Αθλια παραμένει ακόμα και σήμερα, 7 μήνες μετά την ανακοίνωση έναρξης του προγράμματος, η εικόνα που αφορά στην εκπαίδευση των προσφυγόπουλων που βρίσκονται στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση, με την κάλυψη της ΕΕ, όπως θα δούμε στη συνέχεια, υλοποιεί με ρυθμούς χελώνας το φιλόδοξο σχέδιο εκπαίδευσης των προσφυγόπουλων, που ανακοινώθηκε με πολλά ταρατατζούμ το Σεπτέμβρη του 2016.
Φαίνεται, εκ του αποτελέσματος, ότι η τακτική αυτή εντάσσεται στο γενικότερο σχέδιο των ιμπεριαλιστικών μηχανισμών και των αστικών κυβερνήσεων, να καταστεί ζοφερή η ζωή των προσφύγων στις χώρες, όπου κατέφθασαν βασανισμένοι από τους πολέμους που εξαπέλυσαν στις πατρίδες τους οι μακελάρηδες των λαών, ώστε αυτοί να χάσουν κάθε ελπίδα για μια καλύτερη ζωή στους ευρωπαϊκούς προορισμούς, που επιθυμούν να εγκατασταθούν και έτσι να καταστεί ευκολότερη η υποχρεωτική «επαναπροώθησή» τους.
Στις 16 του Φλεβάρη 2017, κατά τη συζήτηση στη Βουλή της επίκαιρης ερώτησης του βουλευτή του «Κ»ΚΕ Ιωάννη Δελή, ο Γαβρόγλου δεν αμφισβήτησε τα στοιχεία που ανέφερε ο ερωτών βουλευτής.
Σύμφωνα με αυτά, στη χώρα μας βρίσκονται περίπου 22.000 προσφυγόπουλα. Τον περασμένο Σεπτέμβρη η πανηγυρική ανακοίνωση του υπουργείου Παιδείας μιλούσε για τη δημιουργία 800 τμημάτων δομών υποδοχής και εκπαίδευσης προσφυγόπουλων σε 46 περιοχές. Σήμερα η εικόνα υλοποίησης αυτής της εξαγγελίας παραμένει άθλια. Μόνο 2.500 παιδιά -κατά τον Γαβρόγλου- φοιτούν σε 126 τμήματα (από τα 800 που ανακοινώθηκαν αρχικά), που είναι κατανεμημένα σε 94 σχολεία. Εχουν προσληφθεί δε, μόλις 274 εκπαιδευτικοί.
Σημειώνουμε εδώ ότι οι εκπαιδευτικοί αυτοί εργάζονται εννιά ή και δώδεκα ώρες, με μισθούς πείνας των 400 ή και 450 ευρώ, ενώ μετακινούνται συνεχώς από δομή σε δομή ή και στα γενικά σχολεία για τις ανάγκες της παράλληλης στήριξης. Μιλούμε στην κυριολεξία για εργασιακές συνθήκες γαλέρας. Είναι αναπόφευκτο, λοιπόν, να μη δημιουργείται το ευνοϊκό εκείνο παιδαγωγικό περιβάλλον που απαιτείται μεταξύ δάσκαλου και μαθητή, ώστε να καταστεί αποδοτική η μαθησιακή διαδικασία.
Η υποδοχή και ένταξη των προσφυγόπουλων καθίσταται εξαιρετικά δύσκολή και εξαιτίας του γεγονότος ότι τα βιβλία που χρησιμοποιούνται προϋποθέτουν τη γνώση μιας γλώσσας, τη στιγμή που χιλιάδες προσφυγόπουλα είναι αναλφάβητα και γνωρίζουν τη γλώσσα τους μόνο προφορικά. Το γεγονός αυτό εξαναγκάζει τους εκπαιδευτικούς να καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες και να αυτοσχεδιάζουν.
Προβλήματα επίσης υπάρχουν και ως προς τη λειτουργική επάρκεια των υποδομών (καθαριότητα, επάρκεια εποπτικού υλικού, σίτιση, κ.λπ.).
Προσπαθώντας να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, ο υπουργός Παιδείας, έριξε τις ευθύνες στην απαράδεκτη κατάσταση που παρέλαβε στην εκπαίδευση η συγκυβέρνηση, στο δυσκίνητο κρατικό μηχανισμό, στη μη απόδοση από τους Δήμους των οφειλόμενων επιχορηγήσεων στα σχολεία, καθώς και στο δυσμενές κλίμα που δημιουργήθηκε σε κάποιες περιπτώσεις από τη φασιστική δράση του νεοναζιστικού μορφώματος της Χρυσής Αυγής.
Αποδείχθηκε ότι η συγκυβέρνηση και το υπουργείο Παιδείας δεν έχουν κανέναν στρατηγικό σχεδιασμό, ούτε ενδιαφέρονται να έχουν, για την ουσιαστική υποδοχή, ένταξη και εκπαίδευση των προσφυγόπουλων (που έπρεπε να είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του υπουργείου Παιδείας), γι’ αυτό και την κατάσταση διαχειρίζονται ανεξέλεγκτα οι διάφορες ΜΚΟ, που αλωνίζουν στο χώρο. Επ’ αυτού, ο Γαβρόγλου, έκανε κυριολεκτικά «την πάπια».
Τη δυσμενή αυτή κατάσταση κατήγγειλε και η Διδασκαλική Ομοσπονδία.
Σε ανακοίνωσή της, που δημοσιεύτηκε έπειτα από τη συνάντηση που είχε με την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ στις 17 του Φλεβάρη του 2017, αναφέρει τα εξής:
♦ «Η εκπαίδευση των προσφύγων έχει αντιμετωπιστεί από την πλευρά του Υπουργείου Παιδείας με εξαιρετική προχειρότητα και απουσία βασικού εκπαιδευτικού σχεδιασμού. Η μη ενημέρωση της Αρμοστείας από την πλευρά του Υπουργείου ότι η συντριπτική πλειοψηφία υποστηρικτικών δομών όπως οι Τάξεις Υποδοχής δεν λειτουργούν, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
♦ Τη στιγμή που σε συζητήσεις επί του θέματος εμπλέκονται διάφοροι φορείς ξένοι, σε πολλές περιπτώσεις, με το αντικείμενο της εκπαίδευσης και κομβικό ρόλο διαδραματίζουν οι Μ.Κ.Ο. (που πιστοποιούνται από το Ι.Ε.Π. για το ρόλο τους στη μη τυπική εκπαίδευση) οι εκπαιδευτικοί (Πρωτοβάθμια Σωματεία και Δ.Ο.Ε. καθώς και Σύλλογοι Διδασκόντων) δεν καλούνται σε κανένα βαθμό να εκφράσουν την άποψή τους για κάτι που απαιτεί την ουσιαστικότατη εμπλοκή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η άνευ περιεχομένου δέσμευση του κ. Υπουργού Παιδείας στην πρώτη και μοναδική συνάντησή του με τη Δ.Ο.Ε. την 1η Δεκεμβρίου 2016 ότι άμεσα θα ακολουθούσε κύκλος συναντήσεων με πρώτη αυτή σχετικά με την εκπαίδευση των προσφυγόπουλων, κάτι που φυσικά δεν έγινε ποτέ.
♦ Ο αριθμός των παιδιών που εντάσσονται αυτή τη στιγμή στην εκπαίδευση (σε Δ.Υ.Ε.Π. και πρωινά τμήματα) είναι εξαιρετικά μικρός (μόλις το 7% των προσφυγόπουλων σε ΔΥΕΠ και γύρω στο 3% σε πρωινά τμήματα).
♦ Δεν υπάρχει πρόβλεψη για τη δημιουργία Δ.Υ.Ε.Π. στα νησιά όπου ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες χιλιάδες πρόσφυγες αλλά ούτε και οργανωμένο σχέδιο (δεν είναι γνωστό, τουλάχιστον) για το πού πρόκειται να εγκατασταθούν αν αποφασιστεί να φύγουν από εκεί.
♦ Δεν υφίσταται καμία διαδικασία διάγνωσης του βαθμού εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών αναγκών των παιδιών αλλά ούτε και ανίχνευσης για την ύπαρξη εκπαιδευτικών ανάμεσα στους πρόσφυγες».
Στις 8 του Μάρτη, η ΔΟΕ επανήλθε με νέα ανακοίνωση, έπειτα από νέα συνάντηση με τον Γαβρόγλου, όπου επαναλαμβάνει τα ίδια, αφού η κατάσταση παραμένει το ίδιο δυσμενής:
«Από την πλευρά του Υπουργείου παρουσιάστηκε μια εξωραϊσμένη εικόνα. Η δική μας εκτίμηση είναι εντελώς αντίθετη. Από άποψη επιτελικού σχεδιασμού η κατάσταση βρίσκεται κυριολεκτικά στο μηδέν. Η προσχολική αγωγή δεν υπάρχει ως προοπτική παρά μόνον σε ελάχιστες περιπτώσεις. Οι τάξεις Υποδοχής δεν λειτουργούν στη συντριπτική τους πλειοψηφία. Οι εκπαιδευτικοί που προσλαμβάνονται και οι οποίοι θα πρέπει να προέρχονται αποκλειστικά και μόνον από τον ενιαίο πίνακα αναπληρωτών θα πρέπει να εργάζονται με πλήρες και όχι μειωμένο ωράριο. Δεν αναφέρθηκε, αν και το ρωτήσαμε πολλές φορές, η ύπαρξη κάποιου σχεδίου ισοκατανομής των προσφυγόπουλων στα σχολεία. Η στέγαση των προσφύγων όταν φεύγουν από τα κέντρα υποδοχής είναι θέμα του Υπουργείου μεταναστευτικής πολιτικής και της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ότι δεν υπάρχει καμία σκέψη σχετικά με το τι θα γίνει με τους χιλιάδες ανθρώπους που βρίσκονται κάτω από άθλιες συνθήκες στα νησιά του Αιγαίου».
Οπως προαναφέραμε κάλυψη στην κυβέρνηση προσφέρει και η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα, που διαπιστώνει «εμφανή βελτίωση» στα δεδομένα από τις αρχές του 2017:
«Μετά την έγκριση του νέου νομοθετικού πλαισίου που ψηφίστηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο τον Αύγουστο του 2016, η πρόσβαση των προσφυγόπουλων στα ελληνικά σχολεία έχει εμφανώς βελτιωθεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στέκεται αρωγός των ελληνικών αρχών, συμβάλλοντας στην εφαρμογή του προγράμματος και συγχρηματοδοτώντας τη μεταφορά των παιδιών και τη διανομή σχολικών ειδών, συνολικής αξίας 2,8 εκατομμυρίων ευρώ, μέσω του προγράμματος Εκτακτης Χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης» (Χρήστος Στυλιανίδης, Επίτροπος για την Ανθρωπιστική Βοήθεια και τη Διαχείριση Κρίσεων, 3 Μαρτίου 2017).
«Πριν από τέσσερις μήνες βρεθήκαμε απέναντι σε μία κατάσταση που προκαλούσε ανησυχία και προβληματισμό. Χιλιάδες παιδιά δεν είχαν πρόσβαση στο ελληνικό σχολείο, γεγονός που επιδείνωνε τις δυσκολίες που είχαν να αντιμετωπίσουν. Σήμερα, είναι πολύ συγκινητικό να βλέπουμε μία αισθητά πιο βελτιωμένη εικόνα, καθώς τα παιδιά που πηγαίνουν σχολείο είναι πλέον χιλιάδες και ο αριθμός συνεχώς αυξάνεται» (William Lacy Swing, Γενικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης).
Η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν παραλείπει, βεβαίως, να ευλογήσει τα γένια της «φιλάνθρωπης» ΕΕ, που έχει ξεπατώσει και ρημάξει τις χώρες προέλευσης των προσφύγων:
«H Ευρωπαϊκή Ενωση χρηματοδοτεί ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα που έχει βοηθήσει 2.500 παιδιά προσφύγων και μεταναστών, στην Ελλάδα, να επιστρέψουν στο σχολείο. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) μέσω της χρηματοδότησης αυτής εξασφαλίζει καθημερινά την ασφαλή μεταφορά και συνοδεία των παιδιών, με λεωφορεία, από τα κέντρα φιλοξενίας στα πλησιέστερα σχολεία.
Σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, Ερευνας και Θρησκευμάτων η ελληνική αποστολή του ΔΟΜ υλοποιεί το πρόγραμμα, και επιπλέον εφοδιάζει τα παιδιά με τον απαραίτητο εξοπλισμό όπως τετράδια, στυλό, μολύβια και άλλα σχολικά είδη. Οι συνοδοί λεωφορείων του ΔΟΜ, που εργάζονται στο κέντρο φιλοξενίας του Ελαιώνα, συμβάλλουν καθημερινά στην ασφαλή και οργανωμένη μεταφορά των παιδιών.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, 61 σχολικά λεωφορεία μεταφέρουν καθημερινά τα παιδιά σε 94 σχολεία που βρίσκονται κοντά σε κέντρα φιλοξενίας.
Από τα 2.500 παιδιά που παρακολουθούν μαθήματα στην Ελλάδα, πάνω από 1 .000 παιδιά από άλλα 11 κέντρα φιλοξενίας έχουν ενταχθεί στο εν λόγω εκπαιδευτικό πρόγραμμα από τις αρχές του 2017. Επίσης, παιδιά προσφύγων που διαμένουν σε καταυλισμούς και σε αστικές περιοχές παρακολουθούν μαθήματα μη επίσημης εκπαίδευσης».
Ρόλο φιλάνθρωπου παίζει και η Αμερικανική Πρεσβεία, που ανέλαβε να «επιμορφώσει» εκπαιδευτικούς που εργάζονται στο πρόγραμμα εκπαίδευσης των προσφυγόπουλων σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας ή και με πρόθυμους Δήμους.
Γιούλα Γκεσούλη
