H Ντόχα του Κατάρ έχει γίνει τις τελευταίες μέρες το κέντρο έντονων πολιτικών διεργασιών και παρασκηνιακών παζαρεμάτων σχετικά με τη μορφή και το ρόλο της αντιπολίτευσης στη Συρία, καθώς ο Λευκός Οίκος επιχειρεί με ανοιχτή μονομερή παρέμβαση στον εμφύλιο πόλεμο να επιβάλλει τις επιλογές του και να δημιουργήσει νέα δεδομένα για τους ανταγωνιστές του, τη Μόσχα και το Πεκίνο.
Στις 31 Οκτωβρίου, σε συνέντευξη τύπου κατά το ταξίδι της στην Κροατία, η Χίλαρι Κλίντον, αιφνιδιαστικά, σκιαγράφησε τη νέα αμερικάνικη πρόταση για τη δομή και το ρόλο της αντιπολίτευσης στη Συρία, ακυρώνοντας τον μέχρι τώρα προνομιακό συνομιλητή της Δύσης, το Συριακό Εθνικό Συμβούλιο, ως εκπρόσωπο της συριακής αντιπολίτευσης.
«Εχουμε ξεκαθαρίσει – είπε μεταξύ άλλων – ότι το Συριακό Εθνικό Συμβούλιο δεν μπορεί πια να θεωρείται ως ο ορατός ηγέτης της αντιπολίτευσης. Αυτοί μπορεί να είναι τμήμα μιας ευρύτερης αντιπολίτευσης, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει ανθρώπους από το εσωτερικό της Συρίας και άλλους που έχουν νόμιμη φωνή και πρέπει να ακουστεί. Χρειάζεται μια αντιπολίτευση που να μπορεί να μιλήσει σε κάθε κομμάτι του πληθυσμού και σε κάθε γεωγραφικό τμήμα της Συρίας. Επίσης, χρειάζεται μια αντιπολίτευση που να μπορεί να αντισταθεί σθεναρά στις προσπάθειες των εξτρεμιστών να κλέψουν τη συριακή επανάσταση».
Και πρόσθεσε ότι «οι ΗΠΑ βοήθησαν εκπροσώπους ομάδων της εσωτερικής αντιπολίτευσης να βγουν κρυφά από τη χώρα για μια συνάντηση στη Νέα Υόρκη τον περασμένο Σεπτέμβριο. Εχουμε προτείνει ονόματα και οργανώσεις που πιστεύουμε ότι πρέπει να περιληφθούν σε οποιαδήποτε ηγετική δομή».
Στην αμερικάνικη προσπάθεια παραγκωνισμού τους, ηγετικοί παράγοντες του Συριακού Εθνικού Συμβουλίου αντέδρασαν έντονα δηλώνοντας, μεταξύ άλλων, ότι «κάθε συζήτηση που έχει στόχο να υποσκελίσει το Συριακό Εθνικό Συμβούλιο ή να δημιουργήσει νέα σώματα για να το αντικαταστήσουν συνιστούν προσπάθεια υπονόμευσης της συριακής επανάστασης σπέρνοντας τους σπόρους της διάσπασης». Ακολούθησε η τετραήμερη συνδιάσκεψη του Συριακού Εθνικού Συμβουλίου, στις 4 – 7 Νοεμβρίου, στην Ντόχα, την πρωτεύουσα του Κατάρ, στην οποία αποφασίστηκε η διεύρυνσή του με τη συμμετοχή 13 άλλων ομάδων της αντιπολίτευσης και η μείωση του αριθμού των μελών της Γενικής Γραμματείας από 313 σε 220, ώστε να περιληφθούν 200 νέα μέλη που εκπροσωπούν τις 13 πολιτικές ομάδες και τους ανεξάρτητους.
Η αμερικάνικη πρόταση για τη δομή και το ρόλο της συριακής αντιπολίτευσης ακούει στο όνομα Συριακή Εθνική Πρωτοβουλία, το σχέδιο της οποίας δόθηκε στη δημοσιότητα στις 2 Νοεμβρίου από το γνωστό αντίπαλο του καθεστώτος και καπιταλιστή Ριάντ Σεΐφ, ο οποίος υποστηρίζεται από το Λευκό Οίκο και φέρεται να έχει ήδη πάρει το χρίσμα του ηγέτη της Πρωτοβουλίας. Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να παραγκωνιστεί το αναποτελεσματικό, αναξιόπιστο και χωρίς επιρροή στο εσωτερικό της Συρίας Συριακό Εθνικό Συμβούλιο και να συγκροτηθεί μια πιο συνεκτική και αντιπροσωπευτική αντιπολίτευση ως εναλλακτική πολιτική λύση, μέσω της οποίας θα διοχετεύεται η οικονομική βοήθεια και ο οπλισμός στους αντάρτες, ώστε να απομονωθούν οι ένοπλες οργανώσεις του ριζοσπαστικού Ισλάμ, που αυξάνονται συνεχώς και φέρονται να έχουν στην κατοχή τους τα περισσότερα και τα καλύτερα όπλα.
Το σχέδιο για τη Συριακή Εθνική Πρωτοβουλία, το οποίο επρόκειτο να εγκριθεί από τους συμμετέχοντες σε σύνοδο στις 8 Νοεμβρίου στην Ντόχα, προτείνει τη συγκρότηση τεσσάρων σωμάτων: του Σώματος της Πρωτοβουλίας (που θα περιλαμβάνει εκπροσώπους πολιτικών ομάδων, τοπικών συμβουλίων, επαναστατικών δυνάμεων και εθνικές προσωπικότητες), ενός Ανώτατου Στρατιωτικού Συμβουλίου (που θα περιλαμβάνει αντιπροσώπους από τα στρατιωτικά συμβούλια και τις ταξιαρχίες), μιας Δικαστικής Επιτροπής και μιας μεταβατικής κυβέρνησης (που θα αποτελείται από τεχνοκράτες).
Σύμφωνα με το μεγαλεπήβολο αυτό σχέδιο, η Συριακή Εθνική Πρωτοβουλία θα δημιουργήσει ένα ταμείο για την υποστήριξη του συριακού λαού, θα υποστηρίζει τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό, θα διοικεί τις απελευθερωμένες περιοχές, θα προτείνει ένα πρόγραμμα για τη μεταβατική περίοδο και θα εξασφαλίσει τη διεθνή αναγνώριση.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις και οι επιφυλάξεις που ακολούθησαν τη δημοσιοποίηση του σχεδίου για τη Συριακή Εθνική Πρωτοβουλία δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για τους εμπνευστές του.
Καταρχήν, γιατί η κίνηση αυτή έχει στιγματιστεί ως ωμή αμερικάνικη παρέμβαση, παρόλο που μετά τη θύελλα που προκάλεσαν οι δηλώσεις της Χίλαρι Κλίντον το Στέιτ Ντιπάρτμεντ προσπάθησε να κρατήσει πιο διακριτική στάση, και ο Ριάντ Σεΐφ χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ο Αχμέντ Τσαλάμπι (ο διορισμένος από το Λευκό Οίκο πρωθυπουργός του Ιράκ) ή ακόμη χειρότερα ως ο Χαμίντ Καρζάι της Συρίας. Επειτα, οι πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές, οι θρησκευτικές και εθνικές (Κούρδοι της Συρίας) αντιθέσεις, τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα, όπου οφείλεται κυρίως η διάσπαση της αντιπολίτευσης στο καθεστώς Ασαντ, δεν είναι καθόλου εύκολο να γεφυρωθούν.
Το Συριακό Εθνικό Συμβούλιο σχεδιάζει να πάρει μέρος στη συνδιάσκεψη της 8ης Νοεμβρίου και παζαρεύει για να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη δυνατή εκπροσώπησή του στην ηγετική ομάδα που θα συγκροτηθεί. Τα ρεπορτάζ το παρουσιάζουν να διεκδικεί το 40% των θέσεων στο προτεινόμενο 50μελές αυτό σώμα αντί των 15 που προτείνουν οι Αμερικάνοι.
Οι τοπικές συντονιστικές επιτροπές, που πρωτοστάτησαν στην οργάνωση της εξέγερσης, κατήγγειλαν ως απαράδεκτες τις δηλώσεις Κλίντον και εξέφρασαν επιφυλακτική υποστήριξη στην Πρωτοβουλία. Από την πλευρά του Ελεύθερου Συριακού Στρατού ή των διάφορων ταξιαρχιών δεν υπάρχει μέχρι στιγμής καμιά επίσημη αντίδραση ή έστω κάποια αναφορά στην Πρωτοβουλία στις ιστοσελίδες τους. Σημειωτέον ότι, εκτός από τις ένοπλες ομάδες του ριζοσπαστικού Ισλάμ που επιχειρούν αυτόνομα, υπάρχουν αναρίθμητες άλλες ένοπλες ομάδες που αναφέρονται στον Ελεύθερο Συριακό Στρατό αλλά επιχειρούν επίσης αυτόνομα και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα αποδεχτούν την όποια θέση πάρει η ηγεσία του.
Διάφορες άλλες πολιτικές οργανώσεις και προσωπικότητες έξω από το Συριακό Εθνικό Συμβούλιο δεν έχουν πάρει μέχρι στιγμής θέση, ενώ το Εθνικό Σώμα Συντονισμού, πολιτικός αντίπαλος του Συριακού Εθνικού Συμβουλίου, και το Εθνικό Δημοκρατικό Μέτωπο δεν συμμετέχουν στη συνδιάσκεψη της 8ης Νοεμβρίου για τη Συριακή Εθνική Πρωτοβουλία και έχουν δηλώσει ότι οποιαδήποτε μονομερής απόφαση στη Ντόχα για το σχηματισμό μεταβατικής κυβέρνησης θα οδηγήσει σε παραπέρα διάσπαση της αντιπολίτευσης.
Τέλος, ακόμη και ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ, Λακντάρ Μπραχίμι, επέμεινε, ύστερα από τη συνάντησή του στο Κάιρο στις 4 Νοεμβρίου με τον επικεφαλής του Αραβικού Συνδέσμου Ναμπίλ Ελαράμπι και το ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ότι οποιαδήποτε λύση στη Συρία πρέπει να βασίζεται στη Διακήρυξη της Γενεύης τον περασμένο Ιούνιο, η οποία καλούσε για διαπραγματεύσεις μεταξύ Ασαντ και αντιπολίτευσης με στόχο το σχηματισμό μεταβατικής κυβέρνησης.
Στο μεταξύ, ο εμφύλιος πόλεμος μαίνεται, με εκατοντάδες νεκρούς καθημερινά, με ορατό πλέον τον κίνδυνο η χώρα να μετατραπεί σε Ιράκ, ακόμη κι όταν επιτευχθεί κάποια συμφωνία και τυπικά σιγήσουν τα όπλα.
