Την ώρα που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα καθήσει απέναντι από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, στην πολυαναμενόμενη (μόνο στην Ελλάδα) συνάντηση μετά την επανεκλογή τους, έχει ρυθμίσει όλα τα εκκρεμή ζητήματα στις σχέσεις του με τους Αμερικανούς. Και είναι πλέον γνωστό ότι σ’ αυτή τη ρύθμιση η ελληνική κυβέρνηση δεν έπαιξε κανένα ρόλο. Ουδείς της ζήτησε τη γνώμη της και η συμφωνία της θεωρήθηκε (και ήταν) δεδομένη.
Το σημειώνουμε, γιατί εδώ και πολύ καιρό μας έχουν πρήξει με τις «καίριες παρεμβάσεις» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, που δήθεν έβαλαν εμπόδια στις επιδιώξεις της Τουρκίας, οδήγησαν τον Ερντογάν σε διεθνή απομόνωση και άλλα τέτοια φαιδρά. Αν η ελληνική εξωτερική πολιτική αποτελούσε παράγοντα στην εξίσωση των σχέσεων της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, την ΕΕ, τότε κάπου θα εμφανιζόταν και ο Μητσοτάκης για να πει τη γνώμη του. Δεν μπήκαν καν στον κόπο να τον καλέσουν σε κάποια συνάντηση, για τα μάτια του κόσμου, βρε αδερφέ.
Αντίθετα, ο Μητσοτάκης χαιρέτισε ενθουσιωδώς τη συμφωνία Ερντογάν-Στόλντενμπεργκ-Κρίστερσον για την έγκριση από την Τουρκία της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Ενας απλός οπαδός του ΝΑΤΟ και όχι ένας παράγοντας της διαπραγμάτευσης.
Εχουμε κατ’ επανάληψη γράψει ότι η Τουρκία είναι μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη, μια μεγάλη καπιταλιστική αγορά και ταυτόχρονα μια χώρα με σημαντική γεωστρατηγική σχέση. Το γεγονός αυτό επιτρέπει στην πολιτική της ηγεσία να διαπραγματεύεται με τις κυρίαρχες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Δεν είναι δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στον «πανούργο» Ερντογάν και τον «δεδομένο» Μητσοτάκη, που καθορίζει τις διαπραγματευτικές δυνατότητες της κάθε πλευράς με τις κυρίαρχες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, αλλά η ισχύς της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης (ακόμα και όταν κατρακυλάει οικονομικά) που της δίνει δυνατότητες διαπραγμάτευσης.
Ο Ερντογάν είχε κάνει τη βασική διαπραγμάτευση με τον ίδιο τον Μπάιντεν, προτού αναχωρήσει από την Αγκυρα για το Βίλνιους. Στο Βίλνιους καθορίστηκαν απλώς οι λεπτομέρειες. Ο ίδιος ο Μπάιντεν είχε αποκαλύψει –εμμέσως πλην σαφώς- τη συμφωνία, λέγοντας σε συνέντευξή του στο CNN, λίγο προτού αναχωρήσει για την Ευρώπη: «Η Τουρκία επιθυμεί τον εκσυγχρονισμό των F-16. Και ο Μητσοτάκης στην Ελλάδα αναζητεί επίσης κάποια βοήθεια. Αρα, λοιπόν, αυτό που προσπαθώ να κάνω, ειλικρινά, είναι να πετύχω μια συνεργασία, όπου ενισχύουμε το ΝΑΤΟ όσον αφορά τη στρατιωτική ικανότητα τόσο της Ελλάδας όσο και της Τουρκίας, και επιτρέπουμε στη Σουηδία να ενταχθεί. Αλλά αυτό είναι ακόμα σε εξέλιξη. Δεν είναι τελειωμένη υπόθεση».
Ο Ερντογάν, με τη συμφωνία υπό μάλης, μετά την… αρμένικη τηλεφωνική διαπραγμάτευσή του με τον Μπάιντεν, έπαιξε το δικό του παιχνίδι. Λίγο προτού επιβιβαστεί στο αεροπλάνο για το Βίλνιους, έβαλε στην εξίσωση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, που ουδέποτε είχε ξαναβάλει. «Πρώτα ανοίξτε τον δρόμο για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ και μετά θα ανοίξουμε τον δρόμο στη Σουηδία», είπε, συμπληρώνοντας πως είχε μιλήσει γι’ αυτό τηλεφωνικά με τον Μπάιντεν και πως θα θα ξαναμιλούσε στο Βίλνιους. «Η χώρα μου έχει μια προσμονή, δεν μπορούμε να παραμένουμε άλλο σε αυτόν τον προθάλαμο της ΕΕ», είπε με το γνωστό του ύφος.
Αν έπαιρνε κανένας τοις μετρητοίς τα λόγια του, θα πίστευε πως ο Ερντογάν ήταν αποφασισμένος να τινάξει τα πάντα στον αέρα. Υπήρχε περίπτωση να γίνει με συνοπτικές διαδικασίες η ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ (μια διαδικασία που ξεκίνησε το 2005 και ουσιαστικά πάγωσε το 2019), για να συμφωνήσει η Τουρκία στην ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ; Το βλέμμα του Ερντογάν ήταν στραμμένο στο εσωτερικό της Τουρκίας, που αντιμετωπίζει βαθιά οικονομική κρίση. Ηθελε να πουλήσει φούμαρα στον τουρκικό λαό, ότι διαπραγματεύεται σκληρά για ν’ ανοίξει την πόρτα της ΕΕ και μέσω αυτής να ενισχυθεί η τουρκική οικονομία, να μπορούν να μεταναστεύουν εύκολα οι τούρκοι εργάτες και εργάτριες προς τις χώρες της ΕΕ, να πάρει κονδύλια από τα περιφερειακά ταμεία της ΕΕ κτλ. Μια δήλωση από πλευράς ΕΕ ήθελε και την πήρε, όπως θα δούμε παρακάτω.
Στο Βίλνιους ξεκίνησε ένα παρασκηνιακό παζάρι μεταξύ Ερντογάν και Κρίστερσον, με διαιτητή τον Στόλτενμπεργκ. Και ξαφνικά, ενώ δεν υπήρχαν πληροφορίες, λίγο μετά τις 10 το βράδυ της Δευτέρας 10 Ιούλη εμφανίστηκε μόνος του στο βήμα της αίθουσας Τύπου ο Στόλτενμπεργκ και ανακοίνωσε ότι ο Ερντογάν «συμφώνησε να προωθήσει το ενταξιακό πρωτόκολλο της Σουηδίας στην τουρκική Εθνοσυνέλευση το συντομότερο δυνατόν και να συνεργαστεί στενά με το κοινοβούλιο για να διασφαλίσει την επικύρωσή του»!
Ο διεθνής αστικός Τύπος πλημμύρισε από σχόλια για τη… διαπραγματευτική δεινότητα του Ερντογάν. Η Le Monde έγραψε χαρακτηριστικά για «μιια νέα τρελή μέρα διαπραγματεύσεων προς κάθε κατεύθυνση, με τον τούρκο πρόεδρο, πραγματικό κύριο των εξελίξεων».
Ο Ερντογάν, με δεδομένη τη συμφωνία με τον Μπάιντεν για την αναβάθμιση των τουρκικών F-16, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον Κρίστερσον, με αντικείμενο την «αντιτρομοκρατική» πολιτική της Σουηδίας. Κάποια στιγμή αποχώρησε από την αίθουσα για να έχει μια συνάντηση με τον Σαρλ Μισέλ. Είχαν προηγηθεί δηλώσεις της Κομισιόν και του Σολτς ότι η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την ΕΕ είναι «ξεχωριστά θέματα». Τότε γιατί έστειλαν τον μεγαλοϋπάλληλο Σαρλ Μισέλ να συναντηθεί με τον Ερντογάν; Γιατί ήξεραν πολύ καλά ότι ο τούρκος πρόεδρος δεν ζητούσε παρά μια «θετική δήλωση».
«Καλή συνάντηση. Εξερευνήσαμε τις ευκαιρίες ώστε η συνεργασία μας να ξαναγίνει σημαντική και να ενεργοποιήσουμε εκ νέου τις σχέσεις μας», έγραψε στο Twitter ο Μισέλ, την ώρα που ο Ερντογάν επέστρεφε στη διαπραγμάτευση με τον Κρίστερσον και τον Στόλτενμπεργκ, για να ολοκληρώσει και το δεύτερο σκέλος της διαπραγμάτευσης, που δεν κράτησε περισσότερο από δυο ώρες. Τι σημαίνει η δήλωση Μισέλ; Οχι, βέβαια, άμεση ή επικείμενη ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, αλλά επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την αναθεώρηση της συμφωνίας τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, την κατάργηση της βίζας για τους τούρκους πολίτες και το Μεταναστευτικό.
Το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε τη συμφωνία χαρακτηρίζοντας ως «νόμιμες» τις ανησυχίες της Τουρκίας για την ασφάλεια και περιέγραψε τα βήματα που έχει κάνει η Σουηδία. Πέρα από την επαναβεβαίωση για τον τριμερή μόνιμο κοινό μηχανισμό, που είχε αποφασιστεί πέρυσι, συμφωνήθηκε ένα νέο διμερές Σύμφωνο Ασφαλείας Σουηδίας-Τουρκίας, που θα επικουρείται από Ειδικό Συντονιστή του ΝΑΤΟ, ενώ η Σουηδία δεσμεύεται να παρουσιάσει «οδικό χάρτη καταπολέμησης της τρομοκρατίας». Οι Κούρδοι που έχουν αναζητήσει άσυλο στη Σουηδία και τα μέλη οργανώσεων της τουρκικής και κουρδικής επαναστατικής Αριστεράς θα τεθούν υπό διωγμό.
Αναζητώντας το μέγιστο σε επίπεδο προπαγάνδας, ο Ερντογάν κατάφερε να πετύχει δημόσια δέσμευση της Σουηδίας «να υποστηρίξει ενεργά τις προσπάθειες για την αναζωογόνηση της διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων του εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης ΕΕ – Τουρκίας και της απελευθέρωσης των θεωρήσεων εισόδου».
Ο Μπάιντεν έσπευσε, αργά το βράδυ της Δευτέρας, να χαιρετίσει τη στάση του Ερντογάν και να δηλώσει «έτοιμος» να εργαστεί μαζί του «για την ενίσχυση της άμυνας και της αποτροπής στην ευρω- ατλαντική ζώνη». Στην ανακοίνωση του ΝΑΤΟ υπάρχει και μια «επί της αρχής» αναφορά ότι «δεν πρέπει να υπάρχουν περιορισμοί, φραγμοί ή κυρώσεις στο αμυντικό εμπόριο και τις επενδύσεις μεταξύ των συμμάχων. Θα εργαστούμε για την εξάλειψη τέ- τοιων εμποδίων». Πρόκειται για φωτογράφιση της υπόθεσης των τουρκικών F-16.
Ακολούθησε ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ, Τζέικ Σάλιβαν, που δήλωσε ότι η υπόθεση των F-16 θα προχωρήσει άμεσα, σε συνεργασία με το Κογκρέσο και τόνισε ότι ο Μπάιντεν «έχει υπάρξει ξεκάθαρος ότι υποστηρίζει την πώληση», χωρίς μάλιστα να έχει θέσει «επιφυλάξεις ή όρους».
Και ο ίδιος ο Μπάιντεν, που συναντήθηκε με τον Ερντογάν χθες, σε πανηγυρικό κλίμα, αφού όλα είχαν τελειώσει, δεν φείσθηκε επαίνων: «Σας ευχαριστώ για τη διπλωματία σας και το θάρρος σας. Και σας ευχαριστώ για την ηγεσία σας», είπε απευθυνόμενος στον Ερντογάν που έδειχνε να απολαμβάνει τη στιγμή.
«Ο Λευκός Οίκος σημείωσε πρόοδο στο να πείσει τους ηγέτες του Κογκρέσου –ιδίως τον Δημοκρατικό πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας Ρόμπερτ Μενέντες– πως είναι καλύτερα να κρατηθεί η Τουρκία εντός της σκηνής του ΝΑΤΟ προχωρώντας με την πώληση… Τα F-16 μπορεί να μην έρθουν αμέσως, το πιθανότερο, όμως, είναι πως δόθηκαν ισχυρές διαβεβαιώσεις ότι τελικά θα παραδοθούν», έγραψε η Washington Post, σημειώνοντας πως ο Ερντογάν «έκανε σκληρά παζάρια, παρασκηνιακά όμως ο πρόεδρος Μπάιντεν και η ομάδα του εργάστηκαν σκληρά για να τον κάνουν να πει το “ναι” στη Σουηδία και πρέπει να επικροτηθούν για τις προσπάθειές τους».
Ο ίδιος ο «φίλος Μπομπ» Μενέντες δήλωσε ότι βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή με τον Λευκό Οίκο και άφησε να εννοηθεί ότι θα αποφασίσει «την επόμενη εβδομάδα». Δηλαδή, αφού ο Ερντογάν καταθέσει για έγκριση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση (την πλειοψηφία της οποίας ελέγχει) το πρωτόκολλο ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Προφανώς όλα έχουν ρυθμιστεί στο παρασκήνιο και κάποιοι σαν τον Μενέντες θέλουν να κάνουν τη δική τους κωλοτούμπα με… στιλ.
ΥΓ. Το μέγαρο Μαξίμου έδωσε γραμμή στα παπαγαλάκια να γράφουν και να λένε ότι ο Ερντογάν υπαναχώρησε, ότι έκανε κωλοτούμπα, ότι δεν πήρε τίποτα κτλ. Για μια ακόμα φορά νομίζουν πως απευθύνονται σε Χαχόλους. Τόσο καιρό τάιζαν με κουτόχορτο τα τυφλωμένα από τον εθνικισμό μυαλά στην Ελλάδα και τώρα που το παραμύθι τελείωσε, προσπαθούν να το αντικαταστήσουν με άλλο.
