Μήνυμα αντίστασης

Οποια κατάληξη κι αν έχει ο νόμος για το «Συμβόλαιο Πρώτης Πρόσληψης» (CPE) στη Γαλλία, ένα πράγμα είναι πέραν κάθε αμφισβήτησης. Η γαλλική νεολαία, δέκα χρόνια μετά τις μεγάλες κινητοποιήσεις για το ασφαλιστικό (που κόστισαν την πολιτική καριέρα του τότε πρωθυπουργού Αλέν Ζιπέ), δίνει μαθήματα αντίστασης σε όλη την Ευρώπη. Παρά τις όποιες αντιφάσεις αυτού του κινήματος, που κάθε άλλο παρά ενιαίο μπορεί να θεωρηθεί (καθώς μέσα σ’ αυτό κινούνται από τους μαθητές και τους φοιτητές, που δίνουν τον τόνο, μέχρι ένα μικρό μέρος της νεολαίας των προαστίων, αλλά και τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία της CGT, που παίζει το ρόλο του χωροφύλακα), το γεγονός είναι ότι εξαπλώνεται επικίνδυνα κερδίζοντας τη συμπάθεια ενός μεγάλου μέρους του γαλλικού λαού.

Η αποτυχία της συνάντησης του πρωθυπουργού Ντε Βιλπέν με πέντε συνδικαλιστικές οργανώσεις την περασμένη Παρασκευή, η άρνηση να συναντηθούν με τον πρωθυπουργό οι φοιτητές και οι μαθητές το Σάββατο και η τεράστια κινητοποίηση 3 εκατομμυρίων Γάλλων φοιτητών, μαθητών και εργαζομένων την Τρίτη σε 135 πόλεις της Γαλλίας (που έγιναν ταυτόχρονα απεργίες και στάσεις εργασίας στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα), μαζί με την επέκταση των κινητοποιήσεων στα Πανεπιστήμια και τα σχολεία (το ένα τέταρτο των σχολείων όλης της χώρας δε λειτουργεί) δείχνουν ότι το κίνημα ενάντια στο CPE δυναμώνει επικίνδυνα για την κυβέρνηση. Παρά την άρνηση του πρωθυπουργού να αποσύρει το νόμο, ο πονηρός Σαρκοζί (ο γνωστός φασίστας υπουργός Εσωτερικών, που έδωσε ρεσιτάλ ρατσιστικού μένους τον περασμένο Νοέμβρη) έδειξε τα πρώτα σημάδια συνδιαλλαγής της κυβέρνησης, προτείνοντας την αναστολή του νόμου και την έναρξη διαλόγου, την ίδια στιγμή που έδωσε εύσημα στον «επαγγελματισμό» της αστυνομίας.

Απ’ τη μεριά της η συνδικαλιστική γραφειοκρατία και οι «κομμουνιστές» κάνουν τα πάντα για να μην ξεφύγει το κίνημα απ’ τα στενά πλαίσια της απόσυρσης του νόμου και επεκταθεί σε πιο επικίνδυνα μονοπάτια. Κάνουν τα πάντα για να παραμείνουν χωρισμένα τα κινήματα της νεολαίας των προαστίων από τους φοιτητές και τους μαθητές. Κάντε τον κόπο να διαβάσετε την ανακοίνωση που εξέδωσαν αμέσως μετά την επιτυχία της κινητοποίησης της περασμένης Τρίτης οι συνδικαλιστικές ενώσεις φοιτητών, μαθητών και εργαζομένων και θα καταλάβετε τι εννοούμε. Αντί να βαθύνουν την αντίσταση και να οξύνουν την αντιπαράθεση, τώρα που βράζει το καζάνι, κάνουν εκκλήσεις στο Σιράκ και τους βουλευτές να παρέμβουν με μόνο στόχο το διάλογο για το μέλλον των νέων (των «καθαρόαιμων» φυσικά, γιατί στα προάστια ζουν οι… αλήτες), για να «αποφευχθεί η διολίσθηση της χώρας σε βαθιά κρίση»!

Πώς λοιπόν να μην υπάρξουν και νεολαίοι απ’ τα προάστια που προβαίνουν σε πράξεις βανδαλισμού, ακόμα και κατά διαδηλωτών, όταν η υποτιθέμενη «κοινωνική πρωτοπορία» όχι μόνο τους γυρίζει την πλάτη αλλά συμπεριφέρεται σαν μπάτσος απέναντί τους; Σ’ αυτή τη φάση αποδεικνύεται, λοιπόν, ο σημαντικός ρόλος της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας. Ο ρόλος του κοινωνικού αμορτισέρ με στόχο να εκτονωθεί το κίνημα με τους μικρότερους δυνατούς κλυδωνισμούς για το σύστημα.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές (Τετάρτη βράδυ), δε γνωρίζουμε ποια θα είναι η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου στο οποίο έχει προσφύγει η αντιπολίτευση ζητώντας να κηρυχθεί αντισυνταγματικός ο νέος νόμος. Αν γίνει κάτι τέτοιο, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να βρει άλλους τρόπους για να περάσει τα αντιδραστικά σχέδια «ελαστικοποίησης» της εργασίας. Γιατί αυτά τα σχέδια δεν σταματούν στο CPE (άλλωστε παρόμοιες μορφές ελαστικής εργασίας υπάρχουν στη χώρα, όπως η CNE, δηλαδή το «Συμβόλαιο Νέας Πρόσληψης», που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2005), ούτε αποτελούν καπρίτσιο του Ντε Βιλπέν που ρισκάρει την πολιτική του καριέρα, αλλά στρατηγική επιλογή του συστήματος σε όλη την Ευρώπη. Οπως και να έχει το πράγμα, όμως, η απόσυρση του CPE θα αποτελέσει μια ανάσα για το κίνημα, που ακόμα κι αν είναι πρόσκαιρη, θα δώσει ένα σημαντικό μήνυμα σε όλους τους εργαζόμενους της Ευρώπης, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι οι νόμοι καταργούνται στους δρόμους της αντίστασης κι όχι στις οθόνες των τηλεοράσεων.

Η επιτυχία των στάσεων εργασίας, των απεργιών και η δύναμη των κινητοποιήσεων της 28ης Μάρτη, ο ενωτικός και ανεξαρτήτως ηλικίας χαρακτήρας τους, όπως και η διάρκεια του κινήματος και η επέκτασή του στα Λύκεια και τα Πανεπιστήμια, αποκαλύπτουν μια κινητοποίηση ιστορική, για τη διεκδίκηση της απόσυρσης του CPE και το ξεκίνημα διαπραγματεύσεων. Είναι επείγον οι ανώτατες αρχές του κράτους να αντιληφθούν τη σοβαρότητα της κατάστασης και να απαντήσουν χωρίς ενδοιασμούς σ’ αυτή την απαίτηση. Για να αποφευχθεί το κατρακύλισμα της χώρας σε μία βαθιά κρίση, η κυβέρνηση θα πρέπει να αποφασίσει.

Παρακάτω αναδημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από το διαδικτυακό blog: https://www.libcom.org/blog/ (libcom.org/blog – unrest in france) σχετικά με το νέο νόμο και την ελαστική απασχόληση στη Γαλλία, καθώς και επισημάνσεις μιας Γαλλίδας οικονομολόγου, που αποδεικνύουν ότι η ελαστική απασχόληση κατά τα αμερικάνικα πρότυπα επεκτείνεται στη Γαλλία με στόχο πρώτα απ’ όλα τους νέους εργαζόμενους.

«Ο νόμος είναι γνωστός ως CPE “Contact Premiere Embauche”, δηλαδή «Συμβόλαιο Πρώτης Πρόσληψης». Παρά τις διαμαρτυρίες, η κυβέρνηση πέρασε το νομοσχέδιο την επόμενη μέρα και τώρα είναι νόμος. Ο νόμος πέρασε με ένα τρόπο που παρακάμφθηκε η συζήτηση και η αντιπαράθεση που είναι ο παραδοσιακός τρόπος της νομοθετικής διαδικασίας στη Γαλλία.

Ο νόμος εφαρμόζεται σε όσους είναι κάτω των 26 ετών οι οποίοι προσλαμβάνονται για πρώτη φορά. Δίνει το δικαίωμα στον εργοδότη να σταματήσει την πρόσληψη μέσα σε δύο χρόνια χωρίς να δώσει κανένα λόγο. Σύμφωνα με τον γαλλικό νόμο, ο εργοδότης έχει μόνο ένα μήνα καιρό για να σταματήσει την εργασία ενός νέου εργαζόμενου άνω των 26 ετών χωρίς αιτιολόγηση. Μετά απ’ αυτό το διάστημα, η γαλλική εργατική νομοθεσία παρέχει προστασία στον εργαζόμενο έτσι ώστε η εργασία του να μη διακοπεί χωρίς υπαρκτό λόγο.

Το ποσοστό ανεργίας στη Γαλλία εκτιμάται στο 10% του γαλλικού πληθυσμού. Αυτό συμπεριλαμβάνει και ένα 20% νέων ανθρώπων που δεν έχουν δουλειές. Υπήρξαν διάφορες προτάσεις για το πως θα μειωθεί η ανεργία. Μια τέτοια πρόταση είναι να γίνει δυνατή η γρηγορότερη συνταξιοδότηση των ήδη εργαζομένων ούτως ώστε να ανοίξουν οι δουλειές γι’ αυτούς που είναι σήμερα άνεργοι. Ωστόσο, ο νέος νόμος έχει μια τελείως διαφορετική αντιμετώπιση απέναντι στο υψηλό ποσοστό ανεργίας των νέων. Βασίζεται στην πρωτοβουλία που εισήχθη από τον γάλλο πρωθυπουργό, Ντομινίκ Ντε Βιλπέν. Προβλέπει για όσους είναι κάτω των 26 ετών και δουλεύουν σε εταιρίες με περισσότερους από 20 υπαλλήλους να μπορούν να απολυθούν στα πρώτα δύο χρόνια χωρίς οποιοδήποτε λόγο. Οι φοιτητές και άλλοι που αντιτίθενται στο νόμο υποστηρίζουν ότι κατ’ αυτό τον τρόπο τους μεταχειρίζονται με διάκριση. Οχι μόνο θα είναι δύσκολο να βρεις δουλειά, αλλά σύμφωνα με το νέο νόμο ο εργοδότης θα βρει κίνητρο να απολύει πριν από τα δύο χρόνια και να προσλαμβάνει έναν άλλο εργαζόμενο κάτω των 26. Γι’ αυτούς που ζητούν δουλειές και είναι άνω των 26 ο νέος νόμος δίνει κίνητρο στους εργοδότες να προτιμήσουν νεότερους εργάτες που μπορούν να απολυθούν και να ξαναπροσληφθούν με ένα νέο τρόπο προσωρινής εργασίας.

Τον περασμένο Αύγουστο, ένας παρόμοιος νόμος τέθηκε σε εφαρμογή με κατεπείγουσα διαδικασία που εφαρμόστηκε σε εργοδότες με λιγότερους από 20 εργαζόμενους. Σύμφωνα μ’ αυτό το νόμο, γνωστό και ως CNE (“Contract Nouvelle Embauche”), μια μικρή επιχείρηση μπορεί να προσλάβει και να απολύσει ανθρώπους που εργάστηκαν γι’ αυτή μέσα στα δύο χρόνια, χωρίς να δώσει λόγο για την απόλυση. Οι ανταγωνιστικές πιέσεις που οδηγούν τους εργοδότες στο να θέλουν τέτοια ελαστικότητα να προσλαμβάνουν και να απολύουν κατά βούληση αποτελούν επίσης μία πίεση στον εργοδότη να απολύσει ένα νέο εργάτη πριν από τα δύο χρόνια και να προσλάβει έναν άλλο στη θέση του, που δεν θα καλύπτεται απ’ τους εργατικούς νόμους. Ο νέος νόμος, CPE, είναι βασισμένος στον CNE αλλά εφαρμόζεται σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις». Περισσότερες λεπτομέρειες για την ελαστική απασχόληση στη Γαλλία μας δίνει η Φλοράνς Λεφρέσν, οικονομολόγος με ειδικότητα σε θέματα εργατικής νομοθεσίας στη Γαλλία στη συνέντευξη που έδωσε στο «Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών» (27/3/06). Σύμφωνα με την Λεφρέσν, σήμερα υπάρχουν 15 διαφορετικά είδη συμβολαίων πρόσληψης νέων ανθρώπων στη Γαλλία. Οι εργοδότες διαλέγουν αυτό που τους ταιριάζει σύμφωνα με τις ανάγκες της εταιρίας τους. Ενα απ’ αυτά τα συμβόλαια είναι το CDD (Contrat à Durée Déterminée), δηλαδή «Συμβόλαιο Καθορισμένης Διάρκειας», που εφαρμόζεται στο 75% των νεοπροσλαμβανόμενων, δηλαδή στο 13% όλων των εργαζόμενων.

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία τέτοιων συμβολαίων που αφορούν στην εποχική εργασία και δεν θα επεκταθούμε περισσότερο. Θα αναφερθούμε ωστόσο στο CNE που αποτελεί την εφαρμογή του νέου νόμου του Βιλπέν για τις μικρές επιχειρήσεις, που όπως αναφέραμε παραπάνω ισχύει απ’ τον περασμένο Αύγουστο. Αναφέρει η Λεφρέσν: «Η αύξηση στη χρήση των συμβολαίων CNE (350.000 προσλήψεις) αποδεικνύει την ύπαρξη πολλών τερματισμένων συμβολαίων που έχουν προκαλέσει αύξηση του φόρτου του “Conseil des prud’hommes” (εργατικού δικαστηρίου). Ο τερματισμός των συμβολαίων πριν απ’ τους 24 μήνες προκαλεί προβλήματα, εφόσον η κοινή εργατική νομοθεσία για τις απολύσεις δεν ισχύει σ’ αυτή την περίπτωση ολοκληρωμένα. Δεν υπάρχει απαίτηση απ’ τον εργοδότη να αποδείξει ότι η απόλυση είναι δικαιολογημένη με “σοβαρή και πραγματική αιτία”, αλλά είναι ο εργαζόμενος που θα πρέπει να απευθυνθεί στο νόμο και να αποδείξει ότι η απόλυση ήταν άδικη».

Καταλήγοντας, η Λεφρέσν υποστηρίζει ότι καμία απ’ τις μορφές ελαστικής απασχόλησης δε μείωσε την ανεργία, εφόσον μόνο η αύξηση του ΑΕΠ δημιουργεί δουλειές. Ετσι, ακόμα κι απ’ τα λεγόμενα αστών οικονομολόγων ξεσκίζεται η «επιχειρηματολογία» του Ντε Βιλπέν, ότι ο νέος νόμος στοχεύει στη μείωση της ανεργίας. Τι μένει λοιπόν; Η μετατροπή του εργάτη σε πρώτη ύλη για κατανάλωση κατά τη βούληση του καπιταλιστή. Αυτό είναι η ελαστική εργασία που εισάγεται στη Γαλλία με αυξημένους ρυθμούς, κατά τα αμερικάνικα πρότυπα, όπου το 35% των εργαζόμενων βρίσκουν δουλειά με διάφορες τέτοιες μορφές απασχόλησης.