Εχει γίνει προφανές πλέον ότι το επιτελείο προπαγάνδας του Μαξίμου οργάνωσε μια ολόκληρη εκστρατεία, έχοντας ως δεδομένο ότι μέσα στον Γενάρη θα γινόταν ο δανεισμός του γνωστού ως «θραύσματος Fagan» από το Μουσείο Antonino Salinas του Παλέρμο στο Μουσείο της Ακρόπολης. Αυτό ήταν το μόνο χειροπιαστό στοιχείο (θα δούμε παρακάτω τη σημασία του), τα υπόλοιπα ήταν σταθμοί μιας καμπάνιας προπαγάνδας.
Στις 3 Γενάρη οργάνωσαν ολόκληρη φιέστα για την επιστροφή δέκα θραυσμάτων των Γλυπτών του Παρθενώνα από τις αποθήκες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στο Μουσείο της Ακρόπολης. Για μια καθαρά ελληνική υπόθεση δηλαδή, που αφορούσε δύο κρατικά μουσεία.
Στις 5 Γενάρη η Μενδώνη ανακοίνωσε τη συμφωνία με το σικελικό μουσείο για το δανεισμό-ανταλλαγή του «θραύσματος Fagan».
Στις 8 Γενάρη ο Μητσοτάκης έκανε δήλωση στη βρετανική «The Telegraph».
Στις 10 Γενάρη οργάνωσαν νέα φιέστα στο Μουσείο της Ακρόπολης για την άφιξη του «θραύσματος Fagan». Και έπηξαν τον ελληνικό λαό στα ψέματα, σε μια προσπάθεια του Μητσοτάκη ν’ αλλάξει λίγο την ατζέντα, να βάλει μερικές φωτεινές πινελιές στιο καταμαυρισμένο πορτραίτο του.
«Το “θραύσμα Fagan“ επιστρέφει στο σπίτι του, επιστρέφει στην Ελλάδα, επιστρέφει στο Μουσείο της Ακρόπολης. Ελειπε από την Ελλάδα για περισσότερα από 200 χρόνια», είπε ο Μητσοτάκης. Ομως, το «θραύσμα Fagan» είχε ξαναέρθει στην Ελλάδα και στο Μουσείο της Ακρόπολης, στο οποίο παρέμεινε για δύο χρόνια. Αυτό έγινε το 2008, με αφορμή την επίσκεψη του τότε προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας Τζιόρτζιο Ναπολιτάνο. Οργανώθηκε και τότε εκδήλωση, χωρίς παρέμβαση της κυβέρνησης, όμως. Ο Κάρολος Παπούλιας, ως πρόεδρος της Δημοκρατίας, έκανε μόνο μια προσεκτική δήλωση, εκφράζοντας την ευχή η επιστροφή του θραύσματος να αποτελέσει το πρώτο βήμα για να θεραπευτεί η πληγή που έχει προκαλέσει στο μνημείο η αρπαγή των γλυπτών από τον λόρδο Ελγιν. Ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής δεν «έπαιξε» καθόλου.
Το μεγαλύτερο ψέμα, όμως, είναι πως το «θραύσμα Fagan» επιστρέφει στην Ελλάδα. Μπορεί να ειπώθηκαν διάφορες δυσνόητες μπούρδες περί κατάθεσης (deposito) και όχι δανείου, όμως η αλήθεια είναι πως πρόκειται για δάνειο με αντάλλαγμα αντιδάνειο. Το «θραύσμα Fagan» θα μείνει στο Μουσείο της Ακρόπολης τέσσερα χρόνια, με δυνατότητα ανανέωσης για άλλα τέσσερα, και ως αντιδάνειο θα δοθούν στο μουσείο του Παλέρμο ένα ακέφαλο αγαλμάτιο Αθηνάς και ένας γεωμετρικός αμφορέας του 8ου αι. π.Χ., από τη συλλογή του Μουσείου της Ακρόπολης, για τέσσερα χρόνια το καθένα.
Γιατί 4+4 χρόνια; Γιατί αυτό επιτάσσει η ιταλική νομοθεσία, η οποία είναι ιδιαίτερα αυστηρή. Στην Ιταλία απαγορεύεται από τον νόμο ο μακροχρόνιος δανεισμός αρχαιοτήτων και το μουσείο του Παλέρμο ακολούθησε πιστά το νόμο.
Κάποτε απαγορευόταν και στην Ελλάδα ο μακροχρόνιος δανεισμός. Στο πλαίσιο πολιτιστικών ανταλλαγών επιτρεπόταν ο δανεισμός αρχαιοτήτων άπαξ για 5+5 χρόνια (Ν. 3028/2002). Ομως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με όργανο την υπουργό Πολιτισμού Μενδώνη, άλλαξε το νόμο και το 5+5 το έκανε 25+25 (Ν. 4671/2020)! Αρχικά, μάλιστα, ήθελαν να εφαρμόσουν το 50+50 και αναγκάστηκαν να το κόψουν στη μέση μετά από τις αντιδράσεις των αρχαιολόγων.
Ο πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης Δ. Παντερμαλής, αναφερόμενος στο «θραύσμα Fagan», από τη μια έλεγε πως «τώρα το παίρνουμε για πολύ μεγαλύτερο διάστημα και όπως μας βεβαιώνουν και οι Σικελοί, μάλλον δεν πρόκειται να ξαναφύγει» και από την άλλη «πέταγε» ότι για να γίνει αυτό… θα χρειαστεί να αλλάξει ο σχετικός νόμος στην Ιταλία!
Αφού μετέτρεψαν το δανεισμό σε επιστροφή, έπρεπε να πνίξουν και τα μοναδικά γεγονότα πραγματικής επιστροφής θραυσμάτων των γλυπτών της Ακρόπολης. «Πρόκειται για πολύ σημαντικό βήμα διότι μιλάμε για το πρώτο θραύσμα που επιστρέφεται από μουσείο του εξωτερικού στο Μουσείο της Ακρόπολης, μέσω μιας αμοιβαία αποδεκτής διευθέτησης», είπε ο Μητσοτάκης. Ομως, το 2006, το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης παραχώρησε (παραχώρησε, δεν δάνεισε) θραύσμα του λίθου VIII της Βόρειας Ζωφόρου του Παρθενώνα, που βρισκόταν στη συλλογή του. Οπως σημείωσαν αρχαιολόγοι, παρόμοιες παραχωρήσεις έχουν γίνει από το Μεσογειακό Μουσείο της Στοκχόλμης και από την Σουηδική Επιτροπή για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα Αντί να κάνουν σημαία τους αυτές τις σημαντικές κινήσεις, τις έχουν «ξεχάσει», τις εξαφάνισαν από το δημόσιο λόγο της ελληνικής κυβέρνησης.
Αντίθετα, ο Μητσοτάκης δήλωσε: «Το σημαντικό βήμα το οποίο γίνεται σήμερα πιστεύω ότι ανοίγει τον δρόμο έτσι ώστε και άλλα μουσεία να μπορέσουν να κινηθούν στην αντίστοιχη κατεύθυνση». Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει νομιμοποίηση της κλοπής των γλυπτών της Ακρόπολης και αναγνώριση της ιδιοκτησίας τους από τα μουσεία των ιμπεριαλιστικών μητροπόλεων! Αντί αιτήματος για επιστροφή, προωθείται αίτημα για δανεισμό με αντιδανεισμό.
Το «θραύσμα Fagan», για παράδειγμα, είναι σχεδόν σίγουρο ότι προέρχεται από τα γλυπτά που πετσόκοψε και άρπαξε ο Ελγιν. Ο βρετανός πρόξενος στη Σικελία και τη Μάλτα, Ρόμπερτ Φάγκαν, ήταν κι αυτός αριστοκράτης και προσωπικός φίλος του Ελγιν και θεωρείται πως ο τελευταίος του χάρισε το συγκεκριμένο θραύσμα κατά την επιστροφή του διά θαλάσσης από την Αθήνα στο Λονδίνο. Τόσα γλυπτά είχε αρπάξει, έδωσε κι ένα κομματάκι στον… αρχαιολάτρη φίλο του. Οταν πέθανε ο Φάγκαν, η χήρα του πούλησε (λες κι ήταν αριστοκρατικό οικογενειακό κειμήλιο!) το θραύσμα της ζωφόρου του Παρθενώνα στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, κάπου μεταξύ 1818-1820, ενώ το 1836 το θραύσμα πέρασε στην κατοχή του Μουσείου Antonino Salinas του Παλέρμο.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Μητσοτάκης αναγνωρίζει την κυριότητα των ιμπεριαλιστικών Μουσείων επί αρχαιοτήτων που κλάπηκαν από την Ελλάδα. Φρέσκος πρωθυπουργός ακόμα, έλεγε τον Σεπτέμβρη του 2019 σε συνέντευξή του στον Observer: «Ως μια πρώτη κίνηση, να σταλούν τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Αθήνα, ως δάνειο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Από την πλευρά μας θα στείλουμε πολύ σημαντικά αντικείμενα, τα οποία δεν έχουν βγει ποτέ από τη χώρα μας, για να εκτεθούν στο Βρετανικό Μουσείο»!
Οι λόρδοι και οι μεγαλοαστοί που διοικούν το Βρετανικό Μουσείο «έπιασαν στον αέρα το υπονοούμενο» και ερμήνευσαν τη δήλωση Μητσοτάκη ως αναγνώριση της «κυριότητάς τους» επί των αρπαγμένων γλυπτών, που οι ίδιοι ονομάζουν «Ελγίνεια» και θεωρούν ότι νομίμως τα κατέχουν, διότι ο Ελγιν τα αγόρασε. Εδώ και αρκετές δεκαετίες, από τότε που ήγειρε το ζήτημα η Μελίνα Μερκούρη, η επίσημη ελληνική θέση ήταν πως τα γλυπτά του Παρθενώνα εκλάπησαν και επομένως δεν αναγνωρίζεται η κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου επ’ αυτών.
Ο Μητσοτάκης αλλάζει αυτή τη θέση, με ύπουλο τρόπο, στο όνομα του «ρεαλισμού», προκειμένου να υλοποιήσει τη γραμμή «business as usual». Θα μας δώσετε τα «Ελγίνεια» για ένα χρονικό διάστημα, θα κονομήσουμε εμείς πλασάροντας στην τουριστική αγορά την επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα, θα κονομήσετε κι εσείς, αφού θα σας δώσουμε «πολύ σημαντικά αντικείμενα», τα οποία «δεν έχουν βγει ποτέ από τη χώρα μας». Κι επειδή ο νόμος θεωρεί τις αρχαιότητες «πράγματα εκτός συναλλαγής», όλο αυτό το εμπορικό αλισβερίσι με τα δάνεια και τα αντιδάνεια θα βαφτιστεί «πολιτιστική ανταλλαγή».
Ποια μπορεί να είναι τα «πολύ σημαντικά αντικείμενα» που «δεν έχουν βγει ποτέ από τη χώρα μας»; Οχι τίποτα θραύσματα, φυσικά, αλλά κάποια από τα «πρωτοκλασάτα» αρχαιολογικά ευρήματα. Από τον Ηνίοχο των Δελφών (Μουσείο Δελφών) και τον Δία ή Ποσειδώνα του Αρτεμισίου (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο) μέχρι τα μινωικά ψηφιδωτά (Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου) και τον Ερμή του Πραξιτέλη (Μουσείο Ολυμπίας). «Πακέτο» εκθεμάτων, φυσικά, γιατί και τα αρπαγμένα από τον Ελγιν γλυπτά είναι πολλά.
