Οσο περνάει ο καιρός τόσο φουσκώνει το σκάνδαλο με τα «δωράκια» που έδινε η «βιομηχανία» παροχής δανείων στους φοιτητές των αμερικάνικων πανεπιστημίων για να την προτιμήσουν. Καθηγητάδες και διευθυντάδες, οι οποίοι εκτός της θεσούλας τους σε ιδιωτικά πανεπιστήμια κατείχαν θέσεις σε διοικητικά συμβούλια τραπεζών και εταιριών παροχής φοιτητικών δανείων, έπαιρναν μεγάλα πακέτα μετοχών ή επιχορηγήσεων από τις εταιρίες αυτές και λειτουργούσαν σαν ντίλερ για να κατευθύνουν τους φοιτητές των πανεπιστημίων να δανειστούν απ’ αυτές.
♦ Διαπλεκόμενοι παντού
Ο αντιπρόεδρος του πανεπιστημίου της Notre Dame, μέλος ταυτόχρονα του διοικητικού συμβουλίου της Students Loans Corporation (θυγατρικής της γνωστής Citibank) «σαβούρωσε» 59 χιλιαρικάκια μέσα σε 8 μήνες. Η πρόεδρος του Jackson State University στο Μισισίπι, Γκλέντα Γκλόβερ, κι αυτή μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ίδιας εταιρίας, κονόμησε 118 χιλιαρικάκια, με το αζημίωτο φυσικά, αφού στο site του πανεπιστημίου τα δάνεια από την Students Loans Corporation προβάλλονται ως τα πιο ανταγωνιστικά! Το ίδιο και ο οικονομικός διευθυντής του πανεπιστημίου Johns Hopkins της Βαλτιμόρης, ο οποίος πήρε 65 χιλιάρικα από μία άλλη εταιρία παροχής φοιτητικών δανείων, την Student Loan Xpress. Ο υπεύθυνος του «Ομοσπονδιακού Προγράμματος Δανειοδότησης στην Εκπαίδευση» και στέλεχος του υπουργείου Παιδείας, Ματέο Φοντάνα, είχε το 2003 τουλάχιστον 10.500 μετοχές της Student Loan Xpress, οι οποίες άξιζαν 10 δολάρια η μία το Σεπτέμβρη του 2003.
Το σκάνδαλο που ξεκίνησε στις αρχές του περασμένου μήνα διογκώνεται καθώς φαίνεται να εμπλέκεται μέχρι και η υφυπουργός Παιδείας των ΗΠΑ, Σάρα Μαρτίνεζ Τάκερ, η οποία σύμφωνα με δημοσίευμα των Τάιμς της Νέας Υόρκης (25/4/07) έβγαλε λάδι τον περασμένο Γενάρη την εταιρία παροχής φοιτητικών δανείων, Νελνέτ, η οποία κατηγορούνταν ότι φέσωσε την κυβέρνηση με 278 εκατ. δολάρια, όπως είχαν ανακαλύψει οι οικονομικοί ελεγκτές. Η Τράκερ είχε χρόνια σχέσεις με τις εταιρίες παροχής φοιτητικών δανείων. Κατά τη δεκαετή θητεία της ως προέδρου του ταμείου υποτροφιών για τους Ισπανόφωνους, το ταμείο αυτό είχε επιχορηγηθεί με 420.000 δολάρια απ’ την Σάλι Μάε (τη νούμερο ένα εταιρία παροχής φοιτητικών δανείων), με 1 εκατομμύριο από την Τράπεζα της Αμερικής (την τέταρτη μεγαλύτερη εταιρία παροχής φοιτητικών δανείων) και με 280.000 δολάρια από τη JP Morgan (την τρίτη μεγαλύτερη εταιρία παροχής φοιτητικών δανείων). Μόλις τον περασμένο Σεπτέμβρη η Τράκερ έπλεκε το εγκώμιο της Νελνέτ για «τη συνεισφορά της στη μόρφωση των Ισπανόφωνων», αφού η τελευταία είχε δωρίσει στο ταμείο 50.000 δολάρια. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Αντριου Κουόμο, κατηγόρησε το υπουργείο Παιδείας ότι «κοιμάται τον ύπνο του δικαίου» και εξέδωσε οδηγία για σταμάτημα των διαφόρων «διευκολύνσεων» που παρείχαν τα πιστωτικά ιδρύματα στα πανεπιστήμια. Την οδηγία συνυπέγραψαν η Τράπεζα της Αμερικής και η JP Morgan καθώς και διάφορα πανεπιστήμια για να καταλαγιάσει ο θόρυβος που αγκαλιάζει πάνω από 400 πανεπιστήμια και κολέγια.
♦ Η μεγάλη μπίζνα….
Στο τέλος σίγουρα θα βρεθεί κάποια συμβιβαστική λύση, αφού πέσουν ορισμένα κεφάλια, αλλά το σκάνδαλο που βγήκε στη φόρα αποτυπώνει ανάγλυφα τον… όμορφο κόσμο της εμπορευματοποίησης της γνώσης στα τόσο «φημισμένα» αμερικάνικα πανεπιστήμια. Τα λεφτά των φοιτητικών δανείων είναι πολλά και φτάνουν στα 85 δισ. δολάρια το χρόνο, από τα οποία τα τέσσερα μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα δανείζουν τα 20 δισ. σε πάνω από 4 εκατομμύρια δανειολήπτες φοιτητές. Κάθε χρόνο τα δάνεια αυξάνονται καθώς τα δίδακτρα στα αμερικάνικα πανεπιστήμια ολοένα και μεγαλώνουν.
Σύμφωνα με παλαιότερη έκθεση του «Εθνικού Κέντρου Στατιστικών της Εκπαίδευσης», που υπάγεται στο υπουργείο Παιδείας των ΗΠΑ (Low-Income Students: Who They Are and How They Pay for Their Education, Statistical Analysis Report, March 2000 – Φοιτητές χαμηλών εισοδημάτων: Ποιοι είναι και πώς πληρώνουν για την εκπαίδευσή τους. Εκθεση στατιστικής ανάλυσης, Μάρτης 2000), τα ποσά που αναγκάζονται να πληρώσουν οι φοιτητές στα αμερικάνικα ανώτατα ιδρύματα, είτε δημόσια είτε ιδιωτικά είναι αυτά, φτάνουν ακόμα και στο μισό ετήσιο οικογενειακό εισόδημα μιας τετραμελούς οικογένειας που βρίσκεται στο 125% του ορίου φτώχειας. Σύμφωνα με άλλη έκθεση της ίδιας υπηρεσίας (What Students Pay for College: Changes in Net Price of College Attendance Between 1992–93 and 1999–2000 – Τι πληρώνουν οι Φοιτητές στο Κολέγιο: Μεταβολές στην καθαρή τιμή της παρακολούθησης στα Κολέγια μεταξύ 1992-93 και 1999-2000), «ο μέσος όρος των διδάκτρων διορθωμένος με τον πληθωρισμό, υπερδιπλασιάστηκε μεταξύ 1981 και 2000 στα δημόσια και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά 4ετή Κολέγια και Πανεπιστήμια. Την ίδια περίοδο το μέσο οικογενειακό εισόδημα αυξήθηκε κατά 27% και η οικονομική βοήθεια ανά φοιτητή “πλήρους απασχόλησης” κατά 82%». Αυτά τα λεφτά θα πρέπει να πληρωθούν, γι’ αυτό και οι φοιτητές σπρώχνονται ολοένα και περισσότερο στο δανεισμό.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δημοσιευμένα επίσημα στοιχεία (βλ. The Condition of Education 2004 – Η κατάσταση της Εκπαίδευσης το 2004 της ίδιας υπηρεσίας), το 1990 περίπου το 46% των φοιτητών των χαμηλών εισοδηματικών τάξεων και το 13% των πλουσιότερων φοιτητών αναγκάζονταν να δανειστούν. Το 2000 περίπου οι μισοί φοιτητές των χαμηλών εισοδημάτων και το 35% των πλουσιότερων δανείζονταν. Ο μέσος όρος του δανεισμού αυξήθηκε μεταξύ 1990 και 2000 από 3.900 σε 6.100 δολάρια. Αυτά τα χρέη ακολουθούν τους φοιτητές για πολλά χρόνια μετά την αποφοίτησή τους από τα Πανεπιστήμια και τα Κολέγια. Σύμφωνα πάντα με το αμερικάνικο «Εθνικό Κέντρο Στατιστικών της Εκπαίδευσης», τέσσερα χρόνια μετά την απόκτηση του πτυχίου τους το 33% του συνόλου των αποφοίτων bachelor του ακαδημαϊκού έτους 1992-93 (που αποτελούσαν το 40% περίπου του συνόλου των φοιτητών) χρωστούσαν ακόμα το 70% του χρέους τους. Αν αυτά συνέβαιναν πριν από 15 χρόνια, καταλαβαίνετε τι γίνεται σήμερα που ο δανεισμός και τα δίδακτρα διογκώθηκαν. Δυστυχώς, δεν κατορθώσαμε να βρούμε νεότερα στοιχεία στο διαδίκτυο.
♦ …και οι ταξικοί φραγμοί
Η μεγάλη μπίζνα, όμως, που ακούει στο όνομα «φοιτητικά δάνεια» δεν είναι μόνο ένα μεγάλο φαγοπότι των πιστωτικών ιδρυμάτων με τις πλάτες των καθηγητάδων και των διευθυντάδων που τα πλασάρουν με το αζημίωτο. Αυτή η μπίζνα, ως απότοκο της αύξησης των διδάκτρων, οδηγεί ένα μεγάλο τμήμα των φοιτητών από τις χαμηλές εισοδηματικές τάξεις εκτός πανεπιστημίων. Σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα της USA TODAY (20/9/04), μόλις το 3% των φοιτητών των 146 καλύτερων αμερικάνικων κολεγίων ανήκει στο φτωχότερο 25% των Αμερικανών πολιτών, ενώ το 74% ανήκει στο πλουσιότερο 25%. «Και το κενό αυξάνεται: Πλούσια παιδιά εκτοπίζουν όλο και περισσότερο τους φοιτητές των μέσων εισοδημάτων», καταλήγει η εφημερίδα. Εμείς τι περισσότερο να προσθέσουμε; Ας τα βλέπει η ελληνική κοινωνία για το τι περιμένει τα παιδιά της αν το φοιτητικό κίνημα δεν ξαναβγεί στο δρόμο.
