Η στήλη αισθάνεται την ανάγκη να στείλει τα θερμά της συλλυπητήρια στην πρόεδρο της Αργεντινής, Κριστίνα Φερνάντες Κίρσνερ, καθώς και στους εδώ υποστηρικτές της, για το μεγάλο κακό που τη βρήκε. Ποιο κακό; Για τη χυλόπιτα από τον οίκο Fitch μιλάμε, έναν οίκο που αξιολογεί πόσο καλοπληρωτές ή κακοπληρωτές είναι τα κράτη. Ο Fitch υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της Αργεντινής από την κατηγορία «Β» («σταθερή») στην κατηγορία «CC» («αρνητική»), την ίδια κατηγορία δηλαδή που βρίσκεται και η Ελλάδα, ένα βήμα πριν από τη χρεοκοπία. Μια βδομάδα πριν (στις 21/11/12), αμερικάνικο δικαστήριο αποφάσισε ότι η Αργεντινή υποχρεούται να αποπληρώσει πλήρως τα χρεοκοπημένα ομόλογα που δεν περιλαμβάνονταν σε καμία από τις δύο συμφωνίες ανταλλαγής ομολόγων (κουρέματος) που έγιναν το 2005 και το 2010, στις οποίες συμμετείχε το 93% των ομολόγων που χρεοκόπησαν.
Τα ομόλογα που δεν ανταλλάχθηκαν τα κατείχαν κάποια από τα λεγόμενα «αρπακτικά» κεφάλαια (vulture funds). Ενα απ’ αυτά (ονόματι Elliot Management Corp, με έδρα τη Νέα Υόρκη) έχει… προϋπηρεσία σε τέτοιου είδους κομπίνες. Σύμφωνα με παλαιότερο άρθρο του E-conomist[1], το εν λόγω «αρπακτικό» είχε ξοδέψει 11.8 εκ. δολάρια στο ξεπεσμένο χρέος του Περού και μετά από τέσσερα χρόνια στα δικαστήρια (το 2000) ανάγκασε την κυβέρνηση να συμβιβαστεί για 56 εκατομμύρια δολάρια! Το ίδιο κάνει και τώρα. Μάζεψε μερικά ακόμα «αρπακτικά» και πέτυχε από αμερικάνικο δικαστήριο να τα δικαιώσει, εξαναγκάζοντας την Αργεντινή να πληρώσει τα ομόλογα στην ονομαστική τους αξία μαζί με τους τόκους 11 ετών. Σύνολο 1.3 δισ. δολάρια!
Κι αυτό θα πρέπει να το κάνει μέχρι τις 15 Δεκέμβρη, διαφορετικά κινδυνεύει να δει να παγώνουν τα κρατικά περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό, όπως έγινε με τη φρεγάτα του πολεμικού ναυτικού της Αργεντινής, που την κατέσχεσε ένα άλλο «αρπακτικό» (η εταιρία NML, θυγατρική της Elliot) στη Γκάνα τον περασμένο μήνα. Η NML (που επίσης ανήκει στην ομάδα των πιστωτών που δικαίωσε το αμερικάνικο δικαστήριο) κατέχει κρατικά ομόλογα της Αργεντινής αξίας 370 εκ. δολαρίων και προκειμένου να παραιτηθεί από το δικαίωμα κατάσχεσης της φρεγάτας (το δικαίωμα το κέρδισε από το ανώτατο δικαστήριο της Γκάνα) ζήτησε τουλάχιστον 20 εκατομμύρια όπως μας πληροφορεί ο Γκάρντιαν[2].
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η NML έχει ήδη κερδίσει δικαστικές αποφάσεις αξίας πάνω από 1.6 δισ. δολάρια σε διάφορα δικαστήρια στις ΗΠΑ και τη Βρετανία κι έχει κάνει επανειλημμένα προσπάθειες να κατάσχει περιουσιακά στοιχεία του αργεντίνικου κράτους στο εξωτερικό. Οπως έλεγε το άρθρο του Economist το 2005[1], «ακόμα και σε μία χρεοκοπία, υπάρχουν λεφτά για να κερδηθούν»! Κι όπως όλα δείχνουν, τα λεφτά θα κερδηθούν από τα αρπακτικά του χρηματιστικού κεφαλαίου και η έφεση που άσκησε η κυβέρνηση της Αργεντινής μάλλον θα αποτελέσει μία ακόμα… χυλόπιττα στα μούτρα της Κίρσνερ.
Ενα χρόνο μετά την πανηγυρική επανεκλογή της, η Κίρσνερ βλέπει ότι η σοσιαλδημοκρατική πολιτική διαχείρισης της κρίσης στην Αργεντινή, που επιβλήθηκε μπροστά στο φόβο της λαϊκής εξέγερσης που σάρωσε τα πάντα στη χώρα στα τέλη του 2001, φτάνει στα όριά της. Η κρίση έχει ήδη αρχίσει να δείχνει τα δόντια της και στην Αργεντινή. Οι ξέφρενοι ρυθμοί ανάπτυξης του ΑΕΠ (της τάξης του 9.2% το 2010 και 8.9% το 2011) έχουν παρέλθει και τώρα η κυβέρνηση αναγκάζεται να χαμηλώσει τις προβλέψεις της για την αύξηση του ΑΕΠ στο 3.4% για φέτος και στο 4.4% για το 2013, όπως ανέφερε ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών στην διεθνή σύνοδο που έγινε στο Τόκιο στα μέσα του περασμένου μήνα[3]. Σύμφωνα δε με την τελευταία έκθεση του ΔΝΤ[4], ο πληθωρισμός, βασισμένος στο δείκτη τιμών καταναλωτή για την ευρύτερη περιοχή του Μπουένος Αιρες, ήταν 10.5% το 2010, ενώ ο στις περιφέρειες ξεπερνούσε το 20% κατά μέσον όρο.
Αυτά ας τα έχουν υπόψη τους όσοι θεωρούν την Αργεντινή ως πρότυπο διαχείρισης της κρίσης. Σε μια καπιταλιστική οικονομία, ακόμα κι αν οι κυβερνήσεις αναγκαστούν να δώσουν πέντε φράγκα στον εργάτη για να γλυτώσουν από την εξέγερση, θα τα πάρουν πίσω, όταν ο κίνδυνος της εξέγερσης περάσει. Η ρεφορμιστική πολιτική των κυβερνήσεων μετά το 2002 στην Αργεντινή ήταν απαραίτητη για να εκτονώσει τη λαϊκή οργή που πήρε μορφή χιονοστιβάδας στα ταραγμένα χρόνια του 2001-2002, όταν άλλαξαν πέντε πρόεδροι μέσα σε δύο βδομάδες και κάποιοι την κοπανού-σαν με τα ελικόπτερα από το κοινοβούλιο. Τώρα όμως, δέκα χρόνια μετά, η πολιτική αυτή δείχνει τα όριά της. Η Αργεντινή δε θα γλιτώσει από το βάθεμα της κρίσης. Η ανεργία και το χρέος (που μέσα στα τελευταία 175 χρόνια έχει διαγραφεί πέντε φορές[5]) θα επιστρέψουν, όπως έκαναν και παλαιότερα.
Οσο για τους πιστωτές, αυτοί έχουν βρει τρόπους για να τα κονομήσουν. Οχι μόνο οι πιο επιθετικοί, που κινήθηκαν μέσω δικαστηρίων, αλλά και πολλοί από τους άλλους, που δέχτηκαν το «κούρεμα». Οι τελευταίοι πήραν πίσω τα λεφτά τους μέσω των λεγόμενων «εγγυήσεων ΑΕΠ». Ανέφερε ένα παλαιότερο άρθρο του Economist: «Συμπληρωματικά των πληρωμών σε επιτόκια και κεφάλαιο, τα νέα ομόλογα περιλάμβαναν μια δεύτερη δυνητική πηγή εισοδήματος (σ.σ. για τους πιστωτές), αποκαλούμενη εγγύηση ΑΕΠ. Η συμφωνία (σ.σ. «κουρέματος» του χρέους) προέβλεπε καθορισμένους ρυθμούς ανάπτυξης για την Αργεντινή καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των ομολόγων, ξεκινώντας από το 4.2% το 2005 και υποχωρώντας στο 3% για το 2015 και μετά. Κάθε χρόνο που η οικονομία αναπτύσσεται πιο γρήγορα από το αναμενόμενο, οι πιστωτές θα λαμβάνουν ένα 5% της διαφοράς μεταξύ του μεγέθους του ΑΕΠ το χρόνο εκείνο και αυτού που προβλέφθηκε από τη συμφωνία. Οι πληρωμές θα συνεχιστούν μέχρι να λήξουν τα ομόλογα ή η κυβέρνηση να έχει ξοδέψει ένα σύνολο 40 δισ. δολαρίων για τις εγγυήσεις, ή 48% της ονομαστικής αξίας των χρεοκοπημένων χρεών»[6].
Μεταξύ 2003 και 2011 ο μέσος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ ήταν 7.7%[3], ενώ το 2010 έφτασε στο 9.2%, υπερδιπλάσιος από αυτόν που προέβλεπε η συμφωνία για το «κούρεμα» (που ήταν της τάξης του 3-4%). Τα… καθωσπρέπει αρπακτικά (κι όχι τα επιθετικά σαν την Elliott και την NML) τσίμπησαν ζεστό χρήμα από τη διαφορά αυτή. Το ίδιο έκανε και το ΔΝΤ, του οποίου το δάνειο αποπληρώθηκε πλήρως από το κράτος της Αργεντινής. Και τώρα που η κρίση ξαναχτυπά, τα κοράκια ετοιμάζονται να πιάσουν ξανά δουλειά.
Παραπομπές
[1] «Μια νίκη μέσω της χρεοκοπίας;», Economist, 3/3/2005 (https://www. economist.com/node/3715779).
[2] «Η Αργεντινή διατάζει το πλήρωμα να εγκαταλείψει το σκάφος “Ελευθερία” που κρατείται στην Γκάνα», Guardian, 22/10/12, (https://www. guardian.co.uk/world/2012/oct/22/argentina-ghana-ship-libertad-nml).
[3] 26η σύνοδος της Διεθνούς Νομισματικής και Οικονομικής Επιτροπής του ΔΝΤ, που έγινε στις 13/10/12 στο Τόκιο. Ομιλία του υπουργού Οικονομικών της Αργεντινής, Hernan Lorenzino (https:// www.imf.org/External/AM/2012/imfc/statement/eng/arg.pdf).
[4] IMF Country Report No. 12/268, Σεπτ.2012, (https://www.imf.org/external/pubs/cat/longres.aspx?sk=26265.0).
[5] Για μια πιο ολοκληρωμένη ανάλυση της ιστορίας του χρέους της Αργεντινής βλ. «Κόντρα», αρ. φύλλου 595 και 596, (https://www.eksegersi.gr/article.php?article_id=2376&cat_id=20 και https://www.eksegersi.gr/article. php?article_id=2463)
[6]«Κούρεμα με στιλ», Economist, 6/4/2006, (https://www.economist. com/node/6786333).
