Τέλη Ιούνη κατατέθηκε η τροπολογία για τη διαβόητη ρήτρα αναπροσαρμογής. Σύσσωμος ο μηχανισμός παραπληροφόρησης, με στρατιωτική ετοιμότητα, λάνσαρε τη βρώμα: Από 1η Αυγούστου καταργείται η ρήτρα αναπροσαρμογής – ανάσα για τα νοικοκυριά. Στην πραγματικότητα, τίποτα δεν αλλάζει και η οικονομική ασφυξία που υφίστανται τα νοικοκυριά θα αποκτήσει νέο όνομα: χρέωση προμήθειας ενέργειας.
Η λογική πίσω από την ρήτρα αναπροσαρμογής ή την χρέωση προμήθειας ενέργειας είναι απλή. Οι προμηθευτές ενέργειας αγοράζουν καθημερινά συμβόλαια (δηλαδή ενέργεια σε συγκεκριμένη τιμή) στο χρηματιστήριο ενέργειας και στη συνέχεια πωλούν το ρεύμα στα νοικοκυριά. Η τιμή στις αγορές ενέργειας προσδιορίζεται από διάφορες μεταβλητές, αλλά κυρίως από την πηγή ενέργειας που χρειάζεται για να παραχθεί ηλεκτρική ενέργεια (φυσικό αέριο, ΑΠΕ). Σε περιόδους (σαν την τρέχουσα) που οι διακυμάνσεις των τιμών στο χρηματιστήριο είναι μεγάλες και γενικότερα οι τιμές ανεβαίνουν, οι προμηθευτές μετακυλούν το κόστος στους καταναλωτές. Ετσι δημιουργείται η ρήτρα αναπροσαρμογής. Από τη στιγμή που κανένας δεν περιορίζει τους προμηθευτές, καταγράφονται αστρονομικά κέρδη (ή «υπερέσοδα», σύμφωνα με την ορολογία του Κούλη).
Προτού όμως αναλύσουμε την περιβόητη τροπολογία της κυβέρνησης, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πώς παράγεται η ηλεκτρική ενέργεια στην Ελλάδα. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2020, το 64% της παραγόμενης ενέργειας προέρχεται από ορυκτά καύσιμα (λιγνίτη, φυσικό αέριο), ενώ το αμέσως μικρότερο ποσοστό είναι η αιολική ενέργεια με 19% (πίνακας 1). Συγκρίνοντας και με στοιχεία του Διεθνή Οργανισμού Ενέργειας, προκύπτει το ίδιο αποτέλεσμα: το φυσικό αέριο να συνεισφέρει το 39% στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ο λιγνίτης 13% και το πετρέλαιο 10% (Πίνακας 2). Επομένως, εύκολα συνάγεται πως μια αύξηση στις διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου θα αντικατοπτριστεί στα τιμολόγια του ρεύματος που λαμβάνουν τα νοικοκυριά.
Ερχόμενοι τώρα στην τροπολογία, το συμπέρασμα είναι ότι και πάλι οι καταναλωτές θα είναι έκθετοι στις διεθνείς τιμές των πηγών ενέργειας. Συγκεκριμένα, μπαίνει πλαφόν στις τιμές των ηλεκτροπαραγωγών ανά πηγή ενέργειας: για το φυσικό αέριο 292 € ανά μεγαβατώρα, για τον λιγνίτη 208,29 €, για τα υδροηλεκτρικά 112 € και για τις ανανεώσιμες πηγές 85€. Με απλά λόγια, ο προμηθευτής-πάροχος θα αγοράζει από τον ηλεκτροπαραγωγό (πχ με φυσικό αέριο) σε μια τιμή Χ και τα έσοδα του ηλεκτροπαραγωγού θα υπολογίζονται βάσει των 292 € (292 € επί την αγοραζόμενη ποσότητα). Η διαφορά ανάμεσα στα 292 € και στην τιμή (που έχει προσδιοριστεί από το χρηματιστήριο), αν είναι θετική θα παρακρατείται από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης για να δοθεί σε επιδοτήσεις σε νοικοκυριά.
Εδώ αρχίζει να διαγράφεται η επιτομή της κοροϊδίας: το πλαφόν θα αναπροσαρμόζεται κάθε μήνα ανάλογα με τις κινήσεις των τιμών στα χρηματιστήρια, για τις περιπτώσεις του φυσικού αερίου και του λιγνίτη, σύμφωνα με έναν μαθηματικό τύπο τον οποίο κανείς δεν έχει δει ακόμα. Ετσι, αν η τιμή του φυσικού αερίου ανέβει με κάποιον τρόπο θα οριστεί ένα νέο πλαφόν και θα ξεκινήσει ένα ντόμινο ανατιμήσεων που θα σταματήσει στα οικιακά τιμολόγια.
Συνεχίζοντας την ενεργειακή αλυσίδα, σημασία έχει τι θα χρεώνει ο προμηθευτής-πάροχος. Σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 5 της τροπολογίας, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας «ανακοινώνουν σε μηνιαία βάση και σε ευδιάκριτο σημείο στην ιστοσελίδα τους, έως το τέλος του δεύτερου μήνα (Μ-2) πριν από τον μήνα εφαρμογής (Μ), τις πάγιες χρεώσεις και τις χρεώσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας για το σκέλος ισχύος και ενέργειας που εφαρμόζονται στα τιμολόγια προμήθειας». Δηλαδή, ο προμηθευτής θα προβλέπει τις μελλοντικές τιμές στην πλέον άστατη αγορά για να μπορέσει να τιμολογήσει στο σήμερα!
Δεν θέλει φαντασία για το τι θα επακολουθήσει: οι προμηθευτές (επικαλούμενοι την ιμπεριαλιστική κρίση) θα θέτουν συνεχώς υψηλότερες τιμές, οι οποίες θα μπαίνουν στο τιμολόγιο ρεύματος ως «χρέωση προμήθειας ενέργειας» και τα… «υπερέσοδα» θα ρέουν. Η μόνη τους υποχρέωση είναι η ανάρτηση της τιμής στην ιστοσελίδα τους.
Παράλληλα, η φιλελεύθερη προσέγγιση για την προστασία τους καταναλωτή αρχίζει και τελειώνει με την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου: «Η αλλαγή προμηθευτή ή τιμολογίου προμήθειας, συνεπεία της μεταβολής των χρεώσεων προμήθειας δυνάμει της εκάστοτε ανακοίνωσης της παρ 2, γίνεται αζημίως για τους πελάτες και δεν συνεπάγεται δικαίωμα αποζημίωσης του προμηθευτή λόγω πρόωρης αποχώρησης». Τουλάχιστον ο καταναλωτής είναι… ελεύθερος να αποφασίσει σε ποιους θα… κερνάει το εισόδημά του (θυμηθείτε και τη λέξη «καρτέλ»).
Συμπερασματικά, ούτε η ρήτρα αναπροσαρμογής καταργείται ούτε κάποιο πλαφόν μπαίνει (δεν βάζουν πλαφόν έστω στις τιμές λιανικής!). Ετσι, οι φουσκωμένοι λογαριασμοί θα συνεχίσουν να γονατίζουν τον εργαζόμενο λαό.
Αντί υστερόγραφου θα παραθέσουμε μια εικόνα του σημαντικότερου ευρωπαϊκού δείκτη για τα συμβόλαια φυσικού αερίου σε ετήσια βάση (βάσει και του συγκεκριμένου θα υπολογίζονται οι τιμές λιανικής και το ιμιτασιόν πλαφόν).
