Δολοφονίες στο βωμό της «ανάπτυξης». Με αυτό τον τίτλο είχαμε σχολιάσει από αυτές εδώ τις στήλες το «ατύχημα» που κόστισε τη ζωή σε έντεκα ανθρακωρύχους σε ανθρακωρυχείο του Ζογκουλτάκ της Τουρκίας, κοντά στη Μαύρη Θάλασσα, στις 7 Γενάρη του 2013 (βλ. https://www.eksegersi.gr/issue/717/Διεθνή/18511.Δολοφονίες-στο-βωμό-της-«ανάπτυξης»). Τότε, ο Ερντογάν έλεγε ότι «ο θάνατος είναι στη μοίρα των εργαζόμενων ανθρακωρύχων». Το γεγονός, βέβαια, ότι αυτή η «μοίρα» οφειλόταν στο ότι ο υπεργολάβος που είχε αναλάβει τις εξορύξεις ήταν μια κατασκευαστική εταιρία χωρίς εμπειρία σε τέτοιου είδους δουλειές, η οποία προφανώς δεν είχε τη διάθεση να ασχοληθεί με τα μέτρα ασφάλειας, είναι μια… μικρή λεπτομέρεια που δεν αξίζει να ασχοληθεί κανείς μαζί της. Γι’ αυτό και δεν δικάστηκε ποτέ κανένας υπεύθυνος για το «ατύχημα» αυτό.
Την Τρίτη 13 Μάη το απόγευμα, η «μοίρα» χτύπησε ξανά. Αυτή τη φορά χτύπησε εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την προηγούμενη, στην πόλη Σόμα, κοντά στις μικρασιατικές ακτές του Αιγαίου. Ομως τώρα το χτύπημα της «μοίρας» ήταν ακόμα πιο αιματηρό από τα προηγούμενα. Ηταν τόσο αιματηρό που δεν ήταν δυνατόν να περάσει στο ντούκου. Μπορεί ο Ερντογάν να κατέβαλε φιλότιμες προσπάθειες για να πείσει ότι «αυτά συμβαίνουν, αφού είναι στη φύση της δουλειάς», φέρνοντας σαν παράδειγμα τα βρετανικά ορυχεία του 19ου αιώνα και τα αμερικάνικα των αρχών του 20ού (!), όμως τα θύματα ήταν τόσα πολλά (301 ανθρακωρύχοι) που δεν μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητα. Ηταν βλέπετε και οι μαρτυρίες των επιζώντων, που κατήγγειλαν ότι 140 από τους νεκρούς ίσως να είχαν σωθεί, αν οι προϊστάμενοί τους δεν τους έλεγαν να επιστρέψουν στις δουλειές τους ακόμα και μετά τις εκρήξεις, υποστηρίζοντας ότι ο καπνός θα διαλυθεί σύντομα! Μαρτυρίες που εξέθεταν ακόμη περισσότερο την εταιρία, αποκαλύπτοντας την ακόρεστη δίψα της για κέρδος.
Σύμφωνα με έναν από αυτούς που εργάζονταν για εννέα χρόνια στην εταιρία, το ορυχείο είχε ηλεκτρολογικά προβλήματα τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Ενα από τα θύματα είχε εντοπίσει το πρόβλημα και καλούσε επανειλημμένα τη διεύθυνση να το εξετάσει, καθώς τα καλώδια ήταν παλιά και δεν μπορούσαν να μεταφέρουν τα αυξημένα ηλεκτρολογικά φορτία. Η αλλαγή όμως των καλωδίων θέλει λεφτά. Οπως λεφτά θέλει και η συντήρηση του θαλάμου διάσωσης από ανοξείδωτο χάλυβα, που είχε σφραγιστεί μετά την ιδιωτικοποίηση του ανθρακωρυχείου. Γιατί η εταιρία, που πήρε το ανθρακωρυχείο από το κράτος, μείωσε τα έξοδά της τόσο πολύ που το κόστος εξόρυξης ενός τόνου άνθρακα έπεσε στα 24 δολάρια από τα 130 που ήταν πριν από την ιδιωτικοποίηση, σύμφωνα με παλαιότερη συνέντευξη του ιδιοκτήτη του ορυχείου, Αλί Γκιουρκάν. Αυτό έγινε κατορθωτό με την κατασκευή των μετασχηματιστών από την ίδια την εταιρία, αντί να τους εισάγει, και προσλαμβάνοντας υπεργολάβους που μίσθωναν εργάτες χωρίς καμία συνδικαλιστική προστασία, που φυσικά ήταν και πιο «φτηνοί».
Αν στα παραπάνω προσθέσετε τις καταγγελίες των εργατών για πιέσεις να εντατικοποιήσουν την εργασία τους, τότε έχετε μία αρκετά καλή εικόνα για τον «μαύρο τάφο» της Σόμα, που «κατάπιε» 301 ανθρακωρύχους. Ποσοστό ίσο με το 10% όλων των θυμάτων των ανθρακωρυχείων της Τουρκίας από το 1941! Οπως μετέδωσε το πρακτορείο Ανατόλια, από τότε έχουν σκοτωθεί 3.000 και τραυματιστεί πάνω από 100.000 σε διάφορα «ατυχήματα» που συνέβησαν στα ορυχεία. Το τελευταίο ήταν το πιο θανατηφόρο στην ιστορία της χώρας, ξεπερνώντας και αυτό που συνέβη το 1992 στο Ζογκουλτάκ με 263 νεκρούς.
Η θλίψη μετατράπηκε σε οργή. Οργή για τις κυνικές δηλώσεις των υπευθύνων και του ίδιου του Ερντογάν που πήγε να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Οργή για την επανάληψη του ίδιου εγκλήματος όλο και συχνότερα, σε βαθμό που ξεπερνάει και την Κίνα. Οργή για την ατιμωρησία των καπιταλιστών του άνθρακα, που συνεχίζουν επί δεκαετίες να σκοτώνουν για να γλιτώσουν έξοδα. Η οργή δεν ξέσπασε μόνο στη Σόμα, αλλά και στη Σμύρνη (τη μεγαλύτερη πλησιέστερη πόλη), την Αγκυρα, την Ατάλια και την Ισταμπούλ. Ηταν αυτή η οργή που έκανε την κυβέρνηση να προβεί σε συλλήψεις 25 υπευθύνων (κι όχι μόνο διαδηλωτών), από τους οποίους όμως εξαιρέθηκαν ο ιδιοκτήτης και ο διευθυντής λειτουργίας του ανθρακωρυχείου. Ακόμα κι αν κάποιοι από αυτούς καταδικαστούν, αυτό θα γίνει για να κατασιγαστεί η λαϊκή αγανάκτηση και να διασκεδαστούν οι εντυπώσεις από την αλήτικη στάση του ίδιου του Ερντογάν, που δε δίστασε να χαστουκίσει διαδηλωτή, όταν προσπαθούσε να προστατευτεί από το μαινόμενο πλήθος αναζητώντας καταφύγιο σε ένα σούπερ μάρκετ υπό τη συνοδεία των μπράβων του, αλλά και του γραβατωμένου συμβούλου του, που φωτογραφήθηκε να κλωτσάει έναν διαδηλωτή!
