Η Kpler, η μεγαλύτερη εταιρεία θαλάσσιων ερευνών στον κόσμο, υποψιάζεται ότι ορισμένα πετρελαιοπαραγωγά κράτη του Κόλπου καταβάλλουν στο Ιράν «τέλη διέλευσης» για την ασφαλή διέλευση από το Στενό του Ορμούζ. Η Μισέλ Μπρόχαρντ, επικεφαλής πολιτικής και γεωπολιτικού κινδύνου της Kpler, δήλωσε ότι χώρες όπως το Κατάρ, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενδέχεται να καταβάλλουν αθόρυβα ποσοστό μεταξύ 10% και 20% της αξίας του φορτίου για την ασφαλή έξοδο των πλοίων από το Στενό.
Η Kpler εκτιμά ότι οι εξαγωγές αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων από τη Μέση Ανατολή ανήλθαν κατά μέσο όρο σε περίπου 16,5 εκατομμύρια βαρέλια ημέρα τον Σεπτέμβρη και μάλιστα ότι σε αρκετές ημέρες της τελευταίας εβδομάδας του μήνα ξεπέρασαν τον προπολεμικό μέσο όρο των 18 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα.
Ομως, το Brent παραμένει κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, σχεδόν 30 δολάρια πάνω από το προπολεμικό επίπεδό του. Η Kpler αποδίδει αυτή την αντίφαση στο γεγονός ότι οι παραγωγοί μεταφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες αργού μέσω εναλλακτικών αγωγών και λιμανιών, ενώ τα δεξαμενόπλοια που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ βασίζονται όλο και περισσότερο σε στρατιωτικές συνοδείες των ΗΠΑ και σε αλυσίδες μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο (STS), οι οποίες απαιτούν μεγάλο αριθμό πλοίων.
Πάνω σ’ αυτούς τους παράγοντες, η Μπρόχαρντ πρόσθεσε έναν τρίτο: Το Ιράν ενδέχεται να εισπράττει αθόρυβα διόδια από τα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, με τους εξαγωγείς να μετακυλίουν αυτό το κόστος στους καταναλωτές. Ορισμένες χώρες του Κόλπου ενδέχεται να έχουν συνάψει αθόρυβα συμφωνίες με το Ιράν για να διασφαλίσουν τη συνέχιση των εξαγωγών πετρελαίου τους, φοβούμενες ότι δεν μπορούν να βασίζονται επ’ αόριστον στην Ουάσινγκτον για να κρατά την Τεχεράνη υπό έλεγχο.
«Υποψιάζομαι ότι καταβάλλονται διόδια, τα οποία εξασφαλίζουν την ασφαλή διέλευση αυτών των πλοίων», δήλωσε η Μπρόχαρντ σε συνέντευξη με τον αναλυτή ενεργειακών θεμάτων Ρόρι Τζόνστον την περασμένη εβδομάδα. «Υποψιάζομαι επίσης ότι αυτές οι χώρες γνωρίζουν πως αυτό δεν είναι βιώσιμο, ούτε από την άποψη της συνοδείας των πλοίων από τις ΗΠΑ ούτε από την άποψη της καταβολής στο Ιράν του 10% ή του 20% του φορτίου τους. Ετσι, αρχίζουμε να βλέπουμε αυτό που θα αποκαλούσα έναν αγώνα δρόμου για να εξαχθούν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, προτού ξαναρχίσει ο πόλεμος», πρόσθεσε.
Οι ισχυρισμοί της Μπρόχαρντ παραμένουν ανεπιβεβαίωτοι, αν και δεν είναι η μόνη αναλύτρια που θέτει το ενδεχόμενο μη δημοσιοποιημένων πληρωμών. «Φαίνεται ότι τα πάντα συμβαίνουν κάτω από το ραντάρ στη Μέση Ανατολή, από τις συνοδείες πλοίων από τις ΗΠΑ μέχρι την αθόρυβη επιβολή διοδίων από το Ιράν», δήλωσε στο Al Jazeera ο Κρις Μπότσαμπ, επικεφαλής αναλυτής αγορών στον όμιλο IG.
Το ενδεχόμενο μυστικών πληρωμών θα είχε σοβαρές συνέπειες, αν επιβεβαιωνόταν, αναφέρουν μίντια που ασχολούνται με τα ενεργειακά. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προειδοποιήσει την Τεχεράνη να μην επιβάλει διόδια, ενώ η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και το Κουβέιτ έχουν αντιταχθεί στις ιρανικές απαιτήσεις για τέλη διέλευσης. Η Ουάσινγκτον έχει επίσης θέσει στο στόχαστρο το χρηματοπιστωτικό δίκτυο που συνδέεται με το σύστημα πληρωμών του Ιράν για το Στενό του Ορμούζ.
Τον περασμένο μήνα, η Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στο ιρανικό ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων BitBank, αναφέροντας ότι η Αρχή Ασφαλών Θαλάσσιων Υπηρεσιών του Ορμούζ χρησιμοποιούσε το ανταλλακτήριο από τον Ιούνη για να μεταφέρει στο ιρανικό καθεστώς πληρωμές που είχε εισπράξει.
Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δήλωσε ότι το BitBank ελέγχεται από τον ιρανό χρηματοδότη Μπαμπάκ Ζαντζανί, το δίκτυο του οποίου χρησιμοποίησε το ανταλλακτήριο για να μεταφέρει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε Bitcoin στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ο Ζαντζανί καταδικάστηκε σε θάνατο στο Ιράν το 2016 για υπεξαίρεση κρατικών κεφαλαίων από το πετρέλαιο, αλλά η ποινή του μετατράπηκε το 2024 και αργότερα επανεμφανίστηκε ως υποστηρικτής οικονομικών έργων που συνδέονται με το καθεστώς.
Κανένας, φυσικά δεν μπορεί να θεωρήσει αληθινούς αυτούς τους ισχυρισμούς του αμερικάνικου υπουργείου Οικονομικών. Οι ιθύνοντες της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν διακηρύσσουν με έμφαση πως όπως νίκησαν στον στρατιωτικό πόλεμο έτσι θα νικήσουν και στον οικονομικό πόλεμο. Και μέχρι στιγμής τα καταφέρνουν καλά, όπως φαίνεται εκ του αποτελέσματος.
Δεν είμαστε θέση να ξέρουμε ποιες μεθόδους χρησιμοποιούν για να αποκρούσουν τον οικονομικό πόλεμο των αμερικάνων ιμπεριαλιστών, όμως αν αληθεύουν οι πληροφορίες διεθνών εξειδικευμένων αστικών οργανισμών, όπως η Kpler, τότε το Ιράν έχει επιβάλει de facto την καταβολή «τσουχτερών» διοδίων για τη διέλευση από το Ορμούζ, πετυχαίνοντας τριπλό στόχο: από τη μια εξασφαλίζει μέρος των εσόδων που χάνει από το ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ, από την άλλη διατηρεί την ενεργειακή κρίση στη Δύση, αφού οι τιμές των καυσίμων εξακολουθούν να βρίσκονται στα ύψη, τροφοδοτώντας ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις και ευρύτερα κρισιακά φαινόμενα, ενώ παράλληλα κατοχυρώνει τα εθνικά δικαιώματα του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ.
Αυτοί που σήμερα πληρώνουν de facto, αφανώς, τόσο υψηλά τέλη διέλευσης, δε θα έχουν αντίρρηση να πληρώνουν στο μέλλον, de jure, πολύ-πολύ πιο χαμηλά τέλη για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας, ασφάλειας, αντιρρύπανσης κτλ., όπως πληρώνουν και σε άλλα Στενά (π.χ. Δαρδανέλεια-Βόσπορος). Ναι, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) απαγορεύει στα παράκτια κράτη να επιβάλλουν τέλη απλώς και μόνο για τη διέλευση, δεν απαγορεύει όμως να επιβάλλουν χρεώσεις για παροχή υπηρεσιών. Χρεώσεις που το ύψος και η διαδικασία αναπροσαρμογής τους θα κατοχυρωθούν de jure μέσω Διεθνούς Συνθήκης (όπως έγινε για Δαρδανέλεια-Βόσπορο με τη συνθήκη του Μοντρέ του 1936).
Αυτό αναγνωρίστηκε εμμέσως πλην σαφώς και από το Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ. To αρθρο 5 του MoU αναφέρει (η έμφαση δική μας):
5 — Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα προβεί, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, στις αναγκαίες διευθετήσεις για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς καμία χρέωση, μόνο για περίοδο 60 ημερών, από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντιστρόφως. Η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων θα αρχίσει αμέσως και, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης άρσης των τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων και της εκκαθάρισης ναρκών από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, θα αποκατασταθεί εντός 30 ημερών. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα διεξαγάγει διάλογο με το Σουλτανάτο του Ομάν για τον καθορισμό της μελλοντικής διοίκησης και των ναυτιλιακών υπηρεσιών στο Στενό του Ορμούζ, σε συζήτηση με τα άλλα παράκτια κράτη του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών του Στενού του Ορμούζ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Θα πληρώνουν τέλη υπηρεσιών στο Ορμούζ και θα πουν κι ένα τραγούδι
