οσο για το βρετανικό έγγραφο, το γύρισε στο… καλαματιανό: «Νομίζω πως ένα κυβερνητικό μπρίφινγκ, εξ ορισμού, δεν είναι μια ιστορική επιτροπή. Το υπουργείο Εξωτερικών έχει ένα πολιτικό αρχείο το οποίο μπορεί να προσεγγίσει ο καθένας και να μελετήσει ένα ντοκουμέντο που είναι ηλικίας 30 ετών. Πολλοί ιστορικοί χρησιμοποιούν αυτά τα αρχεία. Δεν θα προσπαθήσω να ερμηνεύσω ένα τριαντάχρονο ντοκουμέντο. Δεν είναι η δουλειά μου»!
Αυτός είναι ο… ηθικός κόσμος του ιμπεριαλισμού. Κριτήριο της δράσης των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων δεν είναι η τήρηση των όποιων συμφωνιών (πόσο μάλλον όταν πρόκειται για προφορικές διαβεβαιώσεις), αλλά η απόκτηση πλεονεκτήματος έναντι των ανταγωνιστών, με βάση τη δύναμη του κεφαλαίου των μονοπωλιακών ομίλων και την πολιτική και στρατιωτική δύναμη του ιμπεριαλιστικού κράτους.
