Για να πάρει ένας αναγνωρισμένος πρόσφυγας ΑΜΚΑ, του ζητούν να έχει συμβόλαιο ενοικίασης σπιτιού και σύμβαση εργασίας με εργοδότη. Για να του κάνει σύμβαση ένας εργοδότης, όμως, ο πρόσφυγας πρέπει να έχει ενεργό ΑΜΚΑ! Χωρίς ΑΜΚΑ δεν έχει πρόσβαση στο σύστημα υγείας (και όχι μόνο).
Δεν έχει τελειωμό η ταλαιπωρία ακόμη και για τους αναγνωρισμένους πρόσφυγες στην Ελλάδα, με το νέο σύστημα απόδοσης του ΑΜΚΑ, που ισχύει από την 1η Απριλίου 2024. Πριν περάσουμε στον σχολιασμό της εγκυκλίου που υπεγράφη τη συγκεκριμένη ημερομηνία, είναι απαραίτητες ορισμένες διευκρινίσεις.
Οι αιτούντες άσυλο μέχρι την απόφαση αναγνώρισής τους διαθέτουν τον λεγόμενο αριθμό ΠΑΑΥΠΑ (Προσωρινό Αριθμό Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού), ο οποίος μέχρι και πριν την υπογραφή της εγκυκλίου μετατρεπόταν σε ΑΜΚΑ με το που ο εκάστοτε αιτών άσυλο έπαιρνε στα χέρια του την άδεια διαμονής του (προσφυγικού καθεστώτος). Αυτή η άδεια διαμονής πλέον του έδινε τη δυνατότητα να έχει ΑΜΚΑ, όπως και όλοι οι νόμιμα διαμένοντες στην Ελλάδα. Η μετατροπή αυτή μέχρι και τότε ήταν στην αρμοδιότητα των ΚΕΠ και του ΕΦΚΑ, όπου οι πρόσφυγες μέσα από μια απλή γραφειοκρατική διαδικασία ζητούσαν την μετατροπή του ΠΑΑΥΠΑ σε ΑΜΚΑ.
Τη Δευτέρα 1η Απριλίου 2024, ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Πάνος Τσακλόγλου υπέγραψε Εγκύκλιο με τίτλο «Οδηγίες για την απόδοση και τη λειτουργία του Αριθμού Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ)», με αφορμή την έναρξη λειτουργίας του νέου συστήματος απόδοσης ΑΜΚΑ. Από το site του υπουργείου Εργασίας διαβάζουμε πως «ο ΑΜΚΑ εκδίδεται κατ’ αρχήν ανενεργός για τις κατηγορίες δικαιούχων που διαμένουν νομίμως στη χώρα και έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας» και ότι «ενεργοποιείται εάν ο κάτοχος προσκομίσει τα απαραίτητα επιπλέον δικαιολογητικά που αποδεικνύουν την πραγματική κατοικία του στη Χώρα». Συνεχίζουν αναφέροντας πως δικαιούχοι ανενεργού ΑΜΚΑ είναι «πρόσωπα που διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα και έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας ανεξαρτήτως ιθαγένειας». Τι σημαίνει πρακτικά αυτό;
Οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες στην Ελλάδα, παρόλο που παίρνουν μετά από μια μακροπρόθεσμη και επίπονη διαδικασία την πολυπόθητη άδεια διαμονής στην χώρα, δύνανται να πάρουν τον ΑΜΚΑ… ανενεργό! Παίρνουν δηλαδή έναν ΑΜΚΑ που τους αποκλείει από την πρόσβαση στην υγεία!
Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, «ο ανενεργός ΑΜΚΑ χρησιμοποιείται από όλα τα πληροφοριακά συστήματα και επιτρέπει την ασφάλιση, την καταβολή εισφορών, την ηλεκτρονική συνταγογράφηση φαρμάκων κλπ. Ωστόσο, η υγειονομική κάλυψη ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων με βάση τις διατάξεις του άρθρου 33 του ν. 4368/2016 παρέχεται μόνο σε κατόχους ενεργού ΑΜΚΑ, δηλαδή σε πρόσωπα που αποδεικνύουν τόσο τη νομιμότητα παραμονής, όσο και την πραγματική διαμονή τους στη Χώρα».
Αναγνωρίστηκες ως πρόσφυγας; Καλωσόρισες στην Ελλάδα, αλλά θα είσαι και πάλι στο μηδέν. Χωρίς υγειονομική κάλυψη που μέχρι πρότινος με τον ενεργό ΠΑΑΥΠΑ δινόταν η δυνατότητα για ραντεβού στα νοσοκομεία και τα κέντρα υγείας. Χωρίς δυνατότητα εγγραφής στο σύστημα της ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) για την απόκτηση δελτίου ανεργίας και στη συνέχεια κάρτας μετακινήσεων στα ΜΜΜ και φυσικά με αποκλεισμό από πολλές υπηρεσίες του Δημοσίου, σχετικές με την επιδοματική υποστήριξη. Αυτή είναι κοινωνική αλληλεγγύη!
Το άρθρο 33 του Ν. 4368/2016, που μνημονεύει το υπουργείο Εργασίας (το παραθέτουμε ολόκληρο στο τέλος), προβλέπει ότι δικαιούχοι υγειονομικής κάλυψης είναι και «οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας (αναγνωρισμένοι πρόσφυγες και δικαιούχοι επικουρικής προστασίας) και οι ανιθαγενείς και τα μέλη των οικογενειών τους (σύζυγος και ανήλικα ή προστατευόμενα τέκνα) είτε είναι κάτοχοι άδειας διαμονής σε ισχύ είτε εκκρεμεί η έκδοση απόφασης επί αιτήσεως ανανέωσης του καθεστώτος διεθνούς προστασίας ή επί ενδικοφανούς προσφυγής ή ενδίκου μέσου κατά απορριπτικής της αιτήσεως ανανέωσης απόφασης ή κατά το χρόνο κατά τον οποίον υπάρχει δικαίωμα ενδικοφανούς προσφυγής ή ενδίκου μέσου» και οι «αιτούντες διεθνούς προστασίας και τα μέλη των οικογενειών τους (σύζυγος και ανήλικα ή προστατευόμενα τέκνα) από την ημερομηνία εκδήλωσης της βούλησης υποβολής αιτήματος διεθνούς προστασίας (αρχικού ή μεταγενέστερου) και μέχρις ότου η απόφαση επί του αιτήματος διεθνούς προστασίας τους καταστεί τελεσίδικη».
Πάντα κατά το ίδιο άρθρο, «για την παροχή των υπηρεσιών της παρούσας ρύθμισης προς τους δικαιούχους απαιτείται η κατοχή από αυτούς Αριθμού Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ)».
Γιατί δεν τον ενεργοποιούν αυτόν τον ΑΜΚΑ τελοσπάντων; Διαβάζουμε στη νέα εγκύκλιο Τσακλόγλου ότι ως δικαιούχοι ενεργού ΑΜΚΑ ορίζονται «όσοι από τους ανωτέρω αποδεικνύουν επιπλέον τη φορολογική κατοικία τους στη χώρα ή την εν γένει διαμονή τους στη χώρα (π.χ. μίσθωση, σπουδές, εργασία κλπ)».
Μετά από επικοινωνία με δύο κεντρικά υποκαταστήματα του ΕΦΚΑ (Κεφαλληνίας και Κεραμεικού), οι πληροφορίες που αντλήθηκαν ήταν ασαφείς. Στο πρώτο υποκατάστημα ως απαιτούμενα έγγραφα παρουσιάστηκαν το επίσημο συμβόλαιο κατοικίας και ο ΑΜΑ (ο οποίος δίνεται μετά από προσκόμιση σύμβασης με εργοδότη). Σε ερώτηση για την «εν γένει διαμονή στην χώρα», που αποδεικνύεται και με μια υπεύθυνη δήλωση φιλοξενίας, θεώρησαν ότι δεν υπάγεται στην εγκύκλιο. Οταν τους παρατέθηκε το σημείο της νέας εγκυκλίου, απάντησαν ότι υπάρχει… «εσωτερική εγκύκλιος» που το υποδεικνύει!
Στον ΕΦΚΑ Κεραμεικού η απάντηση ήταν ότι δεν είναι ουσιαστικά αυτό το ζήτημα (το συμβόλαιο και ο ΑΜΑ δηλαδή), αλλά το ότι το νέο σύστημα ενεργοποίησης δεν έχει την επιλογή για άδεια διαμονής προσφυγικού καθεστώτος! Δηλαδή δεν υπάρχει το… κουμπί για να «ανέβει» η «άδεια διαμονής προσφυγικού καθεστώτος», ώστε να προχωρήσουν σε επίδοση ΑΜΚΑ!
Κιμ πάτα το κουμπί! Μιλάμε για την απόλυτη παράνοια. Η πλέον αρμόδια υπηρεσία, που είναι μόνο ο ΕΦΚΑ, ζητάει για την ενεργοποίηση του ΑΜΚΑ, συμβόλαιο κατοικίας καθώς και συμβόλαιο με εργοδότη-ΑΜΑ. Επομένως, ένας μόλις (!) αναγνωρισμένος πρόσφυγας θα πρέπει να έχει ήδη βρει σπίτι, να έχει επίσημο συμβόλαιο και να έχει βρει δουλειά που θα δεχτεί ο εργοδότης να τον προσλάβει χωρίς ενεργό ΑΜΚΑ, έτσι ώστε να έχει τις προϋποθέσεις για να αιτηθεί ενεργό ΑΜΚΑ. Ποιος θα τον προσλάβει με ανενεργό ΑΜΚΑ; Και αν τελικά τα βρει (με όποιον τρόπο καταφέρει να τα βρει) τα παραπάνω έγγραφα, αυτό το κουμπί θα εμφανιστεί μαγικά;
Το σίγουρο είναι ότι πάλι οι πρόσφυγες γίνονται μπαλάκι μεταξύ των υπηρεσιών, σαν να μην έχουν ήδη ταλαιπωρηθεί αρκετά. Το νέο σύστημα επίδοσης ΑΜΚΑ τούς αφήνει για άλλη μια φορά στο κενό, επιβεβαιώνοντας ότι αυτή είναι η συστηματική αντιμεταναστευτική και απάνθρωπη πολιτική της κυβέρνησης. Αυτής που αντιμετωπίζει ακόμη και αναγνωρισμένους πρόσφυγες σαν τον τελευταίο τροχό της αμάξης που δεν δικαιούται ούτε τα νόμιμα δικαιώματά του και πρέπει συνεχώς να παλεύει για να βρει τη θέση του σε μια κοινωνία που τον πετάει συνεχώς εκτός.
Άρθρο 33 ν. 4368-2016
