Παραμύθι της Χαλιμάς η εκμηδένιση της πείνας μέχρι το 2030
Πριν από δέκα χρόνια, η Παγκόσμια Διάσκεψη για τη Διατροφή, είχε βάλει ως στόχο τη μείωση των πεινασμένων ανθρώπων στον πλανήτη στα 420 εκατομμύρια. Ο στόχος αυτός υποτίθεται ότι θα πιανόταν μέχρι το 2015. Η έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) τον Οκτώβρη του 2009 είχε επισημάνει μάλιστα το γεγονός ότι «η αύξηση της διατροφικής ανασφάλειας δεν είναι αποτέλεσμα της φτωχής σοδειάς των καλλιεργειών, αλλά οφείλεται στις εγχώριες υψηλές τιμές των τροφίμων, τα χαμηλά εισοδήματα και την αύξηση της ανεργίας, που μείωσαν την πρόσβαση των φτωχών στην τροφή». Και κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η οικονομική κρίση που ξέσπασε τότε (2009) «δεν έχει ιστορικό προηγούμενο, με διάφορους παράγοντες να συγκλίνουν στο να την κάνουν ιδιαίτερα καταστροφική για τους ανθρώπους υψηλού κινδύνου διατροφικής ανασφάλειας».
Η έκθεση του FAO επεσήμανε τότε τρία σημεία που έκαναν την οικονομική κρίση (που μόλις είχε ξεσπάσει) διαφορετική από τις προηγούμενες. Το πρώτο ήταν ότι αυτή εκδηλώθηκε σχεδόν ταυτόχρονα με τη διατροφική κρίση που το 2006-8 ώθησε τις διεθνείς τιμές των ειδών ευρείας κατανάλωσης πάνω από τα επίπεδα που μπορούν να ανεχτούν τα εκατομμύρια των φτωχών ανθρώπων και παρά το γεγονός ότι οι τιμές έπεσαν λόγω της κρίσης, παρέμειναν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το δεύτερο ήταν ότι η κρίση επηρέασε ταυτόχρονα μεγάλα τμήματα του πλανήτη. Το τρίτο ήταν ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες ήταν περισσότερο οικονομικά και εμπορικά ενσωματωμένες στη διεθνή οικονομία απ’ όσο τα προηγούμενα 20 χρόνια, με αποτέλεσμα να είναι περισσότερο εκτεθειμένες στα σκαμπανεβάσματα των διεθνών αγορών. Με πιο απλά λόγια, οι αναπτυσσόμενες χώρες έγιναν ακόμα πιο εξαρτημένες από τις ισχυρές ιμπεριαλιστικές χώρες, που είναι αυτές που κάνουν βασικά το «παιχνίδι» στις διεθνείς αγορές, λόγω του τεράστιου οικονομικού τους βάρους. Αν σ’ αυτό συμπληρώσουμε και την κερδοσκοπία του χρηματιστικού κεφαλαίου από τότε που τα τρόφιμα έγιναν χρηματιστηριακό προϊόν (στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, προκαλώντας εξεγέρσεις σε 40 χώρες), θα έχουμε μία πιο καλή εικόνα για την κατάσταση.
Από τότε πέρασαν δέκα ολόκληρα χρόνια. Η κρίση κατέστρεψε εκατομμύρια νοικοκυριά παγκοσμίως, έφερε απολύσεις, ανεργία, φτώχεια, αλλά και μπόλικο χρήμα στις τσέπες των golden boys και των καπιταλιστών, που μεταφέρθηκε με τα πακέτα «διάσωσης» των μεγάλων καπιταλιστικών επιχειρήσεων (που τις χαρακτήρισαν ως πολύ μεγάλες για να καταρρεύσουν – too big to fail).
Κι ερχόμαστε σήμερα, σε εποχή «ανάκαμψης», και βλέπουμε έκθεση της ίδιας οργάνωσης του ΟΗΕ (FAO) για την παγκόσμια διατροφή το 2018 (βλ. https://www.fao.org/3/ca5162en/ca5162en.pdf), που δημοσιεύτηκε την περασμένη βδομάδα, να αποκαλύπτει ότι ο αριθμός των ανθρώπων του πλανήτη που πεινάει έχει φτάσει στα 821.6 εκατομμύρια το 2018 (δηλαδή, διπλάσια σχεδόν από το «στόχο» του 2015), ποσοστό που ισοδυναμεί με το 10.8% του παγκόσμιου πληθυσμού. Για να έχετε μια πιο ανάγλυφη εικόνα, είναι σα να λέμε ότι ο πληθυσμός μίας ολόκληρης Ευρώπης πεινάει! Δεν μιλάμε για ανθρώπους που δεν τρώνε καλά, αλλά γι’ αυτούς που είναι χωρίς τροφή, δηλαδή πεινάνε πραγματικά. Μπορεί στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική το ποσοστό αυτών των ανθρώπων να είναι σχετικά χαμηλό (κάτω από το 2.5%), θερίζει όμως σε άλλες ηπείρους, όπως η Αφρική (που αγγίζει το 20%, δηλαδή ένας στους πέντε) και η Ασία (που ξεπερνά το 11% – ένας στους δέκα).
Αν σ’ αυτά τα νούμερα προσθέσουμε και τους ανθρώπους που θεωρούνται «διατροφικά ανασφαλείς» (δηλαδή δεν πεθαίνουν της πείνας αλλά είναι στα όριά της), που σύμφωνα με την έκθεση του FAO εκτιμώνται σε 1.3 δισ. άτομα (ποσοστό 17.2% του παγκόσμιου πληθυσμού), τότε το σύνολο των ανθρώπων που ζουν είτε σε ακραία πείνα, είτε υποσιτίζονται, φτάνει τα 2 δισεκατομμύρια, δηλαδή το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού!
Ομως, παράλληλα με την πείνα, φουντώνει και η παχυσαρκία. Η αρρώστια των φτωχών στις ανεπτυγμένες χώρες είναι πλέον η παχυσαρκία, θα μπορούσε να πει κανείς. Το 2016, οι παχύσαρκοι άνθρωποι υπολογίζονται -σύμφωνα με την έκθεση του FAO- σε 822 εκατομμύρια άτομα, ξεπερνώντας κατά 25.5 εκατομμύρια αυτούς που υποσιτίζονται. Στην παχυσαρκία οφείλονται 4 εκατομμύρια θάνατοι το χρόνο.
Η αύξηση της απόλυτης εξαθλίωσης, που όπως έλεγε ο Μαρξ είναι ένας από τους νόμους του καπιταλισμού, αποδεικνύεται με στοιχεία από τους πλέον αναγνωρισμένους διεθνείς οργανισμούς που μόνο για αντικαπιταλισμό δε μπορεί να τους «κατηγορήσει» κανείς! Μόνο που αυτή η απόλυτη εξαθλίωση συντελείται εντελώς ανισόμετρα, όπως ανισόμετρη είναι η ανάπτυξη του καπιταλισμού παγκόσμια (πράγμα που μετά τον Μαρξ, ο ηγέτης των Μπολσεβίκων, Β.Ι. Λένιν, ανακάλυψε και περιέγραψε στα συγγράμματά του, αναφερόμενος στην εποχή της επικράτησης των παγκόσμιων μονοπωλιακών κολοσσών, την εποχή του ιμπεριαλισμού, όπως εύστοχα τη χαρακτήρισε).
Μετά από αυτά τα στοιχεία, είναι να γελάει πικρά κανείς ακούγοντας το «στόχο» για εκμηδενισμό της πείνας μέχρι το 2030! Ενα στόχο που θα τον βρείτε γραμμένο σε πολλά κείμενα των διεθνών οργανισμών, όπως ήταν αυτός για το 2015, που αναφέραμε στην αρχή. Οταν όμως η τάση σήμερα είναι η αύξηση της πείνας, μετά από μερικά χρόνια σχετικής σταθεροποίησης του καπιταλισμού, ποιος μπορεί να χάψει αυτό το παραμύθι;
