Η συμφωνία της κόκκινης γαρίδας στην υπηρεσία των εθνικιστικών ανταγωνισμών

Είναι δυνατόν να είναι ιστορικού χαρακτήρα μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών με βασικό αντικείμενό της το ψάρεμα της κόκκινης γαρίδας;  Ο ιταλός ΥΠΕΞ Λουίτζι ντι Μάιο δεν μίλησε, βέβαια, για ιστορική συμφωνία, αλλά για «σημαντικότατο αποτέλεσμα», φροντίζοντας αμέσως να εξηγήσει τι εννοεί: «αποδεικνύουμε πως στηρίζουμε τα συμφέροντα των αλιέων, σεβόμενοι τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας».
 
Η Ιταλία δεν είχε πολιτικό πρόβλημα να υπογράψει συμφωνία για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών της με την Ελλάδα, ιδιαίτερα στη συγκυρία που είχε δημιουργηθεί. Η ελληνική κυβέρνηση παρακαλούσε να υπογράψει μια συμφωνία, για να τη χρησιμοποιήσει ως αντίβαρο στην τουρκολιβυκή συμφωνία. Η Ιταλία, που ως ιμπεριαλιστική χώρα έχει συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή, κατοχύρωσε πολιτικά τον επιδιαιτητικό της ρόλο. Δεν έμεινε όμως μόνο σ' αυτό. Πήρε και οικονομικά οφέλη, που έχουν να κάνουν με την αλιεία εντός της ελληνικής ΑΟΖ. Ακόμα και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, αν αυτά επεκταθούν στα 12 ναυτικά μίλια, από 6 που είναι σήμερα. Ηταν απαίτηση των ιταλικών (κυρίως από τη Σικελία) αλιευτικών στόλων.
 
Ο Δένδιας υπέγραψε τη ντροπιαστική για ένα ανεξάρτητο κράτος Κοινή Γνωστοποίηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την οποία τα δύο κράτη ζητούν τη μελλοντική τροποποίηση του κανονισμού περί κοινής αλιευτικής πολιτικής ώστε «όταν η Ελλάδα αποφασίσει να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της έως τα 12 ν.μ., να διατηρηθεί η υπάρχουσα αλιευτική δραστηριότητα των ιταλών αλιέων στην περιοχή μεταξύ 6 και 12 ν.μ., η οποία σήμερα αποτελεί διεθνή ύδατα». Χωρίς τσίπα, ο Δένδιας διέρρευσε στα παπαγαλάκια τη «γραμμή»: «τα υπάρχοντα δικαιώματα των ιταλών αλιέων περιγράφονται με σαφήνεια αλλά πλέον περιοριστικά, τόσο ως προς τον αριθμό των σκαφών όσο και ως προς τα είδη που δύνανται να αλιεύσουν, και εξαιρούνται τα είδη που αλιεύουν οι έλληνες αλιείς»! Κανένα πρόβλημα για τους Ιταλούς. Την κόκκινη γαρίδα ήθελαν, αυτή πήραν. Τα λιανόψαρα τα άφησαν στους ψαράδες του Ιόνιου, όπως συνέβαινε και έως τώρα.
 
Για να ολοκληρωθεί ο εξευτελισμός, ο Δένδιας υποχρεώθηκε να ανακοινώσει δημόσια, από το βήμα της κοινής συνέντευξης Τύπου, την άρση των περιορισμών στα ταξίδια μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, γεγονός στο οποίο στάθηκε ιδιαίτερα ο Ντι Μάιο, που αν και πολιτικά πυγμαίος, αισθάνθηκε γίγαντας απέναντι στον εκπρόσωπο μιας περιδεούς κυβέρνησης όπως η ελληνική.
 
Κι ενώ είχε διαμορφωθεί μια ευρύτατη συναίνεση, βγήκε ο Κοτζιάς φορώντας φουστανέλα και προσπάθησε να τους τη χαλάσει, κάνοντας ντόρο μ' αυτό που ήταν γνωστό από παλιότερα. Κάτι νησάκια δεν έχουν πλήρη επήρεια. Οι Στροφάδες έχουν 32% και τα Διαπόντια 70%. Αυτά βέβαια είναι ποσοστά επήρειας αυτών των νησίδων από το 1977, αλλά ο Κοτζιάς θεωρούσε πως η ρύθμιση έπρεπε ν' αλλάξει (πώς; κάνοντας «μπουου» για να τρομάξουν οι Ιταλοί, που δεν είχαν καμιά καούρα να υπογράψουν τη ρύθμιση; «Η κυβέρνηση της ΝΔ άφησε τα εν λόγω νησιά με περιορισμένη επήρεια, επιλογή που θα τη βρει η χώρα μπροστά της», κατήγγειλε στεντορεία τη φωνή. Από τα πυρά του δεν ξέφυγε ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ, τον οποίο κατηγόρησε ότι «υποτάχθηκε συμφωνώντας σε επιλογές της κυβέρνησης της ΝΔ». Εντάξει, όλοι κατάλαβαν ότι έχει προσωπικούς λόγους. Τον είχαν πει προδότη για τις Πρέσπες, να μην πάρει λίγο από το αίμα του πίσω;
 
Ο ΣΥΡΙΖΑ, για να δείξει ότι βρίσκεται στο εθνικό μέτωπο αλλά με τη δική του γραμμή, κάλεσε την κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα και στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια. Οχι παντού (το τουρκικό casus belli καθιστά απαγορευτική κάθε τέτοια κίνηση στο Αιγαίο), αλλά εκεί που είχε σχεδιάσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Αφού το είχε σχεδιάσει, γιατί δεν το έκανε; Ολοι θυμόμαστε ότι φεύγοντας από το ΥΠΕΞ ο Κοτζιάς παρέδωσε δημόσια στον Τσίπρα σχέδιο προεδρικού διατάγματος, πανηγυρίζοντας ότι «μεγαλώνουμε την πατρίδα μας», ότι το ελληνικό κράτος πετυχαίνει «επέκταση της κυριαρχίας της χώρας, πρώτη φορά μετά από 70 χρόνια, από τότε που πήραμε τη Δωδεκάνησο»! Ο Τσίπρας το πήρε όλος χαμόγελο, δήλωσε ότι «η χώρα επεκτείνεται με όσα ανακοίνωσε πριν από λίγο ο Νίκος Κοτζιάς και αποτελεί ένα μέρος των στρατηγικών που εμπνεύστηκε, μαζί σχεδιάσαμε και υλοποιούμε και θα υλοποιούμε και από εδώ και στο εξής, η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης σταδιακά ένα πολύ σημαντικό γεγονός για την πατρίδα μας», και το παρέδωσε στον Κατρούγκαλο με την εντολή «κοίταξε μη γίνει καμιά μαλακία». Ο Τσαβούσογλου κάλεσε τον έλληνα πρέσβη στο τουρκικό ΥΠΕΞ και του υπενθύμισε ότι το casus belli εξακολουθεί να ισχύει, οι Τσιπραίοι ανακοίνωσαν ότι τα 12 μίλια δε θα θεσπιστούν με προεδρικό διάταγμα αλλά με νόμο και ο νόμος… δεν κατατέθηκε ποτέ. «Δεν προλάβαμε», λέει τώρα ο Κατρούγκαλος, προκαλώντας γέλιο. Αφού τα είχε όλα έτοιμα ο Κοτζιάς, γιατί δεν το πήγαν αμέσως στη Βουλή; Να σας πούμε εμείς γιατί. Ο Κοτζιάς είχε περιλάβει και περιοχές για τις οποίες θα αντιδρούσε η Τουρκία. Από την άλλη, υπήρχε από παλιά διχογνωμία στο ελληνικό «βαθύ κράτος» για το αν θα έπρεπε να γίνει σταδιακή επέκταση στα 12 μίλια. Η ισχυρότερη μερίδα θεωρούσε ότι αν γίνει επέκταση στα 12 μίλια μόνο στην πλευρά του Ιόνιου, θα ήταν σαν η Ελλάδα να παραδέχεται ότι δεν πρόκειται ποτέ να επεκτείνει τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο.  Γι' αυτό ο Τσίπρας έδωσε εντολή τότε να τ' αφήσουν, ενώ τώρα -με το γνωστό θράσος που διακρίνει τους συριζαίους- ζητά από τη ΝΔ να το κάνει.
 
Η Τουρκία, πάντως είχε δηλώσει τότε: «Δεν είναι δυνατόν να ανεχθούμε ενέργειες για τις οποίες δεν υπάρχει διμερής συμφωνία στο Αιγαίο, στο οποίο έχουμε κοινές ακτές». Προσέθετε, δε, ότι η Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση της 8ης Ιουνίου 1995 έχει εκδώσει τις απαραίτητες προειδοποιήσεις για το συγκεκριμένο θέμα, οι οποίες «βρίσκονται ακόμη σε ισχύ» (το casus belli δηλαδή). «Οι απόψεις μας και οι προειδοποιήσεις μας επί του θέματος μεταφέρθηκαν επίσης στον έλληνα πρέσβη στην Αγκυρα», κατέληγε η γραπτή δήλωση του εκπροσώπου του τουρκικού ΥΠΕΞ.
 
Ο Τσαβούσογλου, που αποδεικνύεται άριστος διπλωμάτης, πιάστηκε αμέσως από τις δηλώσεις Κοτζιά, σημειώνοντας ότι η ελληνοϊταλική συμφωνία «αποτελεί μια σημαντική συμφωνία, όσον αφορά την εξέλιξη των γεγονότων», καθώς «μέχρι τώρα, η Ελλάδα ήθελε τα νησιά και οι βράχοι να θεωρούνται “ηπειρωτική χώρα”», ενώ στη συμφωνία με την Ιταλία «η Ελλάδα σε τρία νησιά –στην Κεφαλονιά, στις Στροφάδες και τους Οθωνούς– δεν έδωσε πλήρη επήρεια, γι’ αυτό και κατηγόρησε τη συμφωνία αυτή ο Νίκος Κοτζιάς».
 
Κάνοντας ρελάνς, ο Πέτσας απάντησε ότι η συμφωνία «επιβεβαιώνει το δικαίωμα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ», ενώ τα κυβερνητικά παπαγαλάκια άρχισαν να φωνάζουν χαρούμενα ότι ο Τσαβούσογλου, κάνοντας αναφορά σε μειωμένη επήρεια τριών νησιών, παραδέχεται ότι τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Ο Τσαβούσογλου ούτε βλάκας είναι ούτε άσχετος. Μπορεί η Τουρκία να ανακοινώνει έρευνες «ξυστά» από ελληνικά νησιά, εκεί που έχει συμφωνήσει ΑΟΖ με τη Λιβύη, εκείνο που θέλει όμως είναι να μπει στο παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου, από το οποίο την είχε εξαιρέσει τα τελευταία χρόνια το κουαρτέτο Ισραήλ-Ελλάδα-Αίγυπτος-Κύπρου. Το μήνυμα που έστειλε ο Τσαβούσογλου είναι ευανάγνωστο: «Θεωρείτε ότι σας αδικούμε με τη συμφωνία καθορισμού ΑΟΖ με τη Λιβύη, στερώντας υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ από τα νησιά σας; Ελάτε να το συζητήσουμε. Αλλά θα συζητήσουμε και πόση επήρεια θα έχουν αυτά τα νησιά, ώστε να μην καταστεί η Τουρκία, με τόση ακτογραμμή, χώρα χωρίς ΑΟΖ».
 
Οι εθνικιστικοί ανταγωνισμοί βρίσκονται στο φόρτε τους και θα ζήσουμε πολλά επεισόδια ακόμα, με τους αμερικανονατοϊκούς ιμπεριαλιστές σε ρόλο διαιτητή-επικυρίαρχου.