Πόσο επαναστατική φαντάζει μια μεταρρύθμιση που δίνει τέλος στην ύπαρξη ανασφάλιστων σε μία χώρα που ο ένας στους έξι στερείται ασφάλισης στον τομέα της Υγείας; Εκ πρώτης όψεως πάρα πολύ. Αυτό όμως που φαίνεται «επαναστατικό» με την πρώτη ματιά μετατρέπεται στο αντίθετό του όταν αρχίσει κανείς να ξύνει την αστραφτερή επιφάνεια και επιχειρεί να το ψάξει παραπέρα. Αυτό συμβαίνει και με τη μεταρρύθμιση του συστήματος Υγείας, που έχει βάλει στα σκαριά η κυβέρνηση Ομπάμα.
Ο Ομπάμα διατείνεται ότι το νομοσχέδιο που κατέθεσε και αυτές τις μέρες συζητιέται στο Κογκρέσο (America’s Affordable Health Choices Act of 2009) θεσμοθετεί την υποχρεωτική ασφάλιση των Αμερικανών, δίνοντας λύση στους 45.6 εκατομμύρια Αμερικάνους που στερούνται οποιασδήποτε μορφής ασφάλισης στον τομέα της Υγείας. Πράγματι, το νομοσχέδιο θεσμοθετεί την υποχρεωτική ασφάλιση όλων των Αμερικάνων. Ομως, αρκεί αυτό για να διαπιστώσουμε ότι η αμερικάνικη κυβέρνηση ενστερνίζεται επιτέλους την αρχή ότι η ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό αγαθό που το κράτος πρέπει να εξασφαλίζει στον καθένα άσχετα με την οικονομική του κατάσταση;
Οπως θα δούμε στη συνέχεια, αυτό το πράγμα δεν συμβαίνει. Πριν αναφερθούμε, όμως, σ’ αυτό, καλό είναι να δούμε πώς έχει διαμορφωθεί η κατάσταση της ασφάλισης στον τομέα της Υγείας των ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια.
Στρατιές ανασφάλιστων
Μπορεί η Στατιστική Υπηρεσία των ΗΠΑ να υπερηφανεύεται για τη μείωση του αριθμού των ανασφάλιστων Αμερικανών μεταξύ 2006 και 2007, από τα 47 στα 45.7 εκατομμύρια (ποσοστιαία από το 15.8% στο 15.3% αντίστοιχα)[1], όμως μια προσεκτικότερη ματιά στα επίσημα στοιχεία δείχνει μια διαφορετική εικόνα.
Αν εξετάσει κανείς το ρυθμό αύξησης των ανασφάλιστων Αμερικανών σε ένα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (αποφεύγοντας έτσι τις συγκυριακές ενδεχομένως μεταβολές που εμφανίζονται κατά τις ετήσιες μεταβολές των αριθμών), θα διαπιστώσει ότι την τελευταία εικοσαετία τα πράγματα ολοένα και χειροτερεύουν. Οπως φαίνεται από τον Πίνακα 1, που συντάξαμε με βάση τα επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, ο ρυθμός αύξησης των ανασφάλιστων Αμερικανών μέσα στα τελευταία 20 χρόνια ήταν διπλάσιος από αυτόν της αύξησης του πληθυσμού!
Κατ’ ευφημισμόν ασφάλιση
Η κατάσταση δεν βελτιώθηκε τα τελευταία χρόνια. Αξίζει να διαβάσει κανείς πως την περιγράφει το ιδιωτικό ερευνητικό ινστιτούτο της Νέας Υόρκης Commonwealth Fund:
«Τα προγράμματα Υγείας που είναι βασισμένα στον εργοδότη είναι η κυρίαρχη μορφή της ασφάλισης Υγείας για τους εργαζόμενους ενηλίκους και τις οικογένειές τους στις ΗΠΑ. Ωστόσο την τελευταία δεκαετία η αδυσώπητη ετήσια αύξηση των εξόδων και των ασφαλίστρων για την υγειονομική περίθαλψη έχει κάνει εξαιρετικά δύσκολο για τους εργοδότες –ειδικά για τις μικρές εταιρίες– να συνεχίσουν να εξασφαλίζουν εκτεταμένα ασφαλιστικά οφέλη (σ.σ . στους εργάτες τους). Η παρούσα ύφεση και η νωθρή οικονομική ανάπτυξη που προηγήθηκε απλά τροφοδότησαν αυτή την προβληματική τάση. Οι εργοδότες απαντούν στην αύξηση του αυξανόμενου κόστους υγειονομικής περίθαλψης και στη μείωση της οικονομικής ανάπτυξης με το να σταματούν εντελώς την κάλυψη (σ.σ . δηλαδή την ασφαλιστική κάλυψη Υγείας στους εργάτες τους) ή με το να περνούν σε λιγότερο γενναιόδωρα ασφαλιστικά προγράμματα που απαιτούν από τους εργάτες και τα εξαρτημένα μέλη (σ.σ. των οικογενειών τους) να πληρώσουν περισσότερα λεφτά από την τσέπη τους για υγειονομική περίθαλψη»[2].
Σύμφωνα με την ίδια έκθεση του Commonwealth Fund, η κατάσταση με τα πανάκριβα προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης είναι τόσο άσχημη που πάνω από τους μισούς (57%) από τους ερωτηθέντες ηλικίας 19 μέχρι 64 ετών, που προσπάθησαν να αγοράσουν ένα ιδιωτικό ασφαλιστήριο υγείας στην αγορά τα τελευταία τρία χρόνια, δήλωσαν ότι ήταν από πολύ δύσκολο μέχρι αδύνατο να το κάνουν, γιατί δεν διέθεταν αρκετά χρήματα, ενώ το 73% τελικά κατέληξε στο να μην αγοράσει κανένα ασφαλιστικό πακέτο στον τομέα της Υγείας.
Πιστεύουμε ότι δεν χρειάζονται περισσότερα στοιχεία για να καταλάβει κανείς την κατάσταση που επικρατεί στις ΗΠΑ, που δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι αποτελεί και «πρότυπο» για την κεφαλαιοκρατία και τις κυβερνήσεις της σε όλη την Ευρώπη.
Η «λύση» Ομπάμα
Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση, η κυβέρνηση Ομπάμα φαίνεται να δίνει τη «λύση». Μια «λύση» που χαιρέτησαν πολλοί (μεταξύ των οποίων κι ο Αμερικάνικος Ιατρικός Σύνδεσμος και μεγάλη μερίδα του αμερικάνικου Τύπου). Η ασφάλιση γίνεται υποχρεωτική στον τομέα της Υγείας και όποιος δεν το αποδεχτεί αυτό θα έχει πρόστιμο ίσο με το 2.5% του ακαθάριστου προ-φόρου εισοδήματός του προσαρμοσμένου σύμφωνα με την αμερικάνικη νομοθεσία (δηλαδή του εισοδήματος χωρίς να αφαιρεθούν οι φόροι και οι διάφορες φοροαπαλλαγές, όπως π.χ. οι ασφαλιστικές εισφορές, τα έξοδα ανώτατης εκπαίδευσης, φοιτητικών δανείων κτλ). Σε κάθε περίπτωση, όμως, το πρόστιμο δεν θα υπερβαίνει το μέσο ασφάλιστρο υπολογισμένο σε εθνική βάση.
Μιλάμε για ένα σεβαστό ποσό, που μπορεί να φτάσει τις μερικές χιλιάδες δολάρια και στόχο έχει να αναγκάσει τους Αμερικανούς να καταφύγουν σε κάποιο συμβόλαιο ιδιωτικής ασφάλισης, προκειμένου να απαλλαγούν από τον «κεφαλικό φόρο».
Γιατί άραγε αυτή η «καούρα» της κυβέρνησης Ομπάμα για την υποχρεωτική υγειονομική ασφάλιση; Την απάντηση έδωσε ο ίδιος ο Ομπάμα στην εκπομπή του καναλιού ABS «Ερωτήσεις στον Πρόεδρο: Συνταγή για την Αμερική», πριν από ένα μήνα, όταν δήλωσε: «Ενα από τα κίνητρα για τις ιδιωτικές ασφαλιστικές να μπλεχτούν σ’ αυτή τη διαδικασία είναι ενδεχομένως ότι θα έχουν μία ολόκληρη ομάδα νέων πελατών, πελατών που πληρώνουν»[3].
Αυτός είναι επομένως ο στόχος. Η περαιτέρω εμπορευματοποίηση της Υγείας και η τόνωση της αγοράς «Υγείας», μήπως και κονομήσουν κανένα φράγκο περισσότερο οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες που βλέπουν ότι η κρίση έκανε τους Αμερικάνους πιο διστακτικούς στο ν’ αγοράσουν τα «επωφελή» πακέτα τους. Αν ο Ομπάμα έβλεπε την ασφάλιση Υγείας ως κοινωνικό αγαθό, δε θα πετσόκοβε τα προγράμματα Medicare και Medicaid, δηλαδή τα προγράμματα Υγείας για τους ηλικιωμένους (άνω των 65) και τους ανάπηρους (Medicare) και για τους φτωχούς (Medicaid). Χωρίς ίχνος ντροπής, ο Ομπάμα δεν δίστασε να προτείνει τον περασμένο μήνα πρόσθετη περικοπή των κρατικών δαπανών κατά 313 δισ. δολάρια για το πρόγραμμα Medicare, εκτός από τις περικοπές 635 δισ. δολαρίων, που είχε προτείνει νωρίτερα αυτό το χρόνο (οι μισές από τις οποίες αφορούσαν περικοπές στα προγράμματα Medicaid και Medicare)[4].
Βλέποντας ότι οι ασφαλισμένοι σ’ αυτά τα προγράμματα αυξήθηκαν τα τελευταία χρόνια πάνω από 25%[5], η κυβέρνηση «από το λαό για το λαό» σπεύδει να πετσοκόψει τις παροχές. Τα λεφτά που θα περικοπούν μέσα στην επόμενη δεκαετία, προορίζονται για την μεταρρύθμιση στην Υγεία που εκτιμάται ότι θα κοστίσει 1 τρισ. δολάρια για την ίδια χρονική περίοδο[4]. Σημειώνουμε ότι οι αμερικάνοι εργαζόμενοι πληρώνουν κρατήσεις γι αυτά τα προγράμματα που τώρα πετσοκόβει η κυβέρνηση Ομπάμα. Αλλωστε, αυτός ήταν και ο προβληματισμός του, η μείωση των δαπανών, αφού όπως δήλωσε χωρίς περιστροφές στην εκπομπή του ABS, «εάν δεν κατεβάσουμε το κόστος, τότε δεν θα είμαστε ικανοί να κάνουμε όλα αυτά τα άλλα πράγματα»[3].
Τα παίρνουμε από τη μία τσέπη για να τα μεταφέρουμε σε μια άλλη (που είναι ήδη πιο γεμάτη) και να τονώσουμε ταυτόχρονα τη ζήτηση των εμπόρων της Υγείας. Αυτό είναι με λίγα λόγια το «επαναστατικό επίτευγμα» της κυβέρνησης Ομπάμα.
Κοινωνικός Καιάδας
Για να φύγει και η τελευταία αμφιβολία για τους στόχους του πολλά υποσχόμενου αφροαμερικανού προέδρου, αρκεί να διαβάσετε από που θα κόψει τα 313 δισ. δολάρια για το πρόγραμμα Medicare. Το 35% των περικοπών που πρότεινε ο Ομπάμα (110 δισ.) αφορούν πετσόκομμα προγραμματισμένων αυξήσεων στις πληρωμές του Medicare. Το 34% (106 δισ.) των περικοπών αφορούν λεφτά που δίνει το κράτος στα νοσοκομεία για την περίθαλψη ανασφάλιστων ασθενών (!) και το 24% (75 δισ.) αφορούν περικοπές που θα προκύψουν από «την καλύτερη τιμολόγηση των φαρμάκων της Medicare»! Τι να τα κάνουν οι γέροι τα φάρμακα, αφού ο μόνος στόχος της ζωής τους είναι πλέον… τα θυμαράκια;
Θα μας πείτε κυνικούς που γράφουμε τέτοια πράγματα, όμως δεν είμαστε εμείς αλλά ο Ομπάμα που (πάντα με το γάντι, φυσικά) έριχνε τους γέρους και τους ανήμπορους στον… Καιάδα. Μιλώντας σε συνέντευξη στο New York Times Magazine για τα «ηθικά διλήμματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν αναφορικά με τους ηλικιωμένους και τους χρόνια αρρώστους», κατέληξε στο ότι αυτοί αποτελούν το μέγα βάρος για το ασφαλιστικό σύστημα, αφού «οι χρόνια άρρωστοι και αυτοί που φτάνουν στο τέλος της ζωής τους καταναλώνουν ενδεχομένως το 80% των συνολικών δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη»[6]. Ενώ, ερωτηθείς από μία γυναίκα με μητέρα 105 χρόνων για το ποιος θα παρέχει πλέον ιατρική βοήθεια στη γριά μητέρα της, η οποία πριν από πέντε χρόνια έβαλε βηματοδότη, παρά τις αποτρεπτικές συμβουλές των γιατρών, επειδή είναι πολύ ακριβός και δεν συνίσταται για την ηλικία της, ο Ομπάμα δήλωσε ορθά-κοφτά: «Το να φορτώνεις με επιπρόσθετα τεστ και επιπρόσθετα φάρμακα, που τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν θα βελτιώσουν απαραίτητα την υγεία, που τουλάχιστον θα πρέπει να αφήσουμε τους γιατρούς που ξέρουν και η μητέρα σου το ξέρει αυτό, ξέρεις κάτι; Ισως αυτό να μην βοηθήσει. Ισως καλύτερα να μην κάνεις την εγχείρηση, αλλά να πάρεις το παυσίπονο»[3].
Ξέρετε ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση; Οτι όλα αυτά τα περί οικονομίας στα προγράμματα Υγείας λέγονται και γράφονται σε μια εποχή που η αμερικάνικη κυβέρνηση έχει ξοδέψει (ή πρόκειται να ξοδέψει σύντομα) πάνω από 1 τρισ. δολάρια για τη στήριξη των καπιταλιστών και των τραπεζών! Μετά απ’ αυτά, δεν θα πρέπει ν’ απορεί κανείς γιατί πέφτει η δημοτικότητα του Ομπάμα (σε επίπεδα χαμηλότερα και από του Μπους στο πρώτο εξάμηνο της προεδρίας του). Εμείς το είχαμε πει από την αρχή. Ο Ομπάμα ήταν «άτυχος» που εκλέχτηκε σε περίοδο κρίσης. Γιατί το «φιλεύσπλαχνο» πρόσωπο δεν αρκεί όταν τα πράγματα πιέζουν και πρέπει να βρεθούν λεφτά για το κεφάλαιο. Εκεί θα πρέπει να διαλέξεις: ‘Η με τον καπιταλισμό ή ενάντιά του. Κι ο Ομπάμα έχει κάνει από καιρό τις επιλογές του. Γι’ αυτό άλλωστε είχε τη δυνατότητα να εκλεγεί και Πρόεδρος των ΗΠΑ…
Κώστας Βάρλας
Παραπομπές:
[1] Εισόδημα, Φτώχεια και Ασφαλιστική Κάλυψη Υγείας, στις ΗΠΑ: 2007 – Στατιστικό Γραφείο ΗΠΑ (US Census Bureau).
[2] Αποτυχία στην προστασία: Γιατί η ατομική ασφαλιστική αγορά δεν είναι μία βιώσιμη επιλογή για τις περισσότερες αμερικάνικες οικογένειες – Διαπιστώσεις από την διετή έρευνα για την υγειονομική ασφάλιση από το Commonwealth Fund το 2007 (Commonwealth Fund”, Ιούλης 2009).
[3] Αποσπάσματα από τις απαντήσεις του Ομπάμα στην εκπομπή του ABS, που δημοσιεύτηκαν στον αμερικάνικο ηλεκτρονικό τύπο (CNSNews, 26/06/09).
[4] Ο Ομπάμα προσβλέπει σε πρόσθετες περικοπές 313 δισ. δολαρίων για την υγειονομική μεταρρύθμιση – Αρθρο του πρακτορείου Ρόιτερς, 13/6/09.
[5] Σύμφωνα με το Employee Benefit Research Institute (Ινστιτούτο Ερευνών Επιδομάτων Υπαλλήλων) σε δελτίο Τύπου που εξέδωσε τον Οκτώβρη του 2007, το 1994 οι Αμερικάνοι που ήταν ασφαλισμένοι στα προγράμματα Medicaid και Medicare αριθμούσαν 32.8 εκατομμύρια άτομα, ενώ το 2006 έφτασαν στα 41.4 εκατομμύρια, δηλαδή σημείωσαν αύξηση 26.2%.
[6] Από παλαιότερη εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη του Ομπάμα στο περιοδικό New York Times Magazine, 14/4/09.
