Δεν είναι η πρώτη φορά που μια γαλλική κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει μια αντιασφαλιστική ανατροπή. Από το 1995, όταν η τότε κυβέρνηση Σιράκ επιχείρησε ανεπιτυχώς ριζική αλλαγή του ασφαλιστικού συστήματος στη Γαλλία, για να την αποσύρει άρον-άρον εξαιτίας των μαζικών κινητοποιήσεων περισσότερων από δύο εκατομμύρια εργαζόμενων σε όλη τη Γαλλία, που παρέλυσε επί τρεις εβδομάδες, οι κυβερνήσεις όλων των αποχρώσεων επιχειρούσαν συνεχώς να αυξήσουν τα όρια ηλικίας και να μειώσουν τις εργοδοτικές εισφορές. Δωράκια στους καπιταλιστές δεν έκαναν μόνο δεξιές κυβερνήσεις αλλά και «αριστερές», όπως του «σοσιαλιστή» Φρανσουά Ολάντ, που τον Ιούλη του 2014 μείωσε γενναία τις εργοδοτικές εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία.
Με το νόμο της 9ης Νοέμβρη του 2010, η κυβέρνηση Σαρκοζί αύξησε το όριο ηλικίας από τα 60 στα 62 χρόνια για 40 χρόνια δουλειάς, και από τα 65 στα 67 ανεξάρτητα από τα χρόνια εργασίας. Αυτό όμως δεν έγινε για όλους (όπως αρχικά επιθυμούσε ο Σαρκοζί), αλλά ανάλογα με το έτος γέννησης. Επιστρατεύτηκε ο κλασικός διαχωρισμός σε «νέους» και «παλιούς», προκειμένου να διασπάσουν το κίνημα. Για παράδειγμα, η αύξηση του ορίου ηλικίας πλήρους σύνταξης από τα 65 στα 67 έγινε γι αυτούς που γεννήθηκαν μετά από το 1955.
Το Γενάρη του 2014 (επί θητείας Ολάντ), θεσπίστηκε η αύξηση του χρόνου εργασίας από τα 40 στα 43 χρόνια ως όριο για πλήρη σύνταξη, για όσους γεννήθηκαν μετά από το 1973. Ταυτόχρονα, θεσπίστηκε ένας «ατομικός λογαριασμός πρόληψης», που δίνει τη δυνατότητα σε εργαζόμενους με δύσκολες εργασιακές συνθήκες (όπως έκθεση σε θόρυβο, βραδινή εργασία κτλ) να μαζεύουν πόντους με τους οποίους θα μπορούν να πληρώνουν για πρόσθετη εκπαίδευση, μείωση του χρόνου εργασίας τους ή ακόμα και πρόωρη συνταξιοδότηση. Αυτό το μέτρο τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Γενάρη του 2015 και η πλήρης εφαρμογή του ολοκληρώθηκε τον Ιούλη του 2016.
Τώρα, ο στόχος του δικαίως αποκαλούμενου ως «προέδρου των πλουσίων» Εμανουέλ Μακρόν δεν είναι απλά μία ακόμα αύξηση στα όρια ηλικίας ή τον απαιτούμενο χρόνο εργασίας για να βγει κανείς στη σύνταξη. Στόχος είναι η ριζική αναθεώρηση του ασφαλιστικού συστήματος, κάτι που ο Μακρόν υποσχέθηκε ήδη από το 2017. Ο Μακρόν θέλει να καταργήσει τα 42 διαφορετικά ασφαλιστικά συστήματα (υποκατηγορίες, δηλαδή, ανάλογα με το επάγγελμα και τις εργασιακές συνθήκες) και να τα ενοποιήσει σε ένα ενιαίο σύστημα που θα βασίζεται στον ατομικό λογαριασμό που αναφέραμε παραπάνω και το οποίο αναμένεται να ισχύει γι αυτούς που θα βγουν στη σύνταξη από το 2025. Ο κάθε εργαζόμενος θα παίρνει σύνταξη ανάλογα με τις μονάδες που θα μαζεύει, τις οποίες θα μπορεί να μεταφέρει ακόμα και αν αλλάξει επάγγελμα. Οι μονάδες θα υπολογίζονται ανάλογα με τα μέσα έσοδά του καθ’ όλη τη διάρκεια του εργασιακού του βίου.
Πρόκειται δηλαδή για ένα σκληρά ανταποδοτικό σύστημα που αναιρεί κάθε έννοια κοινωνικής ασφάλισης. Γιατί κοινωνική ασφάλιση δε σημαίνει «ατομική αποταμίευση» για τα γεράματα, αλλά εγγύηση από το κράτος ενός ελάχιστου εισοδήματος για να μπορεί ο εργαζόμενος να ζήσει στα γεράματά του ως άνθρωπος και όχι σαν σκυλί. Από τη στιγμή που ο πλούτος παράγεται από τους εργαζόμενους, οι οποίοι είναι και τα μεγαλύτερα υποζύγια της φορολογίας (άμεσης και έμμεσης), αυτό είναι το ελάχιστο που μπορούν να ζητήσουν από ένα σύστημα που κάθε άλλο παρά στην κοινωνική δικαιοσύνη βασίζεται.
Η ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη των 1.000 ευρώ (ποσό πολύ μικρό για τα γαλλικά δεδομένα) δεν αποτελεί σίγουρα την εγγύηση στην οποία αναφερθήκαμε παραπάνω. Δεν είναι παρά το τυράκι στη φάκα της όλης αντιασφαλιστικής ανατροπής. Είναι λίγο περισσότερο από το 60% της μέγιστης βασικής σύνταξης που δίνει το κράτος, η οποία το 2016 ισοδυναμούσε με 1.609 ευρώ.
Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες. Οι μεγάλες διαδηλώσεις που έγιναν την προηγούμενη βδομάδα σε όλη τη Γαλλία αριθμούσαν -σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών- γύρω στους 800 χιλιάδες ανθρώπους, με το νούμερο να διπλασιάζεται σύμφωνα με τους διοργανωτές. Συνοδεύτηκαν επίσης από τη μεγάλη απεργία των σιδηροδρομικών που συνεχίζεται μέχρι στιγμής επ’ αόριστο.
Το Παρίσι παρέλυσε. Από τις 16 γραμμές του μετρό του Παρισιού λειτούργησαν μόνο οι 5! Το 90% των δρομολόγιων των τρένων και το 20% των εσωτερικών πτήσεων ακυρώθηκαν. Τα περισσότερα σχολεία έκλεισαν. Δάσκαλοι, νοσοκομειακοί, γιατροί, δικηγόροι, ακόμα και… μπάτσοι κατέβηκαν στους δρόμους. Οι τελευταίοι ήταν λίγοι φυσικά, καθώς άλλοι συνάδελφοί τους μάχονταν κατά των διαδηλωτών, υπέρ Μακρόν και πατρίδος!
Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και τη βδομάδα που μας πέρασε, με σαφώς λιγότερους διαδηλωτές την περασμένη Τρίτη (γύρω στους 340 χιλιάδες σύμφωνα με την αστυνομία αντί των 800 χιλιάδων), ωστόσο αυτό δε σημαίνει αναγκαστικά ότι το κίνημα θα υποχωρήσει. Τα συνδικάτα άλλωστε απέρριψαν τις διευκρινίσεις που έδωσε την Τετάρτη ο πρωθυπουργός, Εντουάρντ Φιλίπ.
Ο Φιλίπ δήλωσε ότι το σύστημα θα εφαρμοστεί σταδιακά και δε θα πιάσει αυτούς που γεννήθηκαν πριν από το 1975 (και όχι από το 1963, όπως σχεδιαζόταν αρχικά), ενώ θα εφαρμοστεί πλήρως σε αυτούς που θα μπουν στην αγορά εργασίας από το 2022 (τελευταίο έτος της θητείας του Μακρόν). Δήλωσε, επίσης, ότι δε θα αυξήσει το όριο ηλικίας των 62 ετών (για μειωμένη σύνταξη), αλλά θα ενθαρρύνει την εργασία σε μεγαλύτερη ηλικία με ένα σύστημα εκπτώσεων και μπόνους. Απλά θα αναγκάσει τους Γάλλους να δουλεύουν περισσότερα χρόνια αν θέλουν να πάρουν πλήρη σύνταξη.
Η κυβέρνηση ζητά από τους τωρινούς εργαζόμενους να πουλήσουν τις επόμενες γενιές και να αρκεστούν στο μικρότερο κακό. Μένει να δούμε αν θα το πετύχει αυτό.
Αν όμως συνεχιστεί η κατάσταση που υπάρχει σήμερα, η πίεση στην κυβέρνηση Μακρόν θα αυξηθεί, καθώς πλησιάζουν και οι γιορτές, που αν βρουν το Παρίσι υπό παράλυση, αυτό θα έχει σοβαρές συνέπειες στα καπιταλιστικά κέρδη από τον τουρισμό. Δεδομένου ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως ο κόσμος δεν έχει εμπιστοσύνη στον Μακρόν και στην πλειοψηφία του τάσσεται υπέρ των απεργών, τα πράγματα για την κυβέρνηση θα γίνουν ακόμα πιο δύσκολα.
