Οποιος άκουγε τα ραδιόφωνα την περασμένη Δευτέρα σχημάτιζε την εντύπωση ότι στα ΕΛΠΕ έγινε ένα μικροατύχημα στο οποίο τραυματίστηκαν ελαφρότατα πέντε εργάτες. Αυτή την ανακοίνωση τους έστειλαν, ουδείς φυσικά ενδιαφέρθηκε να ψάξει το θέμα, να κάνει ρεπορτάζ, να πάει στο νοσοκομείο (ενώ αν είχε κόψει το δάχτυλο κανένας αστέρας της πίστας θα στήνονταν με τις ώρες τα ραδιοτηλεοπτικά συνεργεία έξω από το νοσοκομείο) και όλοι μαζί έπαιξαν για μια ακόμη φορά το έργο της παραπληροφόρησης.
Και όμως, οι τρεις από τους πέντε εργάτες τραυματίστηκαν σοβαρά. Εχουν εγκαύματα δεύτερου βαθμού στα χέρια, τα πρόσωπα και τα σώματα, και παρέμειναν για νοσηλεία στη μονάδα εγκαυμάτων του «Θριάσειου». Πρόκειται για τους Π. Μαυρουδή, Κ. Κακούρα και Ι. Ηλιάδη. Οι Ι. Καράκας και Π. Γρηγοριάδης είχαν ελαφρότερα τραύματα και μετά την περίθαλψή τους επέστρεψαν στα σπίτια τους. Βέβαια, ο βαθμός των τραυμάτων δεν καθορίζει και την επικινδυνότητα του συμβάντος. Από τύχη και μόνο δεν θρηνήσαμε κάποιο νεκρό από την έκρηξη.
Ειρωνεία: η μονάδα εγκαυμάτων στην οποία νοσηλεύονται οι τρεις τραυματίες ονομάζεται «Λάτσειο», γιατί την έφτιαξε η γνωστή καπιταλιστική οικογένεια (φοροαπαλλάχτηκε, βέβαια). Η ίδια οικογένεια που διοικεί σήμερα και τα «Ελληνικά Πετρέλαια», τα οποία λειτουργούν όπως μια οποιαδήποτε ιδιωτική καπιταλιστική επιχείρηση. Πρώτα τους σακατεύουν και μετά τους περιθάλπουν. Προφανώς, επειδή ο θάνατός τους θα τους κόστιζε περισσότερο. Ασε που διαφημιστικά ακούγεται πολύ πιο όμορφα το όνομα «Λάτσειο» για μια μονάδα εγκαυμάτων στην καρδιά της μεγαλύτερης βιομηχανικής περιοχής της χώρας. Στέλνει μήνυμα, ότι οι καπιταλιστές δεν είναι εγκληματίες, αλλά άνθρωποι που διαθέτουν τα λεφτά τους για αγαθοεργίες, για την περίθαλψη των φτωχών εργατών.
Ας δούμε, όμως, πώς συνέβη το «ατύχημα». Οι πέντε εργάτες δούλευαν στον εργολάβο Γεώργιο Βασίλα (εξαφανίστηκε μετά το συμβάν, για να γλιτώσει το αυτόφωρο) και θα εκτελούσαν εργασίες επισκευής σε αγωγό μεταφοράς αργού πετρέλαιου στις λιμενικές εγκαταστάσεις των ΕΛΠΕ στην Πάχη. Κάθε μηχανουργική εργασία σε χώρους διυλιστήριου θεωρείται επικίνδυνη και πρέπει να γίνεται κάτω από αυστηρά μέτρα ασφάλειας, από εξειδικευμένο προσωπικό και υπό την επίβλεψη μηχανικών του διυλιστήριου. Ομως, με το σύστημα των εργολαβιών, που χρησιμοποιείται ευρύτατα, όλα αυτά πάνε περίπατο. Ο εργολάβος «χτυπάει» τις τιμές, το διυλιστήριο αδιαφορεί και κάποια στιγμή συμβαίνει το «μοιραίο», γιατί ακόμη και οι πιο έμπειροι μεταλλεργάτες δεν γνωρίζουν τα ειδικά μέτρα που απαιτεί η εργασία στον επικίνδυνο χώρο ενός διυλιστήριου.
Οι πέντε εργάτες έπρεπε να λύσουν μια φλάντζα του αγωγού μεταφοράς αργού πετρέλαιου. Τα μπουλόνια ήταν σφιχτά και χρησιμοποίησαν την κλασική μέθοδο ξεσφίγματος. Εβαλαν ένα κλειδί στο μπουλόνι και άρχισαν να το χτυπούν μ’ ένα σιδερένιο σφυρί. Τα χτυπήματα προκάλεσαν σπίθα η οποία άναψε τα αέρια που διέφευγαν και η έκρηξη ήταν γεγονός.
Πώς έπρεπε να γίνει η συγκεκριμένη εργασία; Καταρχάς, οι εργάτες έπρεπε να φορούν αντιπυρικές στολές. Σιγά μην έκανε τέτοιο έξοδο ο εργολάβος. Πάνινες φόρμες και πολύ τους πάνε. Βέβαια, αν φορούσαν αντιπυρικές φόρμες θα είχαν πάθει μικρότερη ζημιά από την έκρηξη. Δεύτερο, όταν ένα μπουλόνι δεν ξεσφίγγει, χρησιμοποιείται αερόκλειδο. Κι αν δεν υπάρχει αερόκλειδο, το κλειδί και το σφυρό που θα χρησιμποιηθεί πρέπει να είναι από μπρούντζο. Πρόκειται για πανάκριβα αντιεκρηκτικά εργαλεία που φυσικά δεν διέθετε ο εργολάβος. Τρίτο, έπρεπε να προηγηθεί μέτρηση για διαφυγή αερίων, η οποία μάλιστα δεν θεωρείται αρκετή, γιατί το αργό πετρέλαιο πολύ συχνά κατακρατά αέρια τα οποία δεν εντοπίζονται με το μηχάνημα ανίχνευσης και μπορεί να απελευθερωθούν με τα χτυπήματα. Επειδή, λοιπόν, τα εργολαβικά συνεργεία δεν έχουν πείρα και δεν γνωρίζουν όλες αυτές τις λεπτομέρειες και τους κινδύνους, που τα γνωρίζουν οι εξειδικευμένοι τεχνικοί ενός διυλιστήριου, γι’ αυτό οι συγκεκριμένες εργασίες πρέπει να εποπτεύονται από μηχανικό, ο οποίος πρέπει να ελέγξει τον εργολάβο αν έχει πάρει όλα τα μέτρα.
Τα ιδιωτικοποιημένα ΕΛΠΕ κατέγραψαν το πρώτο ενιάμηνο του 2005 αύξηση κερδών 104%! Αυτά τα κέρδη δεν βγήκαν μόνο χάρη στην κερδοσκοπία με τις τιμές των καυσίμων. Βγήκαν και χάρη στην εργασιακή ασυδοσία, στην υπερεκμετάλλευση της εργατικής δύναμης. Ολα τα εξειδικευμένα συνεργεία των ΕΛΠΕ έχουν διαλυθεί. Στο χώρο αλωνίζουν οι εργολάβοι, που χρησιμοποιούν φτηνό, μη εξειδικευμένο προσωπικό και δεν πληρώνουν για μέτρα ασφάλειας. Κάποια στιγμή, λοιπόν, θα γινόταν η στραβή. Και θα ξαναγίνει, όσο η κατάσταση αυτή δεν αλλάζει. Οι ζωές των εργατών δεν μετράνε μπροστά στα κέρδη.
Ξαφνικά, ξύπνησε και η πουλημένη στο κεφάλαιο ΓΣΕΕ. Εβγαλε ανακοίνωση καταγγελίας και υπέβαλε μηνυτήρια αναφορά κατά παντός υπευθύνου. Εφτιαξε και μια αντιπροσωπεία που επισκέφτηκε το διυλιστήριο και τους τραυματίες στο νοσοκομείο. Αξίζει να παραθέσουμε την κατακλείδα της ανακοίνωσής της: «Τα θέματα υγείας και ασφάλειας και τήρησης της εργατικής νομοθεσίας βρίσκονται πάντα στο κέντρο της προσοχής των Συνδικάτων έτσι ώστε να σταματήσουμε να μετράμε εργατικά ατυχήματα που πολλές φορές αποβαίνουν μοιραία. Θα κλιμακώσουμε τις αντιδράσεις μας κατά της εργοδοτικής αυθαιρεσίας και της κυβερνητικής αδιαφορίας».
Ακριβώς την ίδια ανακοίνωση θα μπορούσε να βγάλει το υπουργείο Εργασίας. Είναι η ανακοίνωση που βγάζει ο συνένοχος ή ο ηθικός αυτουργός μετά το έγκλημα, για να αποσείσει τις δικές του ευθύνες. Τί έχει κάνει η συνδικαλιστική γραφειοκρατία όλα αυτά τα χρόνια; Ημερίδες και συμπόσια. Ποτέ δεν έβγαλε συνεργεία ελέγχου, να πάει να ελέγξει επιτόπου, να κάνει τσαμπουκά, να σταματήσει εργασίες. Πάντα εκ των υστέρων βγάζει καμιά ανακοίνωση της ντροπής. Δεν γνώριζε άραγε τις αλλαγές στα ΕΛΠΕ; Δεν γνώριζε το μπάχαλο που επικρατούσε και τους κινδύνους που εγκυμονούνταν για τους εργάτες; Ασφαλώς και τα γνώριζε, όμως δεν έκανε τίποτα, γιατί δεν θέλει να φέρει καμιά δυσκολία στους καπιταλιστές. Αλλωστε, και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία πίνει νερό στο όνομα της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας των επιχειρήσεων.
Πολλοί λένε με μοναδική ευκολία, ότι ευθύνες φέρουν και οι εργάτες, γιατί δέχονται να δουλέψουν σε καθεστώς ανασφάλειας. Πώς μπορεί, όμως, ο εργάτης να αντιδράσει ατομικά, όταν η ανεργία σαρώνει και το μεροκάματο το βρίσκεις με το ζόρι; Οταν το εργασιακό καθεστώς που επικρατεί είναι παντού το ίδιο, τότε και ο εργάτης συνηθίζει να ζει με τον κίνδυνο και προσπαθεί να προστατευθεί όπως μπορεί. Γίνεται και η δική του εργασιακή κουλτούρα ελαστική. Υπάρχουν, όμως, και περιπτώσεις που οι εργάτες αγνοούν τους κινδύνους, γιατί κανείς δεν τους έχει ενημερώσει. Στη συγκεκριμένη περίπτωση στα ΕΛΠΕ, για παράδειγμα, κανείς δεν τους ενημέρωσε ότι δεν κοπανάμε με σφυρί δίπλα σε αγωγό που μεταφέρει αργό πετρέλαιο. Ισως να τους είπαν πως δεν κάνει να βάλουν τροχό ή οξυγόνο, δεν τους είπαν όμως πως σ’ αυτό το χώρο ακόμα και το σφυρί που χρησιμοποιούμε πρέπει να είναι ειδικό, αντιεκρηκτικό.
Ο καπιταλισμός λειτουργεί ασύδοτα, καταστροφικά, εγκληματικά. Αλέθει καθημερινά εργάτες. Τους υποσκάπτει την υγεία σε εργασιακά περιβάλλοντα ανθυγιεινά, γεμάτα βλαπτικούς παράγοντες, κρύβοντάς τους τους κινδύνους. Τους σακατεύει μη παίρνοντας ακόμα και στοιχειώδη μέτρα ασφάλειας. Μας λένε συχνά ότι μιλάμε ξύλινη γλώσσα. Πείτε μας, όμως, εσείς, είναι δυνατόν να υπάρξει υγιεινή και ασφάλεια στους χώρους εργασίας, αν δεν φύγει από τη μέση το γαμημένο το κυνήγι του κέρδους, αν δεν εξαφανιστεί ο καπιταλισμός; Μόνο ημίμετρα και φερετζέδες θα υπάρχουν και κλείσιμο του ματιού προς τους καπιταλιστές για την παραβίασή τους. Οσο υπάρχει αυτό το σύστημα δεν μπορεί να υπάρξει ασφάλεια. Μπορεί και πρέπει να υπάρξει, όμως, αγώνας για την ασφάλεια. Αγώνας συλλογικός και οργανωμένος, τον οποίο σαμποτάρει η ξεπουλημένη στο κεφάλαιο συνδικαλιστική γραφειοκρατία.
