Υστερα από εφτά βδομάδες συγκρούσεων στη Σαντρ Σίτι, η κυβέρνηση Μαλίκι και εκπρόσωποι του Μοκτάντα αλ-Σαντρ κατέληξαν στις 10 Μαϊου, με τη μεσολάβηση ιρανών κυβερνητικών αξιωμα- τούχων, σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Η συμφωνία, που επικυρώθηκε από το Σαντρ στις 12 Μαϊου, άρχισε να εφαρμόζεται από τις 11 Μαϊου, παρόλο που κάποιες αψιμαχίες συνεχίζονταν και τις επόμενες μέρες.
Τη στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές δεν έχουν διευκρινιστεί και τα 14 σημεία της συμφωνίας. Ωστόσο, τα βασικά σημεία είναι γνωστά και επιτρέπουν μια πρώτη εκτίμηση.
Το σημαντικότερο σημείο της συμφωνίας είναι ότι η σιιτική πολιτοφυλακή «Στρατός του Μεχντί» δεν αφοπλίζεται, ούτε διαλύεται. Αυτό αποτελεί σοβαρή υποχώρηση από την πλευρά του ιρακινού πρωθυπουργού, που είχε θέσει τον αφοπλισμό και τη διάλυση του «Στρατού του Μεχντί» πρωταρχικό στόχο των επιχειρήσεων των αμερικανοϊρακινών στρατευμάτων στη Βασόρα και στη Σαντρ Σίτι. Σε αντιστάθμισμα, για να διασώσει ό,τι μπορεί από την αξιοπιστία της η κυβέρνηση Μαλίκι, δεν επιτρέπεται στους μαχητές του «Στρατού του Μεχντί» να φέρουν δημόσια τα όπλα τους και να έχουν στην κατοχή τους βαριά όπλα. Σημειωτέον ότι η ηγεσία τους ισχυρίζεται ότι δεν είχαν ποτέ στην κατοχή τους τέτοια όπλα. Το ερώτημα είναι εάν και κατά πόσο ο όρος αυτός μπορεί να εφαρμοστεί.
Το δεύτερο σημαντικό σημείο της συμφωνίας είναι ότι επιτρέπει στον ιρακινό στρατό, όχι όμως και στον αμερικάνικο, να μπαίνει ελεύθερα στη Σαντρ Σίτι, να κάνει έρευνες για όπλα και να συλλαμβάνει μαχητές για τους οποίους έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης. Μόνο που δεν θα είναι βέβαια καθόλου εύκολο να εντοπίζει όπλα και καταζητούμενους μαχητές σε μια πόλη 2.5 εκατομμυρίων, χωρίς αμερικάνικη υποστήριξη, και με τον κίνδυνο να παραμονεύει πάντα σε τέτοιου είδους αποστολές. Επίσης ο «Στρατός του Μεχντί» δεσ- μεύεται να σταματήσει τις επιθέσεις στην Πράσινη Ζώνη, σε κυβερνητικά κτίρια και υπηρεσίες και να βοηθήσει στην απομάκρυνση των ναρκών και των αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών από τους δρόμους της πόλης.
Είναι φανερό ότι και οι δύο πλευρές ήθελαν την εκεχειρία και έκαναν υποχωρήσεις για να καταλήξουν σε συμφωνία. Τα ιρακινά και τα αμερικάνικα στρατεύματα είχαν καταφέρει μετά από πολυήμερες συγκρούσεις να προωθηθούν από τα περίχωρα της Σαντρ Σίτι στο νότιο τμήμα της, όπου καθηλώθηκαν προσπαθώντας να σηκώσουν ένα τείχος από μπλόκα μπετόν, μήκους 3 μιλίων και ύψους 4 μέτρων, για να αποκόψουν το τμήμα αυτό από την υπόλοιπη πόλη και να εμποδίζουν την διείσδυση μαχητών, οι οποίοι εκτοξεύουν κυρίως από κει ρουκέτες και όλμους εναντίον της Πράσινης Ζώνης. Ο δρόμος al-Quds, που αποτελεί το όριο ανάμεσα στη βόρεια Σαντρ Σίτι και το ανεγειρόμενο τείχος, είχε γίνει στόχος συνεχών επιθέσεων από τους σαντριστές μαχητές, με αποτέλεσμα το έργο να καρκινοβατεί και ο αριθμός των θυμάτων να μεγαλώνει.
Από την άλλη, οι μαχητές του «Στρατού του Μεχντί» πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση και κατάφεραν να καθηλώσουν τις δυνάμεις των αντιπάλων τους, όμως ο μεγάλος αριθμός θυμάτων από την ανταλλαγή πυρών και τους αμερικάνικους αεροπορικούς βομβαρδισμούς, οι στερήσεις και τα δεινά του άμαχου πληθυσμού πίεζαν για εκεχειρία την ηγεσία του σαντριστικού κινήματος. Ο «Στρατός του Μεχντί» αποδείχτηκε δύσκολος, σκληρός και ανθεκτικός αντίπαλος για τα αμερικανοϊρακινά στρατεύματα, γι’ αυτό και ο Μαλίκι, που το έπαιζε όλο αυτό τον καιρό σκληρός και ανυποχώρητος, δεν τόλμησε να μιλήσει για νίκη. Το γεγονός αυτό έδωσε τη δυνατότητα στην ηγεσία του σαντριστικού κινήματος να διατηρήσει ουσιαστικά αλώβητο το «Στρατό του Μεχντί». Αυτό σημαίνει ότι, παρά τις σοβαρές απώλειες μαχητών, διατηρεί σημαντικές δυνάμεις και παράλληλα η εκεχειρία του δίνει τη δυνατότητα να ανασυγκροτηθεί εν αναμονή της επόμενης αναμέτρησης. Από την άλλη, αποτελεί αναμφίβολα υποχώρηση των Σαντριστών το γεγονός ότι η συμφωνία επιτρέπει την ελεύ-θερη πρόσβαση του ιρακινού στρατού στο ισχυρότερο προπύργιό τους, το οποίο μέχρι τώρα βρισκόταν υπό τον πλήρη έλεγχό τους. Οπως επίσης αποτελεί σοβαρό πλήγμα η απώλεια του ελέγχου στο νότιο τμήμα της Σαντρ Σίτι, το οποίο περιτειχίζεται από τους Αμερικάνους και απομονώνεται από την υπόλοιπη πόλη.
Η τύχη της νέας εκεχειρίας είναι αβέβαιη. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι λόγοι που προκάλεσαν την ένοπλη αναμέτρηση ανάμεσα στην κυβέρνηση Μαλίκι και το σαντριστικό κίνημα παραμένουν. Ενόψει των περιφερειακών εκλογών του φθινοπώρου, ο ανταγωνισμός για την εξουσία αναπόφευκτα θα οξύνεται και οι συνεργαζόμενοι με τους Αμερικάνους κυβερνητικοί εταίροι, το κόμμα Dawa του πρωθυπουργού Μαλίκι και το Ανώτατο Ισλαμικό Ιρακινό Συμβούλιο του Αμπντούλ-Αζίζ αλ-Χακίμ, θα επιδιώξουν με κάθε μέσο να αποδυναμώσουν πολιτικά και στρατιωτικά το σαντριστικό κίνημα, που αναμένεται να είναι ο μεγάλος νικητής των εκλογών στο νότιο Ιράκ και στη Βαγδάτη. Τον ίδιο στόχο έχουν και οι Αμερικάνοι, οι οποίοι δεν εμπιστεύονται το Σαντρ και τις όποιες χειρονομίες καλής θέλησης από την πλευρά του. Γιατί ο τελευταίος επιμένει να θέτει ως κεντρικό ζήτημα την αποχώρηση των Αμερικάνων ή έστω τον καθορισμό ενός χρονοδιαγράμματος αποχώρησής τους από την ιρακινή κυβέρνηση. Αλλά και γιατί, ως άραβας εθνικιστής, αντιτίθεται σε βασικές πολιτικές επιλογές του Λευκού Οίκου, στο διαμελισμό του Ιράκ και στους αποικιακούς νόμους για την καταλήστευση του ενεργειακού πλούτου της χώρας. Γι’ αυτό, κατά τη γνώμη μας, η νέα εκεχειρία θα είναι πιθανότατα απλά μια ανάπαυλα πριν από την επόμενη αναμέτρηση.
