Νέα θύελλα στο Ιράκ, νέος πονοκέφαλος για το Πεντάγωνο

Τι θα γινόταν αν η Γερμανία έχανε το Μόναχο από «εξτρεμιστές αντάρτες», οι ΗΠΑ το Σικάγο και η Γαλλία τη Λιόν και η απώλεια της πόλης οδηγούσε σε έξοδο το ένα τέταρτο των κατοίκων της; Σίγουρα μεγαλύτερος θόρυβος απ’ αυτόν που γίνεται τις τελευταίες μέρες στο Ιράκ, του οποίου η τρίτη μεγαλύτερη πόλη, η Μοσούλη, έπεσε την περασμένη Τρίτη στα χέρια των ισλαμιστών μαχητών.
 

Η επέλαση των σουνιτών μαχητών του «Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και το Λεβάντε» (Συρία) είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Από τον περασμένο Γενάρη, που ξεκίνησαν πιο οργανωμένα τις επιθέσεις στο Ιράκ, οι μαχητές του ISIL (ή ISIS κατά την αραβική εκδοχή, που σημαίνει Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και το Σαμ) κατόρθωσαν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το μεγαλύτερο μέρος της επαρχίας Ανμπάρ, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων τμημάτων του Ραμάντι και της Φαλούτζα (πόλεις που υπήρξαν προπύργιο της ιρακινής αντίστασης στους αμερικάνους κατακτητές την περασμένη δεκαετία) και τώρα κατέλαβαν τη Μοσούλη και στη συνέχεια το Τικρίτ (γενέτειρα του Σαντάμ Χουσεΐν), θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την ίδια την πετρελαϊκή δύναμη του Ιράκ, αφού η Μοσούλη αποτελεί πόλη-σταθμό στην εξαγωγή του ιρακινού πετρελαίου.
 

Ποιοι είναι, όμως, αυτοί που δυναμιτίζουν τόσο ορμητικά την pax americana στην πολύπαθη αυτή χώρα της Μέσης Ανατολής;

Η οργάνωση «Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε» (ISIL) δημιουργήθηκε από τον Αμπού Μπακρ Αλ Μπαγκντάντι τον Απρίλη του 2013, όταν ο τελευταίος ανακοίνωσε τη συγχώνευση δύο οργανώσεων: του «Ισλαμικού κράτους του Ιράκ» που προερχόταν από τη συγχώνευση τεσσάρων ισλαμικών οργανώσεων το 2006 (μεταξύ των οποίων και η Αλ Κάιντα στο Ιράκ, η περιβόητη οργάνωση του Ζαρκάουι, που σκοτώθηκε τον Ιούνη του ίδιου χρόνου) και τμήματος της συριακής οργάνωσης Αλ Νούσρα (παρακλάδι της Αλ Κάιντα στη Συρία). Η ανακοίνωση αυτή ήταν η αρχή μιας σειράς ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ των δύο οργανώσεων, του ISIL και της Αλ Νούσρα. Το γεγονός αυτό έφερε τον Μπαγκντάντι σε αντίθεση με τον ηγέτη της Αλ Κάιντα, Αϊμάν Αλ Ζαουάχρι, ο οποίος έστειλε επιστολή στις δύο οργανώσεις (μεταφράστηκε και δημοσιεύτηκε από το Αλ Τζαζίρα στις 9 Ιούνη του 2013, βλ. https://s3.documentcloud.org/documents/710588/translation-of-ayman-al-zawahiris-letter.pdf), με την οποία ζητούσε τη διάλυση του ISIL και το διαχωρισμό του ένοπλου αγώνα σε κάθε χώρα (της Αλ Νούσρα στη Συρία και του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ στο Ιράκ). Αυτό δεν έγινε δεκτό από τον Μπαγκντάντι και η Αλ Κάιντα διέκοψε τις σχέσεις της με το ISIL, που μάχεται αυτόνομα για τη δημιουργία ενός νέου «χαλιφάτου» στο Ιράκ και τη Συρία.

 

Δε θα σταθούμε στις αναφορές για το πόσο «σκληροπυρηνικοί» είναι οι μαχητές του ISIL ή αν είναι «καλύτεροι» ή  «χειρότεροι» από αυτούς της Αλ Κάιντα, ούτε θα μπούμε στη δαιδαλώδη (αλλά ελκυστική για πολλούς) συνομωσιολογία, γράφοντας για θέματα που την ακρίβειά τους δεν μπορούμε να εξακριβώσουμε από πρώτο χέρι. Πολιτικά μιλώντας, όλες αυτές οι οργανώσεις παραμένουν σκοταδιστικές, χωρίς να εκφράζουν κανένα ταξικό στίγμα, ενώ το όποιο αντιιμπεριαλιστικό κύρος είχαν αποκτήσει οι μαχητές τους στο Ιράκ, πολεμώντας τους Αμερικάνους, εξανεμίστηκε με τη διολίσθηση σε άδικες εμφύλιες διαμάχες που μάλλον αφορούσαν περισσότερο στο μοίρασμα της εξουσίας παρά στην πραγματική απελευθέρωση της χώρας.
 

Θα παραβιάζαμε ανοιχτές θύρες, αν προσθέταμε ότι οι τελευταίες εξελίξεις στο Ιράκ κάνουν θρύψαλα την αμερικάνικη πολιτική και θέτουν σε κίνδυνο την πολυπόθητη σταθερότητα σε ολόκληρη την περιοχή (και τις μπίζνες βεβαίως, βεβαίως), όπως υποστήριξε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο δελτίο Τύπου που εξέδωσε την μέρα που καταλαμβανόταν η Μοσούλη (https://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2014/06/227378.htm), καταγγέλλοντας τη διείσδυση μαχητών από τη Συρία. Αυτό που έχει σημασία είναι να δούμε πώς κατόρθωσαν αυτοί οι μαχητές να κερδίσουν τόσο γρήγορα έδαφος και ποιες οι προοπτικές που τώρα διαφαίνονται.

Ολα πήγαιναν τόσο «καλά» στη χώρα! Μπορεί οι επιθέσεις αυτοκτονίας ποτέ να μη σταμάτησαν, όμως η πετρελαϊκή παραγωγή είχε αυξηθεί κοντά στα 3.5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (επίπεδο-ρεκόρ για την τελευταία δεκαετία) και οι κάθε λογής κατασκευαστικές εταιρίες (αρκετές από τις οποίες ιρανικές) είχαν πέσει με τα μούτρα στην κονόμα, «ανορθώνοντας» τη χώρα από τα συντρίμμια. Το ΑΕΠ στις κατασκευές αυξήθηκε κατά 7% το 2013 και παρά το πρόβλημα ασφάλειας που εξακολουθεί να υπάρχει στη χώρα, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αύξηση του ΑΕΠ τα επόμενα χρόνια πάνω από 6% ετησίως.

 

Οι κυβερνήσεις του Ιράκ θέλησαν να μετατρέψουν τη χώρα σε «φορολογικό παράδεισο» των ξένων καπιταλιστών, προσφέροντάς τους δεκαετή απαλλαγή από φόρους, τριετή απαλλαγή από φόρους εισαγόμενου εξοπλισμού (μηχανών από το εξωτερικό δηλαδή), επαναπατρισμό των κερδών από τις επενδύσεις, μίσθωση φτηνών ξένων εργατών και άλλα προνόμια. Οι μπίζνες μέχρι τώρα πήγαιναν καλά. Για παράδειγμα, η γαλλική Alstom κέρδισε στις 16 Απρίλη ένα ακόμα συμβόλαιο αξίας 225 εκατομμυρίων ευρώ για να παράσχει εξοπλισμό παραγωγής ενέργειας για το σταθμό ηλεκτροπαραγωγής στην επαρχία Ανμπάρ. Λίγες μέρες πριν (στις 3 Απρίλη), η ίδια εταιρία συνήψε άλλο ένα συμβόλαιο, αξίας 400 εκατομμυρίων ευρώ, για την κατασκευή σταθμού ηλεκτροπαραγωγής κοντά στη Βασόρα. Τον Ιούλη του ’13, η ΜΕΤΚΑ του Μυτιληναίου συνήψε συμβόλαιο αξίας 1 δισ. δολαρίων για την κατασκευή σταθμού παραγωγής ενέργειας στην επαρχία Ανμπάρ. 
 

Στις 27 του περασμένου Μάη, η κυβέρνηση του Ιρακινού Κουρδιστάν ανακοίνωσε την έναρξη της λειτουργίας του σωληναγωγού φυσικού αερίου, από το πεδίο παραγωγής φυσικού αερίου της Summail, που λειτουργούν η νορβηγική DNO και η αγγλο-τουρκική Genel Energy, στον σταθμό ηλεκτροπαραγωγής του Duhok. Λίγες μέρες πριν (στις 24 Μάη), το αφεντικό της ρωσικής Lukoil Βαγκίτ Αλεκπέροφ ανακοίνωσε με ικανοποίηση στους δημοσιογράφους, ότι η πετρελαϊκή παραγωγή στο κοίτασμα της West Qurna-2 έφτασε τα 200 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα, από 120 χιλιάδες που ήταν πριν από δύο μήνες, και εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι μέχρι τα τέλη του χρόνου θα φτάσει τα 400 χιλιάδες βαρέλια.
 

Σαν κερασάκι στην τούρτα ήρθαν τα αμερικάνικα F16. Τα πρώτα 36 πρόκειται να παραδοθούν αυτή τη βδομάδα από τη Lockheed Martin, με το αζημίωτο φυσικά (μόλις 6 δισ. δολάρια), υλοποιώντας δύο παραγγελίες που έγιναν το 2011 και το 2012. Οι δέκα μεγαλύτερες αμερικάνικες και ξένες εργοληπτικές εταιρίες έχουν εξασφαλίσει συμβόλαια αξίας άνω των 72 δισ. δολαρίων, πάνω από το μισό του συνόλου που φτάνει τα 138 δισ. δολάρια, ποσό που ξεπερνά το ετήσιο ΑΕΠ της χώρας, ενώ ο προϋπολογισμός της αγοράς όπλων και πολεμικού εξοπλισμού το 2013 ήταν 16.4 δισ. δολάρια, με 54 εταιρίες από 13 χώρες να διασταυρώνουν τα ξίφη τους για να τον μοιραστούν.

Η ανάπτυξη για το κεφάλαιο που επένδυσε στη χώρα δεν συνοδεύτηκε από καλυτέρευση της κατάστασης για την πλειοψηφία του ιρακινού λαού. Αυτό σημειώνεται σε έρευνα γιατρών από το Imperial College του Λονδίνου και το Wayne State University του Ντιτρόιτ, που επισκέφτηκαν το Ιράκ την περίοδο 2011 – 2013 (τα συμπεράσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν στις 16 Μάη στην ιστοσελίδα ScienceDaily βλ. https://www.sciencedaily.com/ releases/2014/05/140516092257.htm). 
 

Στην εισαγωγή της έρευνας αναφέρονται τα εξής: «Παρά τις τεράστιες επενδύσεις στο σύστημα Υγείας του Ιράκ από την εποχή της αμερικάνικης εισβολής, η κατάσταση της υγείας των Ιρακινών έχει επιδεινωθεί. Βελτίωση δεν αναμένεται, εκτός αν γίνουν περισσότερα για να βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης. Οι συγγραφείς βρήκαν ότι οι συνθήκες στέγασης στο Ιράκ είναι σε φρικτή κατάσταση για την πλειοψηφία του πληθυσμού, με μισό εκατομμύριο ανθρώπους να ζουν σε καταπατημένους οικισμούς. Ενώ η κυβέρνηση χτίζει 25 χιλιάδες νέες κατοικίες το χρόνο, η παρούσα ανάγκη είναι τρία εκατομμύρια. Η υποδομή για νερό και αποχέτευση είναι πεπαλαιωμένη και πηγή ασθενειών για πολύ κόσμο, ακόμα και στην πλούσια σε πετρέλαιο Βασόρα, όπου η παροχή νερού για ανθρώπινη κατανάλωση δεν είναι επαρκής».
 

Οι συγγραφείς συμπληρώνουν ότι η αγροτική παραγωγή της χώρας δεν επαρκεί για τον επισιτισμό όλων των κατοίκων της και επικαλούνται στοιχεία του προγράμματος παγκόσμιου επισιτισμού που εκτιμά ότι το 22% των παιδιών κάτω των πέντε ετών (περίπου ένα στα τέσσερα) έχει προβληματική ανάπτυξη, λόγω χρόνιου υποσιτισμού, παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ιρακινών οικογενειών λαμβάνει μηνιαία συμπληρώματα διατροφής από την κυβέρνηση.
 

Αυτή η κατάσταση πώς είναι δυνατόν να μην ενισχύει τους ισλαμιστές μαχητές, όταν ο πληθυσμός βιώνει την εξαθλίωση, την ίδια στιγμή που το ξένο κεφάλαιο πλουτίζει;

Την ίδια στιγμή, ο στρατός και οι δυνάμεις ασφαλείας εξαπολύουν όργιο φυλακίσεων και βασανιστηρίων για να επιβάλουν την «τάξη». Ακόμα και η οργάνωση Human Rights Watch, η οποία έχει κατηγορηθεί για σχέσεις με την αμερικάνικη κυβέρνηση και καμαρώνει ότι χρηματοδοτείται από τον «ανθρωπιστή» δισεκατομμυριούχο σπεκουλάντη Τζορτζ Σόρος (https://www.hrw.org/en/news/2010/09/07/global-challenge), έφτασε στο σημείο να αναφέρει τα εξής στην έκθεσή της για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράκ το 2013: 
 

«Τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράκ παραμένουν υποβαθμισμένα, ιδιαίτερα για τους φυλακισμένους, τους δημοσιογράφους, τους ακτιβιστές, τις γυναίκες και τα κορίτσια. Οι δυνάμεις ασφαλείας συνεχίζουν να φυλακίζουν αυθαίρετα και να βασανίζουν κρατούμενους, κρατώντας ορισμένους απ’ αυτούς έξω από τη δικαιοδοσία του υπουργείου Δικαιοσύνης. Το υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ρεκόρ στον αριθμό των εκτελέσεων το 2012, αλλά δεν έδωσε παρά ελάχιστες πληροφορίες για την ταυτότητα αυτών που εκτελέστηκαν» (https://www.hrw.org/world-report/2013/country-chapters/iraq?page=1). 
 

Οσο για την απονομή δικαιοσύνης σε περιπτώσεις στελεχών των δυνάμεων κατοχής, ούτε λόγος να γίνεται. Η οργάνωση αναφέρει ότι, αν και στις 24 Γενάρη στρατιωτικό δικαστήριο βρήκε ένοχο λοχία που έλεγε στους άντρες του «πρώτα πυροβολείτε και μετά ρωτάτε», με αποτέλεσμα οι δυνάμεις κατοχής να εκτελέσουν 24 αμάχους ιρακινούς στη Χαντίθα το 2005, ο λοχίας απλά υποβιβάστηκε και έχασε τα δύο τρίτα του μισθού του για τρεις μήνες! Δε μπήκε ούτε μία μέρα φυλακή!

Δεν είναι μόνο ο λαός που έχει μπουχτίσει με την κατάσταση που βιώνει. Ο στρατός, που με τόσο καμάρι εκπαίδευσαν οι Αμερικάνοι, δεν πάει καλύτερα. Αυτό φαίνεται από το κύμα των λιποταξιών, που η κυβέρνηση την περασμένη Τρίτη προσπάθησε να περιορίσει επιβάλλοντας πιο αυστηρές ποινές στους λιποτάκτες, που φτάνουν μέχρι και τη θανατική ποινή. Οπως ανέφεραν οι New York Times την περασμένη Δευτέρα (https://www.nytimes.com/2014/06/11/world/middleeast/exhausted-and-bereft-iraqi-soldiers-quit-fight.html?_r=0), στη Μοσούλη, πριν τα στρατεύματα διαλυθούν εγκαταλείποντάς την αμαχητί, ο στρατός έχανε 300 στρατιώτες την ημέρα, από λιποταξίες, θανάτους και τραυματισμούς. Οι λιποτάκτες μιλούν για περιπολίες που σπάνε τα νεύρα, σε περιοχές με εχθρικό προς αυτούς πληθυσμό, παγιδευμένα σπίτια, βόμβες κρυμμένες στους δρόμους και ελεύθερους σκοπευτές να τους απειλούν σε κάθε τους βήμα. 
 

Με τέτοια δεδομένα, η νίκη του κυβερνητικού στρατού είναι εξαιρετικά αμφίβολη και θα χρειαστεί καιρός (και ενδεχομένως περισσότερη αμερικάνικη «βοήθεια», πάνω από τα 14 δισ. δολάρια που έχει δώσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ) για να υπάρξει δυνατότητα περιορισμού της δύναμης των ισλαμιστών ανταρτών. Οι προοπτικές σταθεροποίησης της αμερικανόδουλης εξουσίας του Μαλίκι θα εξακολουθήσουν να δυναμιτίζονται, όσο ο λαός ζει στην υπανάπτυξη και τη φτώχεια, σε μια χώρα που έντεκα χρόνια μετά την «απελευθέρωσή» της παραμένει λεηλατημένη.