Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προσπαθεί να κλείσει το θέμα που άνοιξε με τη Μονή της Χώρας, όπως την αποκαλούν στην Ελλάδα, ή Τζαμί Καριγιέ (Kariye Camii), όπως αποκαλούν το μνημείο οι ισλαμοεθνικιστές της Τουρκίας, ή Μουσείο Καριγιέ (Kariye Müzesi – Moυσείο της Χώρας), όπως είναι η επίσημη ονομασία του. Ο Γεραπετρίτης είχε μιλήσει για μια «καλή εξέλιξη», που υποτίθεται ότι προέκυψε μετά την επίσκεψη του Μητσοτάκη στην Αγκυρα.
Ποια είναι αυτή; Οτι ο μουσειακός χαρακτήρας του μνημείου θα παραμείνει. Το 95% των ψηφιδωτών και νωπογραφιών θα παραμείνει ακάλυπτο, ενώ τρία ψηφιδωτά που βρίσκονται στο χώρο της μουσουλμανικής λατρείας θα καλύπτονται την ώρα της προσευχής και θα αποκαλύπτονται τις υπόλοιπες ώρες.
Μα αυτό ακριβώς γίνεται στην Αγιασοφιά εδώ και τέσσερα χρόνια, από τότε που το καθεστώς Ερντογάν υλοποίησε την (κατά παραγγελία) δικαστική απόφαση που ήρε τον αποκλειστικά μουσειακό χαρακτήρα της. Το ίδιο προβλεπόταν και για το Μουσείο της Χώρας. Απλά, η έναρξη της λειτουργίας του και ως τζαμιού καθυστέρησε τέσσερα χρόνια, για τεχνικούς λόγους. Τίποτα καινούργιο δεν έφερε ο Μητσοτάκης από την Αγκυρα, ως δήθεν αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης με τον Ερντογάν. Ο Ερντογάν του είπε αυτό που ήταν αποφασισμένο από το 2020. Βλέπετε, η τουρκική πλευρά δε θέλει ν’ ανοίξει μέτωπο με την UNESCO, που περιλαμβάνει και τα δύο μνημεία στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να κλείσει το θέμα, που άνοιξε με καθυστέρηση τεσσάρων ετών, κάποιοι άλλοι όμως, επενδεδυμένοι με πανεπιστημιακές τηβέννους, επιμένουν να ακολουθούν το ίδιο εθνικιστικό μονοπάτι, πετώντας στο βούρκο κάθε έννοια επιστημοσύνης. Διαβάστε το (ομόφωνο μάλιστα) ψήφισμα του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ:
Ομόφωνο Ψήφισμα του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ για τη μετατροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί
Θεσσαλονίκη, 24/5/2024
«Η Μονή της Χώρας αποτελεί το κορυφαίο μνημείο της Παλαιολόγειας Αναγέννησης στην Κωνσταντινούπολη, καθώς διασώζει το πλουσιότερο και πιο σημαντικό σύνολο ψηφιδωτού διακόσμου, σπάνιο δείγμα της επίσημης τέχνης και αισθητικής που αναπτύχθηκαν στην πρωτεύουσα του Βυζαντίου, κατά την τελευταία περίοδο της ιστορίας του. Λόγω της ιστορικής και καλλιτεχνικής του αξίας, το μνημείο, που μέχρι πρότινος λειτουργούσε ως μουσείο, είναι προστατευόμενο από την UNESCO.
Το Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του ΑΠΘ εκφράζει σύσσωμο την αγανάκτηση και την απογοήτευσή του για την απόφαση της Τουρκίας να μετατρέψει και αυτό το μνημείο, μετά την Αγία Σοφία, σε τζαμί, με οδυνηρές συνέπειες την αλλαγή της ιστορικής του ταυτότητας και την επακόλουθη θλιβερή κάλυψη της υψηλής του τέχνης.
Αντί της απόφασης αυτής, είναι απολύτως επείγον να προστατευθεί από τη φθορά του χρόνου με δράσεις που θα στοχεύουν στον καθαρισμό και την άμεση συντήρηση του μνημειακού του διακόσμου που αποτελεί μία από τις ελάχιστες μαρτυρίες για τη χαμένη δόξα του Βυζαντίου.
Κάθε προσπάθεια διαγραφής ή απόκρυψης του ίχνους της βυζαντινής τέχνης της Κωνσταντινούπολης καταδικάζει στη λήθη την προέλευση καθώς και τα συστατικά στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του ίδιου του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα.
Θα ήταν πραγματικά κρίμα να ακυρωθεί στο όνομα πολιτικών και θρησκευτικών παιχνιδιών και άλλων συμφερόντων όλη η πρόοδος που σημειώθηκε τον 20ό αιώνα προς την κατεύθυνση της προστασίας των μνημείων της Κωνσταντινούπολης. Άλλωστε, “η παγκόσμια κληρονομιά είναι ακρογωνιαίος λίθος της ειρήνης και της βιώσιμης ανάπτυξης”, σύμφωνα με τη Γενική Διευθύντρια της UNESCO, Ιρίνα Μπόκοβα».
Είναι δυνατόν, επιστήμονες άνθρωποι να μιλούν για ιστορική ταυτότητα ενός μνημείου και να αποκρύπτουν το γεγονός ότι για πάνω από τέσσερις αιώνες ο πρώην ορθόδοξος ναός λειτουργούσε ως μουσουλμανικό τέμενος; Δεν είναι αυτό στοιχείο της ιστορικής του ταυτότητας;
Οσο το μνημείο λειτουργούσε αποκλειστικά ως μουσείο, δεν παρέμειναν άθικτα τα στοιχεία της μουσουλμανικής λατρείας, δίπλα σ’ αυτά της χριστιανικής; Διανοήθηκε ποτέ οποιοσδήποτε επιστήμονας να ζητήσει την αποξήλωση των μουσουλμανικών στοιχείων, που εισήχθησαν επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και την αποκατάσταση του μνημείου στη μορφή του χριστιανικού ναού που είχε επί Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
Οταν η επιστήμη δεν υπηρετεί αστικούς εθνικισμούς και θρησκευτικά δόγματα, απαιτεί την απο-θρησκευτικοποίηση των ιστορικών μνημείων και την ανάδειξη της ιστορικής τους ταυτότητας όπως διαμορφώθηκε στο διάβα των αιώνων. Για να μπορούν να συμβάλουν στην ιστορική γνώση και όχι για να προσεύχονται οι πιστοί του ενός ή του άλλου θρησκευτικού δόγματος.
Το έγκλημα του καθεστώτος Ερντογάν είναι έγκλημα κατά του πολιτισμού και όχι έγκλημα κατά του ορθόδοξου χριστιανικού δόγματος. Εκείνοι που υποστηρίζουν το δεύτερο, είναι ίδιοι κι απαράλλαχτοι με τον Ερντογάν. Είναι γνωστό, άλλωστε, τι τύχη επιφύλαξε ο νεοελληνικός εθνικισμός στα μνημεία της μουσουλμανικής λατρείας που υπήρχαν διάσπαρτα στην Ελλάδα. Τα περισσότερα τα ισοπέδωσε και από τα λίγα που έχουν απομείνει ελάχιστα έχουν αναστηλωθεί και είναι επισκέψιμα. Τα περισσότερα έχουν αφεθεί στη φθορά του χρόνου και των φυσικών φαινομένων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Τα ιστορικά-πολιτιστικά μνημεία δεν ανήκουν στα θρησκευτικά δόγματα και στους εθνικισμούς
ΥΓ. Αλήθεια, γιατί ο Βαρθολομαίος, τον οποίο ο πονηρός Ερντογάν τίμησε καλώντας τον στο γεύμα που παρέθεσε στον Μητσοτάκη, δεν έχει κάνει την παραμικρή διαμαρτυρία -ήπια έστω- για την επαναλειτουργία του Καριγιέ Μουζεσί ως τζαμιού; Γιατί η πρώην Μονή της Χώρας λειτουργούσε ως τζαμί για πάνω από τέσσερις αιώνες. Οπότε τι να διεκδικήσει;
